Sắp xếp thôn, tổ dân phố: Tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản trị cơ sở

Tinh gọn đầu mối để nâng cao hiệu quả quản trị

Việc sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố đang được Hà Nội triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn. Theo đó, các địa phương đã hoàn thành việc lấy ý kiến nhân dân đối với phương án sắp xếp. Quá trình lấy ý kiến được thực hiện công khai, dân chủ đến từng hộ dân, bảo đảm người dân được tham gia đóng góp ý kiến, qua đó tạo sự đồng thuận cao trong triển khai chủ trương.

Theo đánh giá của TS Vũ Xuân Thanh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức và Lao động (Bộ Nội vụ) tại hương trình Hà Nội chuyển động ngày 2/7, việc sắp xếp không chỉ đơn thuần là điều chỉnh địa giới hay thay đổi tên gọi thôn, tổ dân phố mà hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở tinh gọn, hiệu quả hơn. Khi giảm số lượng đầu mối, địa phương có điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng, các công trình dân sinh, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Theo TS Vũ Xuân Thanh, hệ thống thôn, tổ dân phố quá cồng kềnh làm gia tăng gánh nặng ngân sách do phải chi trả phụ cấp cho đội ngũ người hoạt động không chuyên trách và kinh phí phục vụ hoạt động của các đơn vị. Đồng thời, bộ máy quá lớn cũng gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát, hỗ trợ của cơ quan quản lý nhà nước; việc truyền tải chủ trương, chính sách đến người dân cũng như tiếp nhận ý kiến từ cơ sở sẽ kém hiệu quả hơn.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bình quân số thôn, tổ dân phố trên một đơn vị hành chính cấp xã của cả nước tăng từ 10 lên 27 đơn vị. Riêng tại Hà Nội, con số này tăng từ 9 lên 43 thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý, nhất là trong điều kiện Thủ đô có mật độ dân cư cao, hạ tầng và các hoạt động kinh tế - xã hội tập trung.

Theo phân tích của TS Vũ Xuân Thanh, khi một xã phải quản lý quá nhiều thôn, tổ dân phố, việc chỉ đạo điều hành dễ bị phân tán, truyền đạt chủ trương đến cơ sở có thể chậm hơn và thiếu đồng bộ hơn. Điều này cũng ảnh hưởng đến việc xây dựng các thiết chế ở cơ sở và mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, văn minh.

Trên cơ sở thực tiễn và các quy định hiện hành, mô hình thôn ở nông thôn với quy mô khoảng 150-300 hộ gia đình và tổ dân phố ở đô thị từ 300-450 hộ gia đình được đánh giá là phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ cộng đồng. Về khoa học quản lý, một chủ thể quản lý chỉ nên quản lý khoảng 10-15 đầu mối; trong điều kiện chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ, quy mô này có thể mở rộng hơn. Theo đó, mỗi đơn vị hành chính cấp xã nên quản lý khoảng 15-25 thôn, tổ dân phố để bảo đảm hiệu quả quản trị và phục vụ người dân tốt hơn.

TS Vũ Xuân Thanh cũng cho rằng mục tiêu trước mắt của việc sắp xếp không phải là tiết kiệm ngân sách. Tuy nhiên, về lâu dài, khi số lượng thôn, tổ dân phố và người hoạt động không chuyên trách giảm khoảng một nửa, nguồn kinh phí tiết kiệm được sẽ tạo thêm nguồn lực cho cải cách tiền lương, cung ứng dịch vụ công thiết yếu và bảo đảm an sinh xã hội ở cơ sở.

Đồng thuận từ cơ sở, hướng tới phục vụ người dân tốt hơn

Không chỉ mang ý nghĩa tổ chức bộ máy, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố còn hướng tới phát huy dân chủ ở cơ sở và tạo điều kiện để người dân tham gia quản lý xã hội hiệu quả hơn.

Theo TS Vũ Xuân Thanh, việc hình thành các thôn, tổ dân phố có quy mô phù hợp sẽ tạo ra không gian quản trị mới, giúp người dân thực hiện đầy đủ hơn quyền tham gia các hoạt động dân chủ ở cơ sở cũng như tham gia quản lý, giám sát các vấn đề của cộng đồng. Ông bày tỏ tin tưởng rằng, cùng với công tác tuyên truyền, vận động được thực hiện đúng phương pháp, chủ trương sẽ tiếp tục nhận được sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân.

Về chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách, TS Vũ Xuân Thanh cho biết những người nghỉ do sắp xếp sẽ được hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định; đồng thời cần có hình thức ghi nhận, tri ân xứng đáng đối với những người đã có nhiều đóng góp. Đối với những người tiếp tục công tác, cần có chính sách phù hợp và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu quản trị trong điều kiện quy mô thôn, tổ dân phố lớn hơn.

Đáng chú ý, người dân không phải đồng loạt thay đổi giấy tờ tùy thân hay thực hiện lại các thủ tục hành chính khi sáp nhập, đổi tên thôn, tổ dân phố. Theo quy định hiện hành, các loại giấy tờ còn thời hạn hoặc còn hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng cho đến khi hết thời hạn hoặc có quy định thay thế. Vì vậy, việc sắp xếp không làm phát sinh yêu cầu phải đổi ngay các loại giấy tờ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Cùng với đó, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tiếp tục được hoàn thiện. Phụ cấp đã được điều chỉnh tăng trong những năm gần đây và theo quy định mới, lực lượng này thuộc nhóm đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Đây được xem là cơ sở quan trọng để đội ngũ cán bộ cơ sở yên tâm công tác, góp phần nâng cao chất lượng quản trị địa phương trong giai đoạn mới.

Gia Huy