Thị trường nội địa tiếp tục là 'bệ đỡ' cho tăng trưởng kinh tế Thủ đô

Trong khi thị trường thương mại nội địa bứt phá mạnh mẽ, đóng vai trò là "bệ đỡ" vững chắc cho nền kinh tế Thủ đô, thì khu vực xuất nhập khẩu lại đang phải nỗ lực vượt khó trước sức ép chi phí logistics và bài toán nhập siêu ngày càng gia tăng.

Thương mại nội địa: Trụ cột vững chắc của nền kinh tế

Hoạt động bán buôn, bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội trong tháng 8 tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng sôi động và giữ vai trò trụ cột quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của Thủ đô. Số liệu thống kê cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 8 ước tính đạt 95,5 nghìn tỷ đồng, tăng 2,1% so với tháng trước và đạt mức tăng trưởng ấn tượng 16,3% so với cùng kỳ năm trước.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ này được cộng hưởng từ sự chuẩn bị chu đáo cho nhu cầu mua sắm tăng cao vào dịp Lễ Quốc khánh 2/9 và Tết Trung thu. Các doanh nghiệp, siêu thị và hệ thống phân phối lớn trên địa bàn đã chủ động tăng nguồn hàng dự trữ thiết yếu, đồng thời triển khai hàng loạt chương trình kích cầu, giảm giá sâu đến 50%. Những hoạt động xúc tiến thương mại tiêu biểu như Lễ hội "Tự hào đặc sản Việt" 2026 tại GO! Thăng Long, giới thiệu hơn 200 sản phẩm đặc sản vùng miền, đã tạo lực hút mạnh mẽ thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt.

Đi sâu vào cơ cấu tiêu dùng nội địa, doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất với 60,7 nghìn tỷ đồng (chiếm 63,6% tổng mức bán lẻ và dịch vụ), tăng 1,8% so với tháng trước và tăng 20,0% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều nhóm ngành hàng thiết yếu và cao cấp đều đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ: đá quý, kim loại quý và các sản phẩm liên quan tăng 26,3%; nhiên liệu khác tăng 25,2%; xăng dầu tăng 23,6%; ô tô con tăng 19,5%; lương thực, thực phẩm tăng 19,4%; gỗ và vật liệu xây dựng tăng 18,8%.

Bên cạnh đó, các hoạt động dịch vụ tiêu dùng khác cũng duy trì đà khởi sắc. Doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống đạt 14,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,2% so với cùng kỳ. Doanh thu du lịch lữ hành đạt 3,5 nghìn tỷ đồng, dù giảm nhẹ 1,4% so với tháng 7 do yếu tố mùa vụ cuối hè nhưng vẫn duy trì đà tăng 7,1% so với cùng kỳ tháng 8/2025. Doanh thu dịch vụ khác cũng đóng góp 17,1 nghìn tỷ đồng, tăng 9,4% so với năm ngoái.

Tính chung 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Hà Nội đã chạm mốc 708,2 nghìn tỷ đồng, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 455,0 nghìn tỷ đồng, chiếm đến 64,2% tổng mức bán lẻ chung và ghi nhận mức tăng 17,1% so với cùng kỳ. Những số liệu này khẳng định sức mua của thị trường nội địa Thủ đô vẫn vô cùng dồi dào, là điểm tựa vững chãi giúp nền kinh tế vượt qua các cú sốc từ bên ngoài.

Xuất khẩu nỗ lực vượt khó

Trái ngược với sự thuận lợi của thị trường nội địa, hoạt động xuất khẩu của Hà Nội trong tháng 8/2026 phải đối mặt với nhiều "sóng gió" toàn cầu. Các doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ chịu áp lực từ chi phí nguyên vật liệu và biến động giá năng lượng mà còn phải thích ứng với chính sách bảo hộ thương mại mới. Đáng kể nhất là việc từ ngày 24/7/2026, Mỹ áp mức thuế bổ sung 12,5% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu có xuất xứ từ Việt Nam (trừ một số mặt hàng miễn thuế). Quyết định này đã giáng một đòn mạnh vào các doanh nghiệp xuất khẩu các nhóm hàng chủ lực sang thị trường Mỹ như dệt may, da giày, túi xách và đồ nội thất.

