Nâng cao ý thức xây dựng môi trường sống không khói thuốc

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó khoảng 69 chất gây ung thư. Trên toàn cầu, thuốc lá khiến hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm, bao gồm khoảng 1,6 triệu người chết do hít phải khói thuốc thụ động.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc và nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.

Theo các chuyên gia y tế, thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và đái tháo đường... Điều đáng lo ngại là những tác hại này không xuất hiện ngay lập tức mà tích tụ âm thầm qua nhiều năm, đến khi phát hiện thì sức khỏe đã bị tổn thương nghiêm trọng.

Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Văn Đông (sinh năm 1974, xã Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá), đang điều trị tại Bệnh viện Phổi Hà Nội cho biết, do nhiều năm hút thuốc lá, có những ngày nào ông Đông hút hết tới 2 bao thuốc. Quan trọng là ông không nhận thức được hết tác hại của thuốc lá nên đã bị mắc ung thư phổi giai đoạn 3B lúc nào không hay, và hiện nay đang chuẩn bị bước vào giai đoạn điều trị hoá chất.

Theo Ths.BSNT chuyên ngành Phan Hữu Kiệm, khoa Nội 4, Bệnh viện Phổi Hà Nội, hút thuốc lá dẫn đến tích tụ một số lượng hóa chất độc hại đáng kể trong đường hô hấp. Về lâu dài sẽ làm tắc nghẽn phổi, gây ra các vấn đề về hô hấp và suy giảm chức năng của phổi. Bệnh nhân điều trị liên quan đến hút thuốc lá gồm có: Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh viêm phổi, ung thư phổi... Nhưng đáng quan ngại là việc sử dụng thuốc lá không chỉ người hút thuốc phải chịu ảnh hưởng, mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh, nhất là phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và ảnh hưởng đến môi trường sống.

Theo các bác sĩ, với những bệnh nhân mắc ung thư phổi hoặc các bệnh lý hô hấp mạn tính có liên quan đến thuốc lá, hiệu quả điều trị và tiên lượng bệnh thường kém hơn so với nhóm không hút thuốc. Bác sĩ Phan Hữu Kiệm cho biết, trải qua nghiên cứu và thực tế điều trị cho thấy, những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá thường đáp ứng điều trị kém hơn, chức năng phổi suy giảm nhanh hơn và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn. Do đó, người hút thuốc lá bỏ thuốc lá ở bất kỳ thời điểm nào cũng mang lại lợi ích rất lớn. Việc ngừng hút thuốc sẽ giúp cải thiện chức năng hô hấp, tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ tiến triển bệnh, giúp lá phổi sẽ có cơ hội hồi phục tốt hơn.

Đáng lo ngại hiện nay độ tuổi mắc các bệnh lý về phổi, đặc biệt là ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đang có xu hướng trẻ hóa. Một trong những nguyên nhân quan trọng đến từ việc sử dụng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Nhiều người cho rằng chỉ thuốc lá truyền thống mới độc hại, còn thuốc lá điện tử sẽ an toàn hơn. Nhưng quan điểm này hoàn toàn sai lầm, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc lá điện tử cũng gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe, không kém thuốc lá truyền thống. 

Trong dung dịch thuốc lá điện tử còn chứa nhiều loại hóa chất độc hại có thể gây tổn thương phổi, ảnh hưởng tim mạch và làm tăng nguy cơ ung thư. Đặc biệt, thuốc lá điện tử với nhiều hương vị hấp dẫn dễ khiến người dùng, nhất là giới trẻ, sử dụng thường xuyên hơn và khó kiểm soát số lượng. Dẫn đến nguy cơ mắc bệnh về hô hấp rất cao. Vì vậy, giới trẻ cần tuyệt đối tránh xa thuốc lá dưới mọi hình thức. Việc nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, là giải pháp quan trọng để hạn chế tỉ lệ mắc các bệnh lý liên quan đến hô hấp và ung thư trong tương lai.

Phòng chống tác hại thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, cần sự chung tay góp sức của gia đình và nhà trường, các cơ quan, đơn vị, địa phương… Khi mỗi người chủ động từ bỏ thuốc lá, nói không với thuốc lá sẽ góp phần tạo nên một môi trường sống khoẻ mạnh hơn cho thế hệ mai sau.

Thiện Tâm