Hà Nội thúc đẩy 3 trụ cột sản xuất - tiêu dùng - xuất khẩu, tạo sức bật tăng trưởng

Theo các chuyên gia, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Hà Nội cần phát huy đồng thời 3 trụ cột, trong đó sản xuất tạo nguồn cung, tiêu dùng tạo thị trường và xuất khẩu mở rộng không gian tăng trưởng. 3 yếu tố có mối quan hệ chặt chẽ, tạo thành chuỗi giá trị thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của kinh tế Thủ đô.

Sức mua nội địa tạo động lực cho sản xuất

Nhìn lại bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm 2026, TS Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, 3 trụ cột sản xuất - tiêu dùng - xuất khẩu đang phát huy hiệu quả. Tăng trưởng của Hà Nội cao hơn bình quân chung cả nước, trong đó thương mại có đóng góp quan trọng.

Với quy mô dân số khoảng 9-10 triệu người, chưa kể lượng lớn khách du lịch trong nước và quốc tế, Hà Nội tiếp tục là một trong những trung tâm tiêu dùng lớn của cả nước. Sức mua phục hồi đã góp phần thúc đẩy thương mại phát triển. Bên cạnh đó, chỉ số phát triển công nghiệp những tháng đầu năm ở mức cao, trong khi xuất khẩu dù mức tăng còn thấp so với kỳ vọng nhưng vẫn đóng góp đáng kể vào tăng trưởng của Thủ đô.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, vai trò của thị trường nội địa được thể hiện qua tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trên địa bàn Hà Nội tăng 13,6%, trong khi mức tăng chung của cả nước là 12,9%. Nếu loại trừ yếu tố giá, cả nước tăng 7,2%.

Những kết quả này cho thấy sức mua nội địa đang trở thành một động lực quan trọng đối với sản xuất, kinh doanh. Khi thị trường có sức mua bền vững, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng sản xuất; ngược lại, để duy trì sức mua, doanh nghiệp phải cung cấp sản phẩm có chất lượng, giá cả hợp lý và tạo được niềm tin đối với người tiêu dùng.

Bên cạnh sức mua của người dân Thủ đô, lượng khách du lịch đến Hà Nội trong 6 tháng đầu năm tăng khoảng 33%, tạo thêm nguồn cầu đáng kể đối với hàng hóa và dịch vụ.

Hà Nội cũng còn nhiều dư địa phát triển bán lẻ nhờ nguồn sản phẩm phong phú từ nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm OCOP, tiểu thủ công nghiệp và các làng nghề truyền thống. Vì vậy, việc mở rộng hệ thống phân phối, tăng kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng, tiếp tục triển khai các chương trình kích cầu sẽ góp phần thúc đẩy sức mua và tạo đầu ra cho doanh nghiệp.

Để thị trường nội địa thực sự trở thành "bệ đỡ" cho doanh nghiệp, bà Trần Thị Phương Lan cho rằng cần xây dựng hệ sinh thái liên kết sản xuất - tiêu dùng; lấy dữ liệu tiêu dùng làm cơ sở định hướng sản xuất; nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt; đưa doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, chủ thể OCOP và sản phẩm làng nghề vào hệ thống phân phối hiện đại.

Cùng với đó là phát triển hài hòa hệ thống bán lẻ hiện đại và truyền thống; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo vào quản lý, điều hành và phân tích thị trường.

Tập trung tạo đột phá cho xuất khẩu

Để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm, bà Trần Thị Phương Lan cho rằng Hà Nội cần tập trung đồng thời vào cả 3 trụ cột.

Đối với sản xuất, thành phố cần đẩy nhanh đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp, tạo mặt bằng sạch để thu hút đầu tư; phát triển đa dạng các lĩnh vực từ công nghiệp xanh, công nghiệp sạch đến công nghiệp văn hóa, tiểu thủ công nghiệp và làng nghề.

