Phát huy vai trò y tế cơ sở – 'lá chắn đầu tiên' bảo vệ sức khỏe nhân dân

Những kết quả đạt được bước đầu đã từng bước khẳng định vị trí, vai trò then chốt của y tế cơ sở trong hệ thống y tế toàn thành phố.

Mạng lưới khám, chữa bệnh từ tuyến y tế cơ sở được mở rộng, củng cố. Nhiều cơ sở y tế hoạt động hiệu quả. Số người đến khám, chữa bệnh ngày càng đông. Chất lượng dịch vụ được cải thiện với việc đầu tư nhiều trang thiết bị và đội ngũ y, bác sĩ có chuyên môn cao, nhiệt tình, tận tâm với công việc.

Từ ngày 1/7, hoạt động chính quyền hai cấp, toàn thành phố Hà Nội có 126 trạm y tế xã, phường. Trong đó, có 471 điểm trạm, 54 phòng khám đa khoa, 3 nhà hộ sinh, 18 cơ sở điều trị Methadone và 2 cơ sở cấp phát thuốc Methadone trực thuộc 126 trạm y tế. Về nhân lực hiện có khoảng 8.000 người, trong đó có 1.190 bác sĩ và 156 dược sĩ đại học. 100% trạm y tế đã được cấp mới, cấp điều chỉnh giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, được xếp cấp chuyên môn kỹ thuật cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cấp mã khám chữa bệnh.

Sở Y tế tích cực phối hợp với Cục quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đề xuất cấp mã cho các đơn vị sự nghiệp công lập được giao là đại diện ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế cho các trạm y tế, phòng khám đa khoa, nhà hộ sinh. Cùng với đó, phân bố thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2026 cho các trạm y tế theo nguyên tắc không giới hạn số lượng thẻ đăng ký khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu. 126 trạm y tế hiện có khoảng 2,3 triệu thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu, chiếm gần 30% tổng số thẻ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu của toàn bộ người dân trên địa bàn thành phố.

Công tác khám bệnh, chữa bệnh tại 126 trạm y tế được đảm bảo thông suốt, không gián đoạn. Tính từ ngày 1/7 đến 20/12, các trạm y tế đã thực hiện gần 1.520.000 lượt khám, chữa bệnh cho người dân, số bệnh nhân chuyển tuyến khoảng 165.100 trường hợp. Các trạm triển khai thêm kỹ thuật mới trong khám chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm, tiêm chủng, y học cổ truyền… phù hợp với thực tế hoạt động của trạm và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân địa phương.

Điển hình, tại Trạm Y tế xã Quang Minh, Hà Nội, không khí khám chữa bệnh diễn ra nhộn nhịp. Người đến khám bệnh, người đo huyết áp, người tái khám đái tháo đường, người cao tuổi được tư vấn dinh dưỡng, dùng thuốc đúng cách. Không cần lên tuyến trên, ngay tại trạm y tế xã, nhiều bệnh mạn tính phổ biến đã được quản lý, theo dõi thường xuyên.

Bà Lê Thị Chuyên, 65 tuổi xã Quang Minh, Hà Nội, chia sẻ: "Trước đây, tôi ít khi đi khám sức khỏe định kỳ vì nghĩ mình vẫn khỏe. Khi xã Quang Minh tổ chức chương trình khám, quản lý sức khỏe toàn dân trên địa bàn ngay tại trạm y tế xã, tôi tham gia khám tổng quát sức khỏe vì tiện lợi gần nhà mà không phải đi xa. Không ngờ qua lần khám này, tôi được cán bộ y tế phát hiện sớm mắc bệnh tăng huyết áp. Ngay tại trạm, tôi được các cán bộ y tế-2 tư vấn rất cụ thể về chế độ ăn uống, sinh hoạt, cách theo dõi huyết áp hàng ngày và được lập hồ sơ quản lý để theo dõi lâu dài. Từ khi được chăm sóc sức khỏe ngay tại cơ sở, tôi thấy yên tâm hơn, không phải đi xa, lại tiết kiệm được thời gian và chi phí. Với người dân chúng tôi, trạm y tế xã thực sự là chỗ dựa rất gần gũi và cần thiết".

Bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Trạm trưởng Trạm Y tế xã Quang Minh chia sẻ: "Thực tế, vẫn còn không ít người dân có tâm lý chủ quan, nhiều năm liền không đi khám sức khỏe định kỳ vì cho rằng bản thân vẫn khỏe mạnh, không có biểu hiện bất thường. Hằng năm, trạm y tế tổ chức khám sức khỏe cho người dân là đối tượng nguy cơ cao từ 40 tuổi trở lên. Người dân đến trạm y tế được khám sức khỏe tổng quát, đo huyết áp, test tiểu đường miễn phí và được siêu âm... Nếu phát hiện người dân mắc huyết áp, tiểu đường thì chúng tôi tư vấn đến trạm khám để theo dõi 1 thời gian, từ nửa tháng đến 1 tháng xem chỉ số tăng huyết áp hoặc đường huyết có tăng hay không. Qua theo dõi nếu bệnh nhân tiến triển sẽ được quản lý và uống thuốc điều trị theo phác đồ định kỳ hằng tháng".

Cũng theo bà Nguyễn Thị Quyên cho biết: "Vừa qua, xã Quang Minh tổ chức chương trình khám, quản lý sức khỏe toàn dân trên địa bàn, chúng tôi phát hiện một số trường hợp đã mắc tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim, phổi, mỡ máu... hoặc khi siêu âm phát hiện ra bệnh mãn tính như u sơ tuyến giáp, u tuyến vú, u sơ tử cung hoặc sỏi thận... Nhiều người không biết mình bị bệnh nên khi phát hiện ra bệnh sớm và được tư vấn, điều trị kịp thời, họ rất phấn khởi. Việc phát hiện bệnh sớm ngay từ tuyến y tế cơ sở không chỉ giúp người dân chủ động kiểm soát tình trạng sức khỏe của mình, mà còn giảm gánh nặng chi phí điều trị, hạn chế phải chuyển tuyến, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững".

Khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ ở mức cao nhất

Tương tự, tại trạm Y tế phường Hai Bà Trưng, từ ngày 1/7/2025, trạm đi vào hoạt động chính quyền địa phương hai cấp. Được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng uỷ - HĐND - UBND phường Hai Bà Trưng, sự chỉ đạo về chuyên môn của Sở Y tế Hà Nội, các Bệnh viện, Trung tâm chuyên khoa đầu ngành; sự phối kết hợp chặt chẽ và đồng bộ với các ban, ngành, đoàn thể cùng với sự đoàn kết, nỗ lực của tập thể cán bộ viên chức, lao động hợp đồng toàn đơn vị, Trạm Y tế phường Hai Bà Trưng đã cố gắng khắc phục khó khăn, hoàn thành ở mức cao nhất các chỉ tiêu nhiệm vụ được giao. công tác phòng chống dịch, năm 2025 phường Hai Bà Trưng ghi nhận 32 ca mắc sốt xuất huyết, không có ca tử vong; giảm 28 ca (46,67%) so với cùng kỳ năm 2024; ghi nhận 1 ổ dịch đã kết thúc hoạt động, giảm 05 ổ dịch (83,3%) so với cùng kỳ năm 2024 (06 ổ dịch). Bệnh Sởi ghi nhận cộng dồn 31 ca mắc, không có ca tử vong, tăng so với cùng kỳ năm 2024 (01 ca mắc, 0 tử vong). Các dịch bệnh khác như tay chân miệng, ho gà đều ghi nhận số ca mắc giảm so với 2024, không ghi nhận các ổ dịch lớn và trường hợp tử vong do dịch bệnh.

