Thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao giá trị nông sản và phát triển chuỗi liên kết

Nhưng để quá trình này phát huy hiệu quả, cần có giải pháp hỗ trợ thiết thực về kỹ năng số, chi phí công nghệ và kết nối dữ liệu, nhất là đối với các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ và người nông dân lớn tuổi.

Đưa chuyển đổi số đến gần hơn với nông dân

Theo ông Phùng Đắc Kiêu, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé, xã Gia Lâm, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc đã giúp nhiều sản phẩm nông nghiệp minh bạch hơn về quy trình sản xuất, qua đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, đối với HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé cũng như nhiều hộ nông dân tại địa phương, chuyển đổi số vẫn là lĩnh vực tương đối mới. Một bộ phận hội viên lớn tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, phần mềm quản lý và các nền tảng số. Trong khi đó, chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm và xây dựng mã QR truy xuất nguồn gốc cũng là trở ngại đối với các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc khuyến khích ứng dụng công nghệ, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhóm đối tượng. Trong đó, hướng dẫn trực tiếp, đào tạo kỹ năng số và hỗ trợ tiếp cận các giải pháp công nghệ có chi phí hợp lý là những yêu cầu quan trọng để nông dân, HTX từng bước làm chủ công cụ số, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và HTX tham gia chuyển đổi số, từ đào tạo kỹ năng, hỗ trợ chi phí sử dụng dịch vụ số đến kết nối dữ liệu và thúc đẩy thương mại điện tử.

Cụ thể, Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND ngày 15/7/2026 của HĐND thành phố quy định chính sách hỗ trợ hoạt động của Tổ Chuyển đổi số cộng đồng tại thôn, tổ dân phố. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân, hộ gia đình và doanh nghiệp tham gia chuyển đổi số, trong đó có người cao tuổi.

Bên cạnh đó, Điều 8 Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND thành phố quy định hỗ trợ người dân đào tạo, hướng dẫn kỹ năng số cơ bản; hỗ trợ tối đa 100% chi phí xây dựng học liệu số, tổ chức đào tạo, hướng dẫn trực tiếp hoặc trực tuyến cho người cao tuổi.

Các chính sách này tạo cơ sở để tăng cường hướng dẫn thực hành, giúp người dân tiếp cận những kỹ năng thiết yếu như sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin sản phẩm bằng mã QR, sử dụng dịch vụ trực tuyến và các công cụ phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, Đề án "Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử thành phố Hà Nội" được ban hành kèm theo Quyết định số 3732/QĐ-UBND ngày 27/7/2026 đặt ra định hướng thiết lập các điểm hỗ trợ tiêu dùng số cấp xã, phường tại địa bàn thí điểm. Tại đây, người dân, người cao tuổi được hỗ trợ tra cứu mã QR, thanh toán số và gửi phản ánh; các chủ thể OCOP được hỗ trợ chuẩn hóa nhãn hàng hóa, hồ sơ công bố, hồ sơ chứng nhận và nội dung giới thiệu sản phẩm.

Việc kết hợp đào tạo với hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở sẽ giúp người dân không chỉ tiếp cận công nghệ mà còn biết cách vận dụng vào hoạt động hằng ngày. Đối với HTX Bà Bé, đây là hướng hỗ trợ thiết thực để từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, giới thiệu sản phẩm tinh bột nghệ, tinh dầu và kết nối khách hàng.

Hỗ trợ chi phí công nghệ, tạo điều kiện cho HTX tham gia thương mại điện tử

Một trong những khó khăn của các cơ sở sản xuất nông nghiệp khi chuyển đổi số là nguồn lực tài chính dành cho thiết bị, phần mềm và dịch vụ công nghệ. Đối với các HTX và hộ kinh doanh quy mô nhỏ, chi phí xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, số hóa thông tin hàng hóa và duy trì gian hàng trực tuyến có thể trở thành rào cản nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Để giải quyết vấn đề này, Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố quy định các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số. Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa, HTX, hộ kinh doanh được hỗ trợ chi phí sử dụng sản phẩm, dịch vụ chuyển đổi số và thương mại điện tử, trong đó có số hóa thông tin hàng hóa, gian hàng số và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời hỗ trợ người dân, hộ gia đình chi phí thiết bị số, kết nối Internet, chữ ký số và dịch vụ xác thực điện tử.