Trong lĩnh vực thương mại, cần tiếp tục mở rộng mạng lưới phân phối bán lẻ hiện đại; kết hợp hài hòa các phương thức kinh doanh truyền thống và hiện đại; triển khai mạnh các chương trình kích cầu, Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam", đồng thời nâng cao năng lực logistics để giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Đối với xuất khẩu, mục tiêu đặt ra là nỗ lực đạt mức tăng trưởng 12% thông qua tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do, giữ vững thị trường truyền thống và khai phá thị trường mới. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm, cải cách thủ tục hành chính về hải quan, thuế và tạo nguồn lực để doanh nghiệp tái đầu tư.

TS Lê Quốc Phương nhận định, sản xuất công nghiệp, thương mại và xuất khẩu tạo thành một "kiềng ba chân", đều giữ vai trò quan trọng. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung từ 10% trở lên, xuất khẩu cần trở thành khâu đột phá trong 6 tháng cuối năm.

Theo đó, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ xuất khẩu toàn diện, nâng cao hiệu quả các trung tâm kiểm định, chứng nhận chất lượng, phát triển hệ thống phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư hạ tầng logistics hiện đại và kết nối doanh nghiệp xuất khẩu với các nhà đầu tư quốc tế.

Việt Nam hiện có khoảng 17 hiệp định thương mại tự do kết nối 60 nền kinh tế, song mức độ tận dụng của doanh nghiệp còn thấp. Vì vậy, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan, vượt qua các rào cản kỹ thuật, hàng rào phi thuế quan và chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo

Bên cạnh phát huy 3 trụ cột tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng môi trường đầu tư, kinh doanh có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phát triển của doanh nghiệp.

Theo TS Lê Quốc Phương, "điểm nghẽn" lớn đang ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp Hà Nội là thể chế. Một số quy định còn chưa hoàn thiện hoặc chồng chéo; doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, thực hiện thủ tục đầu tư, phòng cháy, chữa cháy, giấy phép xây dựng và tiếp cận vốn. Những vướng mắc này có thể làm tăng chi phí, kéo dài thời gian thực hiện dự án và khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Do đó, Hà Nội cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính một cách thực chất, tránh tình trạng tháo gỡ thủ tục này lại phát sinh vướng mắc ở thủ tục khác. Mục tiêu là xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi, giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa ra quyết định đầu tư và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Cùng với cải cách thể chế là yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo, phục vụ và đồng hành". Theo TS Lê Quốc Phương, Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà cần tạo lập môi trường thuận lợi nhất để doanh nghiệp phát triển.

Hiệu quả của quá trình này cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể như thời gian thực hiện thủ tục hành chính được rút ngắn bao nhiêu, chi phí tuân thủ giảm thế nào, bao nhiêu dự án được tháo gỡ khó khăn và các kiến nghị của doanh nghiệp được giải quyết ra sao.

Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế phản ứng nhanh đối với kiến nghị của doanh nghiệp thông qua đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc để doanh nghiệp không đánh mất cơ hội phát triển.

Hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chuyển đổi số

Trong bối cảnh thị trường trong nước và quốc tế thay đổi nhanh chóng, năng lực thích ứng của doanh nghiệp cũng trở thành yếu tố quan trọng đối với tăng trưởng.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng, giá cả hàng hóa cũng như các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và thân thiện với môi trường. Điều đó buộc doanh nghiệp phải đổi mới sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chú trọng xây dựng thương hiệu.

Đối với thị trường xuất khẩu, yêu cầu về môi trường, quy trình sản xuất xanh và sạch ngày càng cao. TS Lê Quốc Phương cho rằng cần hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn về sản xuất xanh phù hợp với từng loại hình, từng thị trường; tạo điều kiện tiếp cận vốn ưu đãi để đầu tư sản xuất sạch, tiết kiệm năng lượng và đánh giá lộ trình phát thải.

Về chuyển đổi số, thành phố cần hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Để 3 trụ cột sản xuất - tiêu dùng - xuất khẩu phát huy hiệu quả, các chuyên gia cho rằng cần sự đồng hành chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Thành phố cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp một cách thiết thực, nhanh chóng.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và nắm bắt kịp thời xu hướng thị trường. Sự vận hành đồng bộ giữa sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu, cùng với môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi sẽ tạo nền tảng để Hà Nội khai thác tốt hơn các động lực tăng trưởng trong những tháng cuối năm 2026.

Thùy Chi