Hoàn thiện cơ chế phân cấp, phát huy thẩm quyền đặc thù của Thủ đô trong lĩnh vực văn hóa

Chiều 20/10, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo và Luật Báo chí.

Định hướng thảo luận, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo về thẩm quyền, thủ tục; bảo đảm phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, nhân lực và hướng dẫn chuyên môn. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế quản lý, tạo điều kiện phát triển công nghiệp văn hóa, hoạt động sáng tạo, gắn với bảo vệ các giá trị văn hóa, lịch sử trên không gian mạng.

Đối với Hà Nội, cần chú trọng cơ chế bảo tồn, phát huy giá trị di sản, nhất là các di tích có giá trị đặc biệt như Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Việc sửa đổi quy định về quảng cáo ngoài trời phải có cơ chế chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm thẩm quyền quản lý kiến trúc, cảnh quan và không gian đô thị theo Luật Thủ đô.

Phân cấp quản lý thư viện phải đi đôi với nguồn lực

Góp ý về Luật Thư viện, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho rằng, việc chuyển trách nhiệm theo dõi mạng lưới thư viện trường học và thư viện cơ sở từ cấp huyện về cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tạo áp lực lớn đối với đội ngũ công chức cấp xã.

Bên cạnh đó, việc tiếp nhận tài nguyên thông tin từ thư viện cấp huyện có thể gặp khó khăn do thiếu kho lưu trữ, kinh phí số hóa, dẫn đến nguy cơ tài liệu hư hại hoặc không được khai thác hiệu quả.

Đại biểu đề nghị sửa đổi Điều 23 theo hướng giao cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh, thành phố tiếp nhận thông báo và thực hiện hậu kiểm đối với thư viện của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường liên cấp quy mô lớn hoặc thư viện tư nhân có phạm vi hoạt động liên xã.

Đồng thời, bổ sung khoản 4 Điều 50, quy định trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh trong bố trí ngân sách, quỹ đất và tổ chức tập huấn nghiệp vụ định kỳ cho cán bộ cấp xã khi tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện.

Đối với Luật Du lịch, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Chương đề nghị bảo đảm thống nhất mẫu giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế giữa các cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Theo đại biểu, dự thảo giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp giấy phép, trong khi Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị đã phân quyền cho Chủ tịch UBND thành phố thực hiện thẩm quyền này đối với doanh nghiệp đăng ký trên địa bàn. Nếu không có hướng dẫn thống nhất, địa phương phải ban hành mẫu giấy phép riêng dù nội dung cơ bản không khác mẫu do Bộ quy định.

Vì vậy, đại biểu đề nghị khi xây dựng mẫu giấy phép cần tính đến các chủ thể được phân cấp thẩm quyền, hướng tới sử dụng một mẫu chung, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Đề xuất phân cấp thẩm quyền tu bổ cấp thiết di tích

Đối với Luật Di sản văn hóa, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đánh giá việc cho phép lập dự án tu bổ đối với di tích chưa có quy hoạch được duyệt nhưng đang xuống cấp là cần thiết, giúp kịp thời xử lý những công trình có nguy cơ sụp đổ. Tuy nhiên, quy định này cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng, làm biến đổi hoặc phá vỡ yếu tố gốc của di tích nếu thiếu điều kiện kiểm soát chặt chẽ.

Đại biểu đề nghị chỉ cho phép lập dự án đối với những hạng mục hư hỏng thực sự cấp bách. Hồ sơ phải có báo cáo đánh giá hiện trạng chi tiết và ý kiến thẩm định chuyên môn của Hội đồng Di sản văn hóa trước khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Theo dự thảo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vẫn thực hiện xác nhận tình trạng xuống cấp đối với toàn bộ di tích quốc gia đặc biệt và di sản thế giới.

Từ thực tiễn Hà Nội, đại biểu kiến nghị phân cấp cho Chủ tịch UBND thành phố xác nhận tình trạng xuống cấp cấp thiết và phê duyệt phương án tu bổ cấp thiết đối với các di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn, trong đó có Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, sau khi có ý kiến thỏa thuận chuyên môn bằng văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Theo đại biểu, cơ chế này sẽ góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, đồng thời phát huy thẩm quyền đặc thù của Hà Nội theo Luật Thủ đô, nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu bảo tồn giá trị di sản.

Bảo đảm công cụ quản lý quảng cáo ngoài trời khi bỏ quy hoạch

Liên quan đến Luật Quảng cáo, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường thống nhất định hướng bãi bỏ quy hoạch quảng cáo ngoài trời để bảo đảm phù hợp với Luật Quy hoạch, bởi loại quy hoạch này không thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia.

Tuy nhiên, nếu bãi bỏ quy hoạch mà chưa có công cụ thay thế, việc quản lý quảng cáo ngoài trời có thể thiếu thống nhất, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, an toàn giao thông và không gian cảnh quan di tích.

Theo đại biểu, dự thảo bãi bỏ Điều 37 và Điều 38 về quy hoạch quảng cáo ngoài trời nhưng chưa quy định rõ công cụ quản lý thay thế, như quy chế quản lý kiến trúc, đề án vị trí tuyên truyền, cổ động trực quan hoặc quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành.

Tại Hà Nội, thành phố đã phê duyệt quy hoạch quảng cáo ngoài trời và triển khai các đề án quản lý bảng, biển, màn hình LED tấm lớn gắn với kiến trúc đô thị.

Nếu các quy hoạch này bị bãi bỏ ngay khi luật có hiệu lực mà không có quy định chuyển tiếp, doanh nghiệp đã trúng thầu vị trí quảng cáo có thể gặp vướng mắc khi xin cấp giấy phép xây dựng công trình quảng cáo.

Đại biểu đề nghị giao UBND cấp tỉnh ban hành quy chế quản lý phương tiện quảng cáo ngoài trời và vị trí không gian quảng cáo, tích hợp trong quy chế quản lý kiến trúc đô thị, nông thôn, làm căn cứ cấp phép xây dựng công trình quảng cáo.

Đồng thời, cần bổ sung điều khoản chuyển tiếp tại Điều 8, cho phép các quy hoạch quảng cáo ngoài trời đã được phê duyệt tiếp tục áp dụng đến khi địa phương ban hành quy chế hoặc quy định thay thế, nhưng không quá ngày 31/12/2028.

Đặc biệt, đại biểu kiến nghị khẳng định nguyên tắc ưu tiên thực hiện thẩm quyền đặc thù của Hà Nội. Việc quản lý vị trí, kích thước, hình thức quảng cáo ngoài trời tại các khu vực bảo vệ không gian văn hóa, bảo tồn di sản của Thủ đô phải tuân thủ Luật Thủ đô và các nghị quyết chuyên đề của HĐND thành phố.

Các ý kiến thảo luận cho thấy yêu cầu hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực văn hóa không chỉ là điều chỉnh thẩm quyền quản lý mà còn phải bảo đảm điều kiện thực thi, cơ chế chuyển tiếp và sự thống nhất giữa các luật.

Đối với Thủ đô, việc phân cấp phù hợp sẽ tạo điều kiện chủ động hơn trong quản lý, khai thác các nguồn lực văn hóa, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo tồn di sản, giữ gìn cảnh quan và phát triển đô thị theo định hướng lâu dài.

Thùy Chi