Theo nội dung chính sách được cung cấp, hình thức hỗ trợ được thực hiện thông qua phiếu hỗ trợ, không hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt. Mức hỗ trợ tối đa là 70% chi phí hoặc tối đa 100% trong trường hợp thành phố thực hiện bằng hình thức xã hội hóa. Việc hỗ trợ áp dụng đối với sản phẩm, dịch vụ thuộc danh mục do UBND thành phố công bố; mỗi nội dung chi chỉ được hưởng một chính sách hỗ trợ.

Cơ chế này tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế, giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu và từng bước nâng cao năng lực quản lý, quảng bá sản phẩm trên môi trường số. Cùng với chính sách hỗ trợ, Kế hoạch số 277/KH-UBND ngày 14/7/2026 của UBND thành phố, tại nhiệm vụ số 20, đặt ra yêu cầu hỗ trợ chuyển đổi số đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, làng nghề thông qua các nền tảng số. Theo nội dung được cung cấp, có 13 doanh nghiệp công nghệ số cam kết cung cấp miễn phí sản phẩm, dịch vụ.

Sở Khoa học và Công nghệ đã cung cấp danh mục sản phẩm, dịch vụ và đầu mối doanh nghiệp cho UBND 126 xã, phường để tổ chức triển khai. Đây là nguồn lực hỗ trợ quan trọng, giúp các địa phương kết nối với doanh nghiệp công nghệ, lựa chọn giải pháp phù hợp và tạo điều kiện để các HTX, hộ sản xuất tiếp cận công cụ số.

Đối với HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé, việc được hướng dẫn lựa chọn phần mềm quản lý, số hóa thông tin sản phẩm và sử dụng công cụ truy xuất nguồn gốc phù hợp sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của khách hàng và mở rộng khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Để các chính sách hỗ trợ thực sự phát huy hiệu quả, Sở Khoa học và Công nghệ được giao dự kiến đối tượng, kinh phí phiếu hỗ trợ; tham mưu công bố danh mục sản phẩm, dịch vụ và quy trình, hệ thống cấp phiếu hỗ trợ trực tiếp theo hình thức toàn trình, ưu tiên HTX và các chủ thể OCOP. Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai các nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao.

UBND các xã, phường có trách nhiệm chỉ đạo Tổ Chuyển đổi số cộng đồng hỗ trợ trực tiếp HTX Bà Bé và các hộ sản xuất trên địa bàn tiếp cận chính sách, tìm hiểu danh mục sản phẩm, dịch vụ công nghệ, lựa chọn giải pháp phù hợp và thực hiện các thủ tục cần thiết.

Trong quá trình triển khai, việc hướng dẫn cần gắn với nhu cầu cụ thể của từng cơ sở sản xuất, tránh cách làm hình thức hoặc áp dụng công nghệ vượt quá khả năng vận hành của người sử dụng. Đối với người lớn tuổi, cần ưu tiên hướng dẫn trực tiếp, thực hành trên thiết bị và hỗ trợ trong quá trình sử dụng để bảo đảm khả năng tiếp cận lâu dài.

Hội Nông dân thành phố được đề nghị phối hợp tuyên truyền, vận động hội viên tham gia chuyển đổi số, chủ động tiếp cận các chính sách hỗ trợ và phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc để Sở Khoa học và Công nghệ tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét, chỉ đạo tháo gỡ.

Từ thực tiễn của HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé có thể thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là việc ứng dụng phần mềm hay gắn mã QR cho sản phẩm mà còn là quá trình thay đổi phương thức quản lý, tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường. Khi được hỗ trợ đồng bộ về kỹ năng, chi phí công nghệ và kết nối dữ liệu, các HTX, hộ nông dân sẽ có thêm điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch nguồn gốc, mở rộng kênh tiêu thụ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.

Thiện Tâm