Từ làng nghề đến sản phẩm OCOP tiêu biểu: Giữ nghề bằng tâm, nâng tầm bằng công nghệ

Làng So từ lâu đã được biết đến như một vùng đất giàu truyền thống với nghề làm miến dong thủ công. Trải qua bao biến thiên của thời gian, nghề vẫn được lưu giữ qua nhiều thế hệ như một phần máu thịt của người dân nơi đây. Trong dòng chảy ấy, gia đình ông Dương Đình Khôi là một trong những hộ tiêu biểu với 4 thế hệ gắn bó bền bỉ với nghề. Không chỉ kế thừa, ông Khôi còn mang theo khát vọng làm mới sản phẩm, đưa miến dong quê hương bước ra thị trường rộng lớn hơn.

Với ông Khôi, để làm ra một sợi miến ngon, điều quan trọng nhất không nằm ở kỹ thuật cầu kỳ mà bắt đầu từ những điều tưởng chừng giản dị: Nguyên liệu sạch. Củ dong riềng – linh hồn của sợi miến, được lựa chọn kỹ càng từ những vùng trồng đạt tiêu chuẩn, nơi đất đai màu mỡ và canh tác theo hướng an toàn. Từng củ dong không chỉ chứa tinh bột mà còn kết tinh công sức, sự chăm chút của người nông dân. Chính sự nghiêm ngặt ngay từ khâu đầu vào đã tạo nên nền tảng vững chắc cho chất lượng sản phẩm.

Quy trình sản xuất miến dong Dương Kiên vẫn giữ được những giá trị cốt lõi của phương pháp truyền thống. Từ việc xay củ dong thành bột, lọc tinh bột, tráng bánh đến phơi hoặc sấy khô… tất cả đều được thực hiện một cách tỉ mỉ, cẩn trọng. Không phụ gia, không phẩm màu, không chất tẩy trắng – đó không chỉ là cam kết về chất lượng mà còn là cách người làm nghề bảo vệ uy tín của chính mình. Nhờ vậy, sợi miến thành phẩm có độ trong tự nhiên, dai vừa phải và mang vị ngọt thanh đặc trưng, khác biệt rõ rệt so với nhiều sản phẩm công nghiệp trên thị trường.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao và yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe, việc chỉ dựa vào phương pháp thủ công truyền thống là chưa đủ. Nhận thức rõ điều đó, ông Khôi đã mạnh dạn đầu tư công nghệ hiện đại vào sản xuất. Hệ thống dây chuyền khép kín được xây dựng nhằm kiểm soát chặt chẽ các khâu, từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Đặc biệt, công nghệ sấy bằng năng lượng sạch không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo đảm vệ sinh, ổn định chất lượng và thân thiện với môi trường.

Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại đã tạo nên một hướng đi bền vững cho miến dong Dương Kiên. Dẫu máy móc có thể thay thế nhiều công đoạn, nhưng "cái hồn" của sản phẩm vẫn nằm ở kinh nghiệm và sự tận tâm của người thợ. Đó là khả năng cảm nhận độ dẻo của bột, độ chín của bánh hay thời điểm thích hợp để sấy khô – những yếu tố khó có thể đo đếm bằng máy móc. Chính sự giao thoa này đã giúp sản phẩm vừa giữ được bản sắc, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Không dừng lại ở việc nâng cao chất lượng, miến dong Dương Kiên còn từng bước khẳng định vị thế thông qua chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP). Việc đạt chứng nhận OCOP 5 sao không chỉ là sự ghi nhận của cơ quan chức năng mà còn mở ra cơ hội lớn để sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng rộng rãi hơn. Từ một sản phẩm mang tính địa phương, miến dong Dương Kiên đã có mặt tại nhiều hệ thống phân phối, siêu thị và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Hành trình này không hề dễ dàng. Để đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trong nước và quốc tế, cơ sở sản xuất phải liên tục cải tiến quy trình, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Nhưng chính những yêu cầu khắt khe đó lại trở thành động lực để sản phẩm ngày càng hoàn thiện, chuyên nghiệp và có chỗ đứng vững chắc hơn.

Đằng sau mỗi sợi miến không chỉ là giá trị kinh tế mà còn là câu chuyện văn hóa, là niềm tự hào của một làng nghề. Việc phát triển sản phẩm OCOP như miến dong Dương Kiên còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời giữ gìn những tri thức nghề truyền thống đang có nguy cơ mai một. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới, nơi mỗi địa phương cần phát huy thế mạnh riêng để phát triển bền vững.

Điều đáng trân trọng ở những người làm miến nơi đây là triết lý giản dị nhưng sâu sắc: "Làm miến cũng như làm người – phải thật". "Thật" từ nguyên liệu, "thật" trong quy trình và "thật" với người tiêu dùng. Chính sự chân thành đó đã tạo nên niềm tin – yếu tố quan trọng nhất để một sản phẩm có thể tồn tại lâu dài trên thị trường.

Trong thời gian tới, câu chuyện của miến dong Dương Kiên sẽ tiếp tục được lan tỏa tại chương trình "Tự hào nông sản Việt" năm 2026, diễn ra từ ngày 23 đến 26/4 tại Hà Nội. Đây không chỉ là dịp để quảng bá sản phẩm mà còn là cơ hội để kết nối, học hỏi và mở rộng thị trường. Thông qua những sự kiện như vậy, các sản phẩm OCOP có thêm điều kiện để khẳng định thương hiệu, nâng cao giá trị và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của ngành nông nghiệp.

Có thể nói, từ những củ dong riềng bình dị, qua bàn tay và tâm huyết của người thợ, miến dong Dương Kiên đã trở thành một sản phẩm mang đậm dấu ấn quê hương nhưng đủ sức chinh phục những thị trường khó tính. Đó không chỉ là thành công của một cơ sở sản xuất, mà còn là minh chứng cho hướng đi đúng đắn trong việc phát triển nông sản Việt theo hướng chất lượng, bền vững và giàu bản sắc.

Thiện Tâm