Đối với chương trình Tiêm chủng mở rộng, Trạm Y tế duy trì việc triển khai tiêm chủng thường xuyên cho phụ nữ có thai và trẻ em vào thứ 4 tuần 1 và tuần 3 hàng tháng tại điểm tiêm Đồng Nhân. Trạm Y tế đã tham mưu UBND phường xây dựng và triển khai kế hoạch chiến dịch tiêm chủng vắc xin bù liều cho trẻ em từ 1 - 5 tuổi, tiêm chủng vắc xin phòng, chống bệnh Uốn ván - Bạch hầu (Td) cho trẻ 7 tuổi trên địa bàn phường. Kết quả đến ngày 30/11/2025, có 96,7% trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ 8 loại vắc xin và 95,1% phụ nữ có thai được tiêm phòng uốn ván.

Về công tác khám chữa bệnh, tiếp tục đẩy mạnh công tác khám chữa bệnh Phòng khám đa khoa Bà Triệu, Nhà hộ sinh B, Cơ sở điều trị Methadone và các điểm trạm Y tế, đảm bảo an toàn, hiệu quả đúng qui chế trong công tác khám bệnh, chữa bệnh, cấp thuốc điều trị và công tác cấp cứu. Trong năm 2025, các cơ sở khám chữa bệnh của Trạm Y tế đã thu hút được trên 37.000 lượt bệnh nhân, khám dự phòng là 170.000 lần. Tổng số bệnh nhân hiện đang điều trị tại Cơ sở điều trị Methadone là 583 người và có 516 bệnh nhân đang điều trị ARV tại Phòng khám Ngoại trú.

Trạm Y tế cũng đã phối hợp với Ban Chỉ huy quân sự phường tổ chức khám sơ tuyển thực hiện nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ tham gia công an nhân dân năm 2026 theo đúng Luật Nghĩa vụ quân sự, đảm bảo quá trình khám chặt chẽ, khách quan. Các hoạt động khám, chăm sóc sức khỏe cho đối tượng chính sách nhân dịp kỷ niệm 77 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ 27/7; khám sức khỏe người cao tuổi nhân dịp kỷ niệm ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10; khám sức khoẻ toàn dân, người có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường đều được triển khai đảm bảo thiết thực và hiệu quả.

Đối với công tác Dân số và phát triển, các chỉ tiêu về sàng lọc trước sinh, sơ sinh, sàng lọc khiếm thính, sàng lọc tim bẩm sinh, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khoẻ định kỳ, tỷ lệ nam, nữ khám sức khoẻ trước khi kết hôn đều đạt và vượt chỉ tiêu được thành phố giao.

Về công tác quản lý các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư, năm 2025 thực hiện sàng lọc cho khoảng 7.000 người ở các lứa tuổi (người cao tuổi, người yếu thế, học sinh). Bên cạnh đó, Trạm Y tế thực hiện quản lý hơn 4.000 bệnh nhân tăng huyết áp và hơn 1.800 bệnh nhân đái tháo đường. Thực hiện khám và cấp phát thuốc cho gần 500 bệnh nhân tăng huyết áp, hơn 400 bệnh nhân đái tháo đường tại phòng khám đa khoa Bà Triệu.

Các chương trình y tế khác như dinh dưỡng cộng đồng, truyền thông GDSK, phòng chống HIV/AIDS, phòng chống tai nạn thương tích, vệ sinh an toàn thực phẩm, giám sát chất lượng nước,... đều được triển khai theo kế hoạch, đảm bảo tiến độ và chỉ tiêu chuyên môn.

Y tế cơ sở là nền tảng chăm sóc sức khỏe ban đầu của hệ thống y tế Thủ đô, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ban đầu kịp thời, hiệu quả, liên tục. Thực tế cho thấy, khi y tế cơ sở được đầu tư đúng hướng, người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ngay từ đầu, giảm chi phí, giảm quá tải cho bệnh viện tuyến trên, đồng thời nâng cao chất lượng sống.

Thiện Tâm