Tái hiện nghi lễ ‘Tống cựu nghinh tân’ trong Hoàng thành Thăng Long

Chương trình có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam; Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà; Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker cùng lãnh đạo một số bộ ngành Trung ương, đại sứ quán các nước tại Hà Nội và đại diện các sở, ngành của Thành phố.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, Hoàng thành Thăng Long, Di sản Văn hóa Thế giới, không chỉ là nơi lưu giữ những dấu ấn vàng son của lịch sử, mà còn là linh hồn của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Việc tổ chức các nghi lễ truyền thống tái hiện trong cung đình thể hiện quyết tâm của thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc, đồng thời, quảng bá hình ảnh Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng nhấn mạnh, để có được thành quả trong việc gìn giữ và quảng bá giá trị di sản như ngày hôm nay, thành phố Hà Nội luôn trân trọng sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả từ Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cùng sự cố vấn của các nhà khoa học, sự ủng hộ của bạn bè quốc tế. Chính sự hợp tác chiến lược này đã giúp các giá trị văn hóa của Thăng Long - Hà Nội không ngừng tỏa sáng, trở thành cầu nối hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế. Bà Hà cũng bày tỏ tự hào khi được cùng các đại biểu trải nghiệm những nét đẹp của Tết truyền thống Việt Nam trong không gian di sản. 

Tại sự kiện, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đánh giá, sự kiện hôm nay là sự kết hợp hài hòa và giàu ý nghĩa giữa các nghi lễ cung đình truyền thống với những hình thức trải nghiệm văn hóa đương đại. Thông qua nghi lễ tiễn đưa Táo quân - một nghi lễ tâm linh gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người Việt - chúng ta cùng nhau tôn vinh những giá trị văn hóa phi vật thể đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Những nghi lễ này phản ánh mối quan hệ bền chặt giữa con người với gia đình, tổ tiên và thiên nhiên, đồng thời gửi gắm kỳ vọng về những khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.

Ông Jonathan Wallace Baker nói: “UNESCO luôn đánh giá cao những sáng kiến giúp di sản văn hóa được bảo tồn và phát huy một cách sống động, dễ tiếp cận và gắn bó mật thiết với cộng đồng. Việc kết hợp hài hòa giữa nghi lễ truyền thống, không gian di sản và sự tham gia tích cực của công chúng trong chương trình hôm nay là minh chứng rõ nét cho thấy di sản văn hóa phi vật thể không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục phát triển và thích ứng trong bối cảnh đời sống đô thị hiện đại. UNESCO cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong công tác bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị di sản văn hóa phong phú tới các thế hệ hôm nay và mai sau”.

Trải nghiệm những nét đẹp của Tết truyền thống Việt Nam trong không gian di sản

Không gian trình diễn được xây dựng như một lát cắt của Tết Nguyên đán trong cung đình Thăng Long xưa, gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, đời sống no đủ và vận hội hanh thông trong năm mới. Các nghi lễ được phỏng dựng trên cơ sở nghiên cứu tư liệu lịch sử, kết hợp yếu tố trình diễn đương đại nhằm tạo sự gần gũi với công chúng hôm nay nhưng vẫn giữ tinh thần trang nghiêm của lễ nghi truyền thống.

Nghi lễ thả cá chép tiễn ông Công ông Táo về trời được tái hiện như một điểm nhấn giàu tính biểu tượng. Theo quan niệm dân gian, cá chép gắn với tích hóa rồng, tượng trưng cho ý chí bền bỉ, khát vọng vươn lên và sự may mắn. Trong cung đình cũng như đời sống dân gian, nghi lễ ngày 23 tháng Chạp thể hiện lòng thành kính với các Táo quân, cầu mong bình an và thịnh vượng cho quốc gia, gia đình khi bước sang năm mới. Việc phỏng dựng nghi lễ này được Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội duy trì nhiều năm qua như một cách gìn giữ nét đẹp văn hóa đặc trưng của đất kinh kỳ mỗi độ Xuân về.

Cùng với đó, lễ thướng tiêu, hay còn gọi là lễ dựng nêu, tái hiện phong tục quen thuộc của Tết Việt. Cây nêu với những vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh được dựng lên như một thông điệp xua điều dữ, đón điều lành, đánh dấu thời khắc chuyển giao năm cũ năm mới. Theo truyền thống, cây nêu được dựng sau lễ tiễn ông Táo và hạ vào mùng 7 tháng Giêng, khép lại kỳ nghỉ Tết. Việc tái hiện dựng nêu và hạ nêu tại Hoàng thành Thăng Long góp phần lưu giữ một tập tục cổ truyền đã ăn sâu trong đời sống tinh thần người Việt.

Màn tái hiện nghi thức đổi gác trong cung thành mang đến góc nhìn sinh động về kỷ cương triều chính xưa. Hoạt động canh gác, kiểm soát ra vào cấm thành dưới thời phong kiến được tổ chức chặt chẽ, với những quy định nghiêm ngặt về thời gian, quân số và tín vật truyền lệnh. Nghi thức đổi gác được phỏng dựng có chọn lọc và sáng tạo, vừa đảm bảo tính lịch sử, vừa tạo sức hấp dẫn đối với người xem.

Thông qua chương trình "Tống cựu nghinh tân", Ban tổ chức kỳ vọng việc giới thiệu và tái hiện các nghi lễ cung đình sẽ góp phần thổi sức sống mới vào di sản văn hóa lịch sử, giúp công chúng hôm nay có thêm trải nghiệm sâu sắc trong không gian linh thiêng của Hoàng thành Thăng Long, nơi kết tinh hơn một nghìn năm lịch sử dân tộc.

Minh Anh