Kỳ tích hạ tầng tạo tác dáng hình Thủ đô mới

Khi hạ tầng trở thành ngôn ngữ của khát vọng

Có những thời khắc, lịch sử không được ghi dấu bằng những khẩu hiệu vang dội, mà bằng âm thanh của máy xúc cắm xuống lòng đất. Năm 2025 của Hà Nội là một thời khắc như thế. 

Trong không khí cả nước hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, sáng 19/12/2025, hòa chung khí thế cả nước tổ chức đồng loạt lễ khởi công, khánh thành 234 công trình, dự án tiêu biểu với tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng, Hà Nội trở thành một trong những điểm nhấn đặc biệt. 

Bảy "siêu dự án" trải dài từ không gian ven sông Hồng, các đô thị mới phía Nam, trục giao thông xương sống phía Tây, cho đến môi trường đô thị và an sinh xã hội… được lựa chọn khởi công không chỉ vì quy mô vốn đầu tư hay tầm vóc kỹ thuật; mà bởi ý nghĩa biểu tượng: đó là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm chính trị, về tư duy phát triển dài hạn và về khát vọng đưa Thủ đô vươn xa trong dòng chảy hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Phát biểu tại lễ khởi công Khu đô thị thể thao Olympic, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, phát triển kết cấu hạ tầng tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược của đất nước. Những công trình được khởi công đồng loạt là minh chứng cho cách làm mới: đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, kiên quyết tháo gỡ các nút thắt thể chế, để mỗi dự án khi hình thành đều có sức lan tỏa, mở ra không gian phát triển mới cho quốc gia và từng địa phương.

Trong bức tranh chung ấy, Hà Nội không đứng ở vị trí người theo sau. Trái lại, Thủ đô chủ động bước lên phía trước, biến tư duy chiến lược thành những công trình cụ thể, hữu hình, có thể chạm tới bằng ánh nhìn và bằng niềm tin của người dân.

Trong số bảy dự án được khởi công, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là công trình mang ý nghĩa nền tảng, như một cuộc "đối thoại lớn" giữa Hà Nội hiện đại và dòng sông lịch sử đã nuôi dưỡng Thăng Long suốt hàng nghìn năm. Với quy mô khoảng 11.000ha, dự án bao gồm trục đại lộ giao thông dài khoảng 80km, hệ thống công viên cảnh quan và vui chơi giải trí rộng khoảng 3.300ha, cùng quỹ đất giải phóng mặt bằng khoảng 2.100ha phục vụ tái thiết đô thị. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án lên tới khoảng 855.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, trục đại lộ này đi qua địa giới hành chính của 19 xã, phường. Phía hữu sông Hồng là các xã, phường Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân. Phía tả sông là Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng. Mỗi địa danh gắn với một lớp ký ức, một không gian văn hóa, giờ đây cùng được đặt trong một chỉnh thể phát triển mới, hài hòa giữa giao thông, cảnh quan, sinh thái và đô thị.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là yêu cầu khách quan và cấp thiết nhằm tái thiết không gian ven sông, hoàn thiện hạ tầng, bảo đảm an toàn phòng chống lũ, đồng thời tạo ra không gian văn hóa, sinh thái hiện đại, nâng cao chất lượng sống của người dân. Nói cách khác, đây là bước đi để Hà Nội quay lại với dòng sông của mình, không phải bằng hoài niệm, mà bằng một tầm nhìn mới, hiện đại và bền vững.

Song hành với trục sông Hồng là Khu đô thị thể thao Olympic, dự án được kỳ vọng tạo nên một cực tăng trưởng mới ở phía Nam Thủ đô. Với tổng diện tích khoảng 9.171ha, triển khai trên địa bàn 11 xã, dự án được chia thành 4 phân khu chức năng A, B, C và D, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 925.651 tỷ đồng, quy mô dân số dự kiến khoảng 751.000 người.

Nếu trục sông Hồng là không gian mở, thì Khu đô thị thể thao Olympic là một cấu trúc đô thị nén, hiện đại, nơi thể thao, dịch vụ, thương mại và đời sống đô thị hòa quyện. Phân khu A phát triển theo mô hình TOD, đóng vai trò đầu mối giao thông và kết nối. Phân khu B là khu liên hợp thể thao với trọng tâm là sân vận động Trống Đồng đẳng cấp quốc tế. Các phân khu C và D tiếp tục phát triển đô thị thể thao và đô thị dịch vụ. Ở đó, thể thao không chỉ là thi đấu, mà trở thành động lực phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch, mở ra khả năng để Hà Nội đăng cai các sự kiện thể thao lớn tầm khu vực và quốc tế như ASIAD hay Olympic trong tương lai.

