Mường Cốc - Điểm đến du lịch 'chạm vào bình yên' mới của Thủ đô Hà Nội

Mường Cốc – "Viên ngọc thô" đầy tiềm năng

Cách trung tâm Hà Nội chỉ khoảng 60km, Mường Cốc thuộc xã Mỹ Đức, là vùng đất bán sơn địa được thiên nhiên ưu đãi với cảnh sắc hữu tình. Nơi đây sở hữu không gian sinh thái đặc trưng với hồ Bai Bó, những cánh đồng lúa xanh mướt, đầm sen rực rỡ và những dãy núi đá vôi hùng vĩ.

Tuy nhiên, giá trị cốt lõi làm nên bản sắc Mường Cốc chính là kho tàng văn hóa phong phú của đồng bào dân tộc Mường. Những tiếng chiêng Mường vang vọng, những làn điệu dân ca, nghi lễ Mo Mường, cùng các tri thức dân gian về thuốc Nam, nghệ thuật ẩm thực và kỹ thuật may trang phục truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sự hòa quyện giữa thiên nhiên nguyên sơ và bề dày văn hóa chính là nền tảng để xây dựng Mường Cốc thành một điểm đến du lịch cộng đồng theo định hướng bền vững.

Sau gần một năm khảo sát và xây dựng, du lịch cộng đồng Mường Cốc đã hình thành một hệ sinh thái trải nghiệm tương đối hoàn chỉnh. Điểm đến tập trung phát triển tại 6 thôn vùng lõi bao gồm: Đồi Dùng, Rộc Éo, Bơ Môi, Gốc Báng, Đồi Lý và thôn Đình.

Trong đợt công bố này, Mường Cốc chính thức giới thiệu 18 hành trình trải nghiệm đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhiều phân khúc du khách như khách nội địa, quốc tế, học đường và khách MICE. Hệ thống sản phẩm bao gồm: 8 cung đường đạp xe khám phá bản sắc bản Mường; 2 tuyến trekking tìm hiểu thiên nhiên và cây dược liệu; 8 chương trình tour trải nghiệm, trong đó có 4 tour liên kết vùng. 

Điểm nhấn nổi bật nhất chính là chuỗi trải nghiệm "Một ngày làm người Mường" với thông điệp "Sống như một người Mường thực thụ". Du khách sẽ được khoác lên mình bộ trang phục truyền thống, học tiếng Mường, tham gia lao động nông nghiệp, chế biến ẩm thực địa phương và thưởng thức không gian văn hóa chiêng Mường.

Mường Cốc không chỉ dừng lại ở du lịch trải nghiệm đơn thuần mà còn hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến Net Zero đầu tiên của Hà Nội. Một trong những điểm sáng của mô hình này là Mường Cốc Refill Station – trạm tiếp nước miễn phí nhằm hạn chế rác thải nhựa dùng một lần.

Để bảo đảm tính bền vững, địa phương đã áp dụng tiêu chí "5 Không" trong phát triển: không thực phẩm bẩn, không hóa chất độc hại, không rác thải nhựa dùng một lần, không làm mai một bản sắc văn hóa Mường và không tạo ra sản phẩm du lịch xa rời đời sống cộng đồng. Đây là những bước đi cụ thể nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường.

Du lịch thu hút sự tham gia của cộng đồng Mường Cốc

Sự thay đổi lớn nhất tại Mường Cốc chính là sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Trong số 45 hộ dân tiềm năng, đã có 26 hộ trực tiếp cung ứng dịch vụ với 7 homestay và 4 farmstay nòng cốt.

Bà Trần Thị Uyên, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non An Phú, chia sẻ niềm tự hào khi quê hương mình đổi thay: "Đây là niềm vinh dự lớn đối với cộng đồng người Mường. Người dân chủ yếu làm nông nghiệp, nay chính quê hương trở thành điểm đến để mọi người trải nghiệm thì người dân sẽ được hưởng lợi đầu tiên". Bà kể rằng không khí chuẩn bị cho ngày công bố rất nô nức, người dân cùng các đoàn thể đã tích cực dọn dẹp vệ sinh, trồng hoa và tập luyện văn nghệ để đón khách.

Ông Nguyễn Tiến Bảy, đồng sáng lập Farmstay Lamia Mường Cốc, đã nhanh chóng đầu tư cải tạo nhà sàn cũ để kịp đưa vào phục vụ. Ông chia sẻ: "Gia đình mong muốn đồng hành cùng địa phương, giúp du khách được lưu trú trong nhà sàn, thưởng thức món ăn dân tộc và tham gia các hoạt động cấy sen, trồng lúa thay vì lao động sản xuất".

