Luật Thủ đô (sửa đổi): Phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn bảo vệ môi trường

Các quy định này không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp mà còn khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp đô thị của Thủ đô.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc trao thẩm quyền cho Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội quy định việc sử dụng và khai thác quỹ đất nông nghiệp tại các bãi sông, bãi nổi thuộc những tuyến sông có đê. Theo đó, các khu vực này có thể được tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời kết hợp phát triển du lịch nông nghiệp và giáo dục trải nghiệm. Tuy nhiên, việc xây dựng trên đất nông nghiệp phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch đê điều, phòng chống lũ và các quy hoạch liên quan.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng cho phép thành phố ban hành các quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép xây dựng cũng như tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được sử dụng để xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Những công trình này có thể bao gồm khu chế biến, bảo quản nông sản, khu trưng bày và giới thiệu sản phẩm, cảnh quan du lịch hay các không gian phục vụ hoạt động giáo dục trải nghiệm tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung.

Đáng chú ý, dự thảo luật đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường và nông nghiệp công nghệ cao. Các dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến trong bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, xử lý chất thải và nước thải; dự án xây dựng khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc dự án nông nghiệp công nghệ cao sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về đất đai, đầu tư và khoa học công nghệ. Đồng thời, dự thảo cũng đặt nền tảng thúc đẩy hình thành các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong hệ thống khu công nghệ cao của Thủ đô, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái đã và đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Đơn cử, trong năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã xây dựng 14 mô hình thuộc 4 nhóm mô hình khuyến khích nhân rộng, triển khai theo hướng đa dạng, phù hợp với đặc điểm từng địa phương.

Trong nhóm phát triển liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, ba mô hình gồm sản xuất lúa chất lượng cao theo VietGAP, sản xuất cây dược liệu và sản xuất khoai tây chế biến đều được triển khai gắn với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Mô hình lúa đạt năng suất bình quân từ 55 – 65 tạ/ha, hiệu quả kinh tế cao hơn sản xuất thông thường trên 20%, tương đương 5 – 7 triệu đồng/ha. Mô hình gừng cho năng suất khoảng 13 tấn/ha, trong khi khoai tây chế biến dự kiến đạt năng suất từ 26,5 – 30 tấn/ha, lợi nhuận ít nhất 110 triệu đồng/ha với đầu ra ổn định. Các mô hình này tiếp tục khẳng định hiệu quả của liên kết chuỗi giá trị, giúp nông dân yên tâm sản xuất, nâng cao thu nhập và giảm rủi ro thị trường.

Ở nhóm phát triển sản xuất rau, hoa, quả theo tiêu chuẩn VietGAP và ứng dụng công nghệ cao, năm mô hình đã bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Điển hình là mô hình trồng dưa thơm trên giá thể theo VietGAP (gồm dưa lê Hàn Quốc và dưa Kim Hồng Ngọc) đạt năng suất từ 27 – 28,7 tấn/ha/vụ, hiệu quả kinh tế từ 260 – 330 triệu đồng/ha/vụ, tương đương khoảng 660 triệu đồng/ha/năm với hai vụ sản xuất. Mô hình này còn kết hợp du lịch trải nghiệm, đã đón hơn 50 tour khách tham quan, qua đó gia tăng giá trị từ hoạt động du lịch và tiêu thụ nông sản tại vườn.

Ngoài ra, mô hình sản xuất nấm ăn theo hướng công nghiệp mang lại lợi nhuận từ 200 – 286,5 triệu đồng/100 tấn nguyên liệu cho mỗi chu kỳ 3 – 4 tháng. Mô hình thâm canh bưởi theo VietGAP cho năng suất dự kiến 23 – 30 tấn/ha, lợi nhuận đạt từ 490 – 525 triệu đồng/ha. Trong khi đó, mô hình sản xuất rau VietGAP (cải củ) đạt năng suất khoảng 55 tấn/ha, doanh thu ước đạt 302,5 triệu đồng/ha/vụ và lợi nhuận khoảng 208,5 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí. Những kết quả này cho thấy việc ứng dụng quy trình VietGAP và công nghệ cao đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản, đồng thời mở ra hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng bền vững.

Song song với đó, Trung tâm Khuyến nông cũng triển khai các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Nhiều giống cây trồng mới đã được đưa vào sản xuất, giúp chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý trên đất lúa và đất màu.

Tiêu biểu là mô hình trồng sen giống mới như Sen Bách Diệp Hồng, Quan Âm trắng và Super cho năng suất khoảng 70.000 bông/ha, doanh thu trên 210 triệu đồng/ha và lợi nhuận trên 150 triệu đồng/ha chỉ sau ba tháng. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần cải thiện cảnh quan nông thôn và tạo điểm tham quan du lịch tại nhiều địa phương.

Bên cạnh đó, giống lúa mới TBR97 cho năng suất cao hơn giống đối chứng khoảng 6 tạ/ha, giúp tăng hiệu quả kinh tế từ 5 – 12 triệu đồng/ha. Giống đậu tương ĐT32 đạt năng suất khoảng 8,05 tấn/ha, hiệu quả kinh tế trên 62,2 triệu đồng/ha, cao hơn giống đối chứng DT84 hơn 28 triệu đồng/ha. Một số giống mới khác như khoai tây Julinka hay ngô nếp HN268 cũng cho thấy khả năng chống chịu tốt, góp phần nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích và thích ứng hiệu quả với điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt.

Những mô hình này cho thấy tiềm năng lớn của nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sinh thái trong quá trình phát triển nông nghiệp đô thị của Hà Nội. Khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua và đi vào thực tiễn, các cơ chế đặc thù về đất đai, đầu tư và khoa học công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để Thủ đô phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Thiện Tâm