Xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn

Tạo động lực tăng trưởng từ thương mại điện tử

Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP Hà Nội tăng 8,22% so với cùng kỳ. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2026, Thành phố phải đạt mức tăng khoảng 13,44% trong 6 tháng cuối năm.

Trong bối cảnh đó, thương mại, dịch vụ và kinh tế số được xác định là những lĩnh vực còn nhiều dư địa. Thói quen tiêu dùng chuyển nhanh sang môi trường trực tuyến, mở ra cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị trường, giảm chi phí trung gian và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương mại điện tử là công cụ quan trọng để mở rộng quy mô kinh doanh. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ đưa hàng hóa lên sàn mà còn phải chú trọng chất lượng, thương hiệu, nguồn gốc sản phẩm và tuân thủ quy định về thuế, hóa đơn, bảo vệ người tiêu dùng.

Theo Kế hoạch số 84/KH-UBND ngày 5/3/2026 về phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030, Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 doanh thu bán lẻ thương mại điện tử chiếm khoảng 17-20% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng; 80% dân số tham gia mua sắm trực tuyến; thanh toán không dùng tiền mặt trong thương mại điện tử đạt 80%.

Thành phố cũng đặt mục tiêu 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, 100% doanh nghiệp sử dụng hợp đồng điện tử và 90% giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử có hóa đơn điện tử.

Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực, tạo khung pháp lý mới cho hoạt động thương mại điện tử. Luật quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể, nhất là chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong kiểm tra, rà soát, gỡ bỏ nội dung vi phạm và phối hợp với cơ quan nhà nước xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp.

Đối với nền tảng kinh doanh trực tiếp, yêu cầu công khai thông tin về hàng hóa, dịch vụ, lưu trữ dữ liệu giao dịch và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng cũng được quy định rõ hơn. Đây là cơ sở để Hà Nội tăng cường quản lý trên môi trường số theo hướng dựa trên dữ liệu, định danh và trách nhiệm của từng chủ thể.

Ngày 27/7/2026, UBND Thành phố ban hành Quyết định số 3732/QĐ-UBND về Đề án "Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử thành phố Hà Nội".

Đề án hướng tới xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, an toàn, có truy xuất nguồn gốc, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ quản lý, dự báo và cảnh báo rủi ro.

Theo lộ trình, đến năm 2028, Hà Nội đặt mục tiêu có 500 chủ thể tham gia hoặc kết nối mô hình; công khai 1.000 sản phẩm trên gian hàng số; tối thiểu 80% sản phẩm có truy xuất nguồn gốc hoặc mã định danh phù hợp. Thành phố cũng phấn đấu 90% phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng được phân loại, chuyển xử lý đúng hạn.

Đáng chú ý, "Gian hàng số Thủ đô" được định hướng không chỉ là kênh quảng bá, bán hàng mà còn cung cấp thông tin được xác thực về sản phẩm, nguồn gốc, chính sách đổi trả và kênh phản ánh.

Qua đó, Hà Nội từng bước hình thành phương thức quản lý, trong đó Nhà nước tạo ra các chuẩn mực, công cụ xác thực và cơ chế bảo trợ, thay vì can thiệp trực tiếp vào hoạt động của thị trường.

Minh bạch hóa thị trường, bảo vệ người tiêu dùng

Trong thương mại điện tử, người mua khó trực tiếp kiểm tra hàng hóa, vì vậy truy xuất nguồn gốc và dữ liệu xác thực có vai trò quan trọng trong xây dựng niềm tin.

Hà Nội xác định tiếp tục triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc, tạo lập cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ trong sản xuất, quản trị và kinh doanh trực tuyến.

Thành phố cũng thúc đẩy đưa sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp, làng nghề, thủ công mỹ nghệ lên các nền tảng số; đồng thời tăng cường quản lý thuế, hóa đơn điện tử và kê khai, nộp thuế điện tử đối với hoạt động thương mại điện tử.

Cùng với phát triển thị trường, Hà Nội tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật. Việc quản lý các hình thức bán hàng mới như livestream cũng được đặt trong yêu cầu xác định rõ trách nhiệm giữa nền tảng, người bán và các chủ thể tham gia.

Bên cạnh quản lý, TP. Hà Nội tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh nâng cao năng lực số, sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt, hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử; phát triển hạ tầng logistics phục vụ giao nhận, vận chuyển hàng hóa.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương mại điện tử vừa là cơ hội mở rộng thị trường, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức kinh doanh. Doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng sản phẩm, thương hiệu, dữ liệu, năng lực hậu cần và tuân thủ pháp luật.

Từ Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030 đến Đề án thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử, TP. Hà Nội đang chuyển từ thúc đẩy bán hàng trực tuyến sang xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử có trách nhiệm. Mục tiêu là hình thành thị trường minh bạch về thông tin, rõ ràng về trách nhiệm, an toàn trong giao dịch, qua đó bảo vệ người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp và khai thác hiệu quả không gian số phục vụ tăng trưởng bền vững.

Thùy Linh