Nghị quyết 80-NQ/TW: Kỳ vọng để công nghiệp văn hóa Hà Nội bứt phá

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Chính phủ, GS.TS Từ Thị Loan, chuyên gia văn hóa, nguyên Quyền Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa cộng đồng Việt Nam cho rằng, Hà Nội cần tạo ra những đột phá mang tính hệ thống, từ thể chế, không gian sáng tạo đến khai thác di sản, phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số, để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới và góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Hà Nội – "hạt nhân" của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Việt Nam

Thưa bà, Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra kỳ vọng gì đối với vai trò của Hà Nội trong phát triển công nghiệp văn hóa?

GS.TS Từ Thị Loan: Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra kỳ vọng rất lớn đối với vai trò của Hà Nội với tư cách là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, sáng tạo và giao lưu quốc tế, đồng thời là đầu tàu dẫn dắt phát triển công nghiệp văn hóa của cả nước.

Trước hết, Hà Nội được kỳ vọng trở thành "hạt nhân" của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Việt Nam, nơi hội tụ các nguồn lực quan trọng nhất về di sản văn hóa, nhân lực sáng tạo, thiết chế văn hóa, thị trường tiêu dùng và kết nối quốc tế. Với lợi thế của Thành phố Sáng tạo trong mạng lưới UNESCO, Hà Nội có trách nhiệm đi đầu trong việc thử nghiệm các mô hình, chính sách và không gian sáng tạo mới, từ đó tạo kinh nghiệm thực tiễn để nhân rộng ra các địa phương khác.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra kỳ vọng Hà Nội phải chủ động gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế văn hóa, biến kho tàng di sản vật thể và phi vật thể phong phú của Thủ đô thành nguồn lực cho các ngành như du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn và công nghiệp nội dung số. Điều này đòi hỏi Hà Nội không chỉ bảo vệ di sản, mà còn đổi mới tư duy khai thác, kể lại những câu chuyện văn hóa Thăng Long - Hà Nội bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại, phù hợp với công chúng đương đại và xu hướng hội nhập quốc tế.

Quan trọng hơn, theo GS.TS Từ Thị Loan, Nghị quyết 80-NQ/TW kỳ vọng Hà Nội đóng vai trò dẫn dắt về thể chế và quản trị phát triển công nghiệp văn hóa, tiên phong trong hợp tác công - tư, thu hút doanh nghiệp sáng tạo, nuôi dưỡng tài năng trẻ và kết nối mạnh mẽ với các trung tâm văn hóa lớn của khu vực và thế giới. Qua đó, Hà Nội không chỉ phát triển cho riêng mình, mà còn góp phần nâng tầm sức mạnh mềm và vị thế văn hóa của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tạo đột phá để công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới

Theo bà, Hà Nội cần có những đột phá gì để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới ?

GS.TS Từ Thị Loan: Để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Hà Nội cần tạo ra những đột phá mang tính hệ thống, tập trung vào các khâu then chốt thay vì dàn trải nguồn lực.

Trước hết là đột phá về thể chế và không gian phát triển. Hà Nội cần mạnh dạn đi đầu trong việc xây dựng các cơ chế đặc thù cho công nghiệp văn hóa, từ chính sách đất đai, thuế, đầu tư đến đặt hàng sáng tạo và hợp tác công - tư. Cùng với đó là quy hoạch và phát triển các không gian sáng tạo, khu công nghiệp văn hóa, khu tổ hợp nghệ thuật - thiết kế - công nghệ, tạo môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được hiện thực hóa và thương mại hóa.

Một đột phá quan trọng khác là khai thác di sản gắn với kinh tế sáng tạo. Hà Nội sở hữu nguồn di sản đặc biệt phong phú, nhưng cần chuyển từ tư duy "bảo tồn là chính" sang bảo tồn gắn với sáng tạo và thị trường. Những câu chuyện văn hóa Thăng Long - Hà Nội cần được tái hiện bằng ngôn ngữ của điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, thời trang, trò chơi số và nội dung số, hướng tới công chúng trẻ và thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần đặc biệt chú trọng đột phá về nguồn nhân lực và doanh nghiệp sáng tạo. Hà Nội cần tập trung nuôi dưỡng các doanh nghiệp văn hóa "đầu tàu", hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời đào tạo đội ngũ vừa hiểu văn hóa, vừa giỏi quản trị, công nghệ và hội nhập.

Cuối cùng, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu văn hóa Thủ đô là hướng đột phá không thể thiếu. Khi Hà Nội xây dựng được các nền tảng số, hệ sinh thái nội dung và thương hiệu văn hóa đủ mạnh, công nghiệp văn hóa mới có thể tạo ra giá trị gia tăng cao và đóng góp bền vững cho tăng trưởng kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, cơ chế và phương thức đầu tư, trong đó nhấn mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với hội nhập và chuyển đổi số.

Khi Hà Nội làm tốt vai trò đầu tàu, công nghiệp văn hóa không chỉ trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô, mà còn lan tỏa đến các địa phương khác. Quan trọng hơn, đó còn là con đường để Hà Nội lan tỏa các giá trị văn hóa Thăng Long – Hà Nội bằng ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại. Qua đó, góp phần nâng cao sức mạnh mềm và vị thế văn hóa của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Minh Thúy (thực hiện)