Tuy nhiên, nhờ sự chủ động tìm kiếm và mở rộng thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) của doanh nghiệp, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 8 của thành phố vẫn ước đạt 2.127 triệu USD, duy trì được đà tăng nhẹ 1,2% so với tháng trước và tăng 13,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 1.127 triệu USD, tăng 1,2% so với tháng trước và tăng 10,5% so với cùng kỳ; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 1,0 tỷ USD, tăng 1,1% so với tháng trước và tăng trưởng mạnh 17,4% so với cùng kỳ năm trước.

Bức tranh xuất khẩu theo nhóm hàng ghi nhận sự phân hóa rõ rệt. Các nhóm sản phẩm công nghệ và nông sản tiếp tục là động lực tăng trưởng chính: máy vi tính, hàng điện tử và linh kiện đạt 338 triệu USD (tăng 20,2% so với cùng kỳ); phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 289 triệu USD (tăng 9,8%); xăng dầu xuất khẩu đạt 79 triệu USD (tăng 61,1%); đặc biệt hàng nông sản đạt 187 triệu USD, bứt phá mạnh mẽ với mức tăng đến 89,1%. Giày dép và các sản phẩm từ da cũng giữ vững đà tăng trưởng 30,0%, đạt 49 triệu USD.

Ngược lại, các nhóm mặt hàng truyền thống chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc áp thuế bổ sung và sự suy giảm nhu cầu từ các thị trường lớn đều ghi nhận mức sụt giảm đáng kể so với cùng kỳ. Cụ thể, máy móc thiết bị phụ tùng đạt 292 triệu USD (giảm 8,9%); hàng dệt may đạt 234 triệu USD (giảm 2,8%); gỗ và các sản phẩm từ gỗ đạt 59 triệu USD (giảm 15,0%); hàng gốm sứ đạt 19 triệu USD (giảm 9,7%) và mặt hàng điện thoại cùng linh kiện chỉ đạt vỏn vẹn 4 triệu USD (giảm sâu 76,9%).

Lũy kế 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Hà Nội ước đạt 14.890 triệu USD, tăng 8,0% so với cùng kỳ năm trước. Điểm đáng lưu ý là sự lệch pha lớn trong động lực tăng trưởng giữa hai khu vực: trong khi khu vực FDI đạt kim ngạch 6.838 triệu USD và tăng trưởng mạnh mẽ 18,3%, thì khu vực kinh tế trong nước đạt 8.052 triệu USD nhưng chỉ tăng vỏn vẹn 0,6% so với cùng kỳ.

Để đáp ứng nhu cầu nguyên vật liệu đầu vào phục vụ công nghiệp chế biến chế tạo và các dự án đầu tư công, hạ tầng giao thông đô thị đang ở giai đoạn cao điểm thi công, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 8 năm 2026 của Hà Nội đã tăng vọt lên 5.632 triệu USD. Con số này tăng nhẹ 0,3% so với tháng trước nhưng tăng tới 42,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập khẩu 4.647 triệu USD, tăng 0,4% so với tháng trước và tăng vọt 45,5% so với cùng kỳ; khu vực FDI đạt 985 triệu USD, tăng 0,3% so với tháng trước và tăng 28,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự gia tăng chóng mặt này chủ yếu tập trung vào các mặt hàng phục vụ sản xuất và năng lượng. Cụ thể, máy móc thiết bị phụ tùng đạt 1.313 triệu USD (tăng 53,3% so với cùng kỳ); xăng dầu đạt 710 triệu USD (gấp 2,1 lần cùng kỳ); phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 499 triệu USD (tăng 51,1%); máy vi tính, hàng điện tử và linh kiện đạt 424 triệu USD (tăng 17,8%); sắt thép đạt 217 triệu USD (tăng 22,0%); kim loại đạt 201 triệu USD (tăng 27,5%). Nhóm hàng chất dẻo là nhóm duy nhất trong danh mục thống kê chủ yếu ghi nhận sự sụt giảm với kim ngạch đạt 111 triệu USD (giảm 9,3% so với cùng kỳ).