Tại Farmstay Gió Núi, du khách còn được trải nghiệm nhặt trứng, cho trâu dê ăn cỏ và tìm hiểu về các nông cụ truyền thống được gia đình gìn giữ như những kỷ vật văn hóa. Những chia sẻ mộc mạc này cho thấy người dân đã thực sự sẵn sàng trở thành chủ thể của điểm đến.

Phát triển du lịch Mường Cốc qua góc nhìn của các nhà quản lý và chuyên gia

Tại Hội nghị kết nối, phát triển du lịch cộng đồng Mường Cốc, các lãnh đạo và chuyên gia đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng cho phát triển sản phẩm du lịch mới tại Mường Cốc và đưa ra các giải pháp để định hướng phát triển du lịch tại đây.

Ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội khẳng định phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi quan trọng để khai thác tài nguyên nông thôn và nâng cao đời sống bà con dân tộc thiểu số. Ông kỳ vọng: "Cộng đồng địa phương cần tiếp tục phát huy vai trò chủ thể, gìn giữ các giá trị truyền thống để mỗi du khách đến đây đều có trải nghiệm đáng nhớ và mong muốn quay trở lại".

Ông Nguyễn Quang Đường, Chủ tịch UBND xã Mỹ Đức cho biết xã xác định du lịch là mũi nhọn kinh tế. Mặc dù bắt đầu tập trung từ năm 2026, nhưng với sự đồng thuận của dân, xã đã tổ chức 8 lớp tập huấn kỹ năng và hoàn thiện hạ tầng cốt lõi như trạm điều hành, hệ thống số hóa gần 60 điểm tài nguyên.

Với tư cách chuyên gia tư vấn, Ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Travelogy Việt Nam đánh giá Mường Cốc có lợi thế lớn nằm trên trục kết nối Chùa Hương – Mai Châu – Pù Luông. Ông ví von cảnh quan nơi đây có tiềm năng trở thành một "Hạ Long trên cạn" và thông báo tin vui: "Một doanh nghiệp quốc tế từ Thái Lan đã đồng ý đưa toàn bộ sản phẩm Mường Cốc lên sàn thương mại điện tử du lịch quốc tế ngay sau khi công bố".

Ông Đặng Duy Trung Hiếu, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội nhấn mạnh việc duy trì sức sống cho điểm đến là thách thức lớn nhất. Theo ông Hiếu, du khách tìm kiếm những trải nghiệm chân thực. Những gì là hồn cốt, bản sắc người Mường cần được gìn giữ". Ông cam kết Hiệp hội sẽ hỗ trợ đào tạo người dân và kết nối với hàng trăm doanh nghiệp lữ hành để đưa khách về Mường Cốc.

Bà Marlin Tiyabhorn, Quản lý cấp cao GetYourGuide (Thái Lan đánh giá cao việc người dân đóng vai trò chủ thể và khẳng định đây là loại hình sản phẩm phù hợp với thị hiếu khách quốc tế hiện nay, đồng thời bày tỏ mong muốn quảng bá Mường Cốc ra thế giới.

Một phần quan trọng của chuỗi sự kiện là Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Ban điều phối du lịch cộng đồng Mường Cốc với các doanh nghiệp lữ hành. Việc ký kết này không chỉ là thủ tục mà là lời cam kết đồng hành, đưa sản phẩm vào khai thác ổn định và hiệu quả. Bên cạnh đó, việc xây dựng các sản phẩm OCOP từ đặc sản địa phương như măng, chè lá sen, hạt sen... cũng được chú trọng để gia tăng giá trị kinh tế cho bà con.

Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, văn hóa với những di tích lịch sử nghìn năm văn hiến mà đang dần khẳng định vị thế mới trong xu hướng du lịch xanh và bền vững. 

Lễ công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc ngày 1/7/2026 là điểm khởi đầu cho một hành trình dài phía trước. Với sự hỗ trợ từ chính quyền, tâm huyết của các chuyên gia và trên hết là tinh thần đoàn kết của người dân bản Mường, Mường Cốc hứa hẹn sẽ trở thành một mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu, làm phong phú thêm hệ sinh thái du lịch của Thủ đô.

Như lời ông Trần Trung Hiếu đã phát biểu, Mường Cốc không chỉ là một điểm đến xanh, thân thiện mà còn là nơi du khách có thể tìm thấy sự bình yên và gắn kết thực sự với thiên nhiên. Trong tương lai không xa, những hình ảnh những đoàn khách du lịch trong nước và quốc tế đến tham quan, tham gia trải nghiệm khám phá Mường Cốc ngày càng đông, sẽ là minh chứng rõ nét cho sức sống mới của bản Mường giữa lòng Hà Nội.

Minh Anh