Đặt nền móng cho tương lai bền vững

Nếu những đại đô thị và trục cảnh quan tạo hình hài mới cho Hà Nội, thì các dự án giao thông và môi trường chính là mạch máu nuôi dưỡng sự phát triển ấy. Tuyến đường sắt đô thị Văn Cao - Hòa Lạc là một trong những công trình như vậy. Với chiều dài gần 39km, thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435mm, trong đó 6,5km đi ngầm, 2km đi trên cao và gần 30km đi trên mặt đất, tuyến metro này đi qua 21 nhà ga và hai depot tại khu vực huyện Hoài Đức cũ và huyện Thạch Thất cũ. Tổng mức đầu tư của dự án hơn 65.000 tỷ đồng, với lộ trình khai thác phương tiện được tính toán đến năm 2050.

Theo Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông, đây là tuyến đường sắt đô thị xương sống phía Tây, có ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối trung tâm Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc, giảm áp lực giao thông đường bộ và hình thành cấu trúc đô thị đa cực, hiện đại. Xa hơn, đó là bước đi để Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển giao thông công cộng bền vững, thân thiện với môi trường.

Cùng với giao thông, môi trường đô thị cũng được đặt ở vị trí trung tâm trong bức tranh phát triển mới. Dự án công viên dọc sông Tô Lịch, với tổng mức đầu tư hơn 4.665 tỷ đồng, đi qua hàng loạt phường nội đô như Ngọc Hà, Nghĩa Đô, Láng, Giảng Võ, Cầu Giấy, Yên Hòa, Thanh Xuân, Đống Đa, Khương Đình, Định Công, Thanh Liệt và Hoàng Liệt, là nỗ lực hồi sinh một dòng sông từng gắn bó mật thiết với đời sống người Hà Nội. Dự án được triển khai trong giai đoạn 2025-2028, với diện tích sử dụng đất khoảng 737.927m².

Theo Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hà Nội Hà Minh Hải, việc cải tạo, chỉnh trang, tái thiết không gian hai bên sông Tô Lịch không chỉ là dự án hạ tầng môi trường, mà còn là nhiệm vụ chính trị - xã hội quan trọng, thể hiện trách nhiệm của TP với di sản và các thế hệ tương lai. Khi dòng sông được hồi sinh, Hà Nội không chỉ có thêm không gian xanh, mà còn có thêm một biểu tượng văn hóa mới giữa lòng đô thị.

Ở bình diện rộng hơn, các dự án kết nối liên vùng cũng được khởi động mạnh mẽ. Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài 419km, tổng mức đầu tư hơn 203.200 tỷ đồng, cùng tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô dài khoảng 35km, rộng 120m, tổng mức đầu tư 71.150 tỷ đồng, mở ra những hành lang phát triển mới, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Hà Nội trong mạng lưới giao thông quốc gia.

Song song với những đại công trình, Hà Nội vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho an sinh xã hội. Dự án Khu nhà ở xã hội Tiên Dương 1 tại xã Phúc Thịnh, với quy mô gần 45ha, tổng mức đầu tư hơn 9.300 tỷ đồng, dự kiến cung ứng hơn 3.100 căn nhà ở xã hội, cùng hàng trăm căn nhà thương mại và nhà thấp tầng, đi kèm hệ thống tiện ích đồng bộ từ mầm non đến THCS. Phát biểu tại lễ khởi công, ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Công ty cổ phần Vihoce Tiên Dương, khẳng định cam kết triển khai dự án minh bạch, đúng tiến độ, bảo đảm quyền lợi cho người dân. Phó Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phạm Quí Tiên nhấn mạnh, đây là minh chứng rõ nét cho quan điểm phát triển kinh tế gắn liền với công bằng và an sinh xã hội của Thủ đô.

Bước sang năm 2026, những công trình mới của Thủ đô vẫn đang trong giai đoạn khởi đầu. Nhưng ý nghĩa của chúng đã vượt ra ngoài những con số đầu tư hay tiến độ kỹ thuật. Đó là lời khẳng định về một Hà Nội dám nghĩ lớn, làm lớn, kiên trì theo đuổi con đường phát triển bền vững và nhân văn. Từ những nền móng hôm nay, Thủ đô đang vươn mình, lặng lẽ nhưng vững chắc, để bước vào năm mới với niềm tin đầy đặn và khát vọng vươn xa.

Minh Anh