Giải pháp trọng tâm cho những tháng cuối năm

Để vượt qua những trở ngại này và bứt phá tăng trưởng trong những tháng cuối năm, thành phố Hà Nội đang tích cực triển khai các nhóm giải pháp toàn diện đối với lĩnh vực thương mại.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường với việc hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp tìm kiếm đối tác mới, khai thác triệt để lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, đồng thời phát triển mạnh mẽ thương mại điện tử nhằm giảm bớt chi phí trung gian.

Theo các chuyên gia, giai đoạn 4 tháng cuối năm được xác định là thời điểm quyết định để hoàn thành kế hoạch năm 2026. Dựa trên dữ liệu thực tế, áp lực đối với ngành thương mại là hiện hữu khi tốc độ thực hiện đang có dấu hiệu cần phải tăng tốc mạnh hơn để bù đắp cho các biến động thị trường.

Cũng theo chuyên gia  kinh tế, việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải và nguyên liệu tăng mạnh có thể xem là tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất, đầu tư và nhu cầu đầu vào của doanh nghiệp đang được mở rộng. Tuy nhiên, mức tăng nhập khẩu cao hơn đáng kể so với xuất khẩu cho thấy, cần tiếp tục thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước, nâng tỉ lệ giá trị gia tăng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Vì vậy, tăng trưởng kim ngạch nhập khẩu cần được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, sản phẩm giá trị cao và sức cạnh tranh tốt hơn.

Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 đạt khoảng 23,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Với kim ngạch xuất khẩu 14,89 tỷ USD đã thực hiện trong 8 tháng đầu năm, Thành phố cần phải đạt thêm khoảng 8,41 tỷ USD trong 4 tháng còn lại, tương đương mức bình quân gần 2,1 tỷ USD mỗi tháng. Đây là một chỉ tiêu rất cao trong bối cảnh chi phí năng lượng, nguyên vật liệu, logistics và vận tải quốc tế vẫn còn lớn, cùng với những biến động liên tục của thương mại toàn cầu.

Do đó, Hà Nội sẽ cần tập trung nâng cao năng lực nội địa hóa, thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp nội địa và các doanh nghiệp đầu khối FDI. Đây là giải pháp then chốt nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa, từng bước tự chủ nguồn nguyên vật liệu đầu vào và hạn chế nhập khẩu những sản phẩm, linh kiện mà trong nước đã có khả năng sản xuất.

Bên cạnh những giải pháp trên, Hà Nội cũng tập trung các giải pháp bình ổn thị trường và kiểm soát lạm phát, tiếp tục duy trì hiệu quả Chương trình bình ổn thị trường các mặt hàng thiết yếu, kiểm soát chặt chẽ biến động giá cả đầu vào như xăng dầu, điện nước, vật liệu xây dựng nhằm giảm bớt áp lực chi phí cho doanh nghiệp và bảo đảm đời sống an sinh xã hội của người dân.

Bức tranh kinh tế thương mại, xuất nhập khẩu của Hà Nội trong tháng 8/2026 tuy đối diện với không ít thách thức từ thị trường quốc tế và chi phí nội địa, nhưng sự khởi sắc bền bỉ của thương mại trong nước cùng các giải pháp ứng phó linh hoạt, quyết liệt của thành phố được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô tiếp tục bứt phá vững chắc trong những tháng cuối năm.

Minh Anh