Nơi lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc

 Lan tỏa giá trị văn hóa tại không gian chung của cộng đồng các dân tộc

Không chỉ là nơi bảo tồn di sản, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Làng) còn góp phần đưa văn hóa dân tộc đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, qua đó khơi dậy niềm tự hào và củng cố sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Với định hướng trở thành "ngôi nhà chung" của 54 dân tộc Việt Nam, Làng đã từng bước xây dựng không gian văn hóa đa dạng, nơi các giá trị truyền thống được bảo tồn và tái hiện một cách sinh động. Hiện nay, 16 cộng đồng dân tộc đang duy trì hoạt động thường xuyên tại đây, với sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân, già làng và người có uy tín.

Không gian làng bản, nhà ở, phong tục, tập quán, tín ngưỡng… được tái hiện chân thực, giúp du khách trải nghiệm đời sống văn hóa một cách gần gũi. Các hoạt động trình diễn, giao lưu văn hóa – từ lễ hội, nghi lễ truyền thống đến nghệ thuật dân gian – diễn ra thường xuyên, tạo nên sức sống cho di sản trong không gian đương đại của Thủ đô.

Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trịnh Ngọc Chung nhận định: "Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là không gian lưu giữ di sản, mà còn là nơi để văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số được thực hành, trao truyền và lan tỏa một cách sống động. Với sự hiện diện thường xuyên của các nghệ nhân, đồng bào ngay tại Làng, chúng ta đang tạo ra một mô hình bảo tồn có chiều sâu văn hóa không bị đóng băng trong bảo tàng mà tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng".

Tại Làng, các hoạt động văn hóa được duy trì thường xuyên với sự tham gia của 16 cộng đồng dân tộc. Nhiều sự kiện chính trị – văn hóa quy mô quốc gia được tổ chức thường niên như "Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc", "Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4)" và "Tuần Đại đoàn kết – Di sản văn hóa".

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển bền vững từ cơ sở

Trong giai đoạn 2021 – 2025, Làng đã đón trên 300 lượt cộng đồng dân tộc với khoảng trên 4.600 nghệ nhân, đồng bào tham gia; tổ chức trên 100 lễ hội, nghi lễ, phong tục; gần 220 chương trình trình diễn, giao lưu văn hóa. Mỗi năm, nơi đây thu hút gần 1 triệu lượt khách tham quan, trong đó khoảng 50% là học sinh, sinh viên đến trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa truyền thống. Những hoạt động này không chỉ góp phần bảo tồn mà còn lan tỏa, quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa các dân tộc Việt Nam tới công chúng trong nước và quốc tế.

Điểm đặc biệt của Làng không chỉ nằm ở việc bảo tồn, mà còn ở cách thức đưa văn hóa "sống" trong đời sống hiện đại. Thông qua các hoạt động trải nghiệm như làm thủ công truyền thống, học nhạc cụ dân tộc, tham gia lễ hội, tìm hiểu phong tục… du khách, đặc biệt là giới trẻ, có cơ hội tiếp cận văn hóa một cách trực tiếp, sinh động và giàu cảm xúc.

Theo ông Đàng Chí Quyết – người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tại thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, gắn bó tại Làng cho biết, bảo tồn văn hóa chỉ bền vững khi gắn với phát triển kinh tế và đời sống cộng đồng.

Tại địa phương, người dân vừa gìn giữ kỹ thuật thủ công, hoa văn truyền thống trong nghề gốm, vừa chủ động đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm để phù hợp với thị trường. Nhờ đó, nghề truyền thống được duy trì, tạo việc làm và nâng cao thu nhập.

Cùng với đó, việc truyền dạy nhạc cụ, dân ca, múa truyền thống; phục dựng lễ hội; duy trì sinh hoạt văn hóa cộng đồng… đã tạo môi trường để thế hệ trẻ tiếp cận, hiểu và tự hào về bản sắc dân tộc. Đây chính là nền tảng quan trọng để bảo đảm sự kế thừa và phát triển bền vững của văn hóa truyền thống. Thực tiễn cho thấy, khi văn hóa được bảo tồn, niềm tin của Nhân dân được củng cố và khối đại đoàn kết được tăng cường thì đó là nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đô thị hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết. Sự hiện diện của Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam ngay tại Thủ đô không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc.

Từ đây, các giá trị văn hóa truyền thống được lan tỏa rộng rãi, góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc, củng cố bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc không chỉ là nhiệm vụ gìn giữ di sản mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững.

Có thể khẳng định, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là nơi bảo tồn di sản, mà còn là không gian lan tỏa, kết nối và phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại – một điểm tựa quan trọng để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Minh Thư