Xóa bỏ ‘chợ cóc’: Cần có lộ trình và bảo đảm sinh kế cho người dân

Mục tiêu "xóa sổ" 231 chợ cóc theo lộ trình nghiêm ngặt

Theo Kế hoạch số 373/KH-UBND vừa được UBND thành phố Hà Nội ban hành vào cuối tháng 12/2025 và được triển khai từ đầu năm 2026, thành phố đặt mục tiêu giải tỏa 100% chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát trên toàn địa bàn giai đoạn 2026–2027.

Theo kế hoạch, trước ngày 30/1, Hà Nội sẽ hoàn tất giải tỏa chợ đối với 75 chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát thuộc nhóm ưu tiên. Đây là các khu vực lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại những địa bàn đông dân cư, thường xuyên gây ùn tắc giao thông, mất mỹ quan và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người đi đường. Nhiều chợ cóc Hà Nội trong nhóm này từng bị phản ánh là "điểm nóng" kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự đô thị.

Sau khi xử lý xong nhóm 1, Thành phố tiếp tục giải tỏa chợ đối với các chợ tự phát có dưới 50 hộ kinh doanh, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/6/2026. Nhóm tiếp theo gồm các chợ cóc Hà Nội có quy mô từ 50 đến 100 hộ, sẽ được xử lý dứt điểm trước ngày 30/12/2026. Những chợ tự phát tồn tại lâu năm, quy mô trên 100 hộ và có tính chất phức tạp sẽ hoàn thành giải tỏa chợ trước ngày 30/6/2027.

Việc xử lý "chợ cóc" không chỉ dừng lại ở tháo dỡ hay thu hồi mặt bằng, mà quan trọng hơn là bảo đảm không tái phát. Do đó, trách nhiệm được giao trực tiếp cho UBND các xã, phường, yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giữ vững trật tự đô thị sau giải tỏa. Các địa phương phải xác định rõ người chịu trách nhiệm, rõ thời hạn hoàn thành và có cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Việc giải tỏa các điểm kinh doanh tự phát được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích rõ rệt: giảm ùn tắc giao thông, hạn chế rủi ro tai nạn, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và cải thiện mỹ quan đô thị – điều mà nhiều cư dân Thủ đô lâu nay mong đợi.

Thành phố cũng đưa ra lộ trình phát triển hạ tầng chợ giai đoạn 2026–2030, hướng đến xây mới, cải tạo các chợ truyền thống và tạo mặt bằng hợp pháp để tiểu thương yên tâm chuyển đổi địa điểm kinh doanh.

Bài toán sinh kế của tiểu thương

Tuy nhiên, quá trình triển khai kế hoạch này cũng đặt ra nhiều thách thức, nhất là đối với đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp như hộ kinh doanh nhỏ, tiểu thương địa phương. Không ít người dân lo lắng rằng việc xóa bỏ chợ cóc, dù đúng về mặt pháp lý nhưng lại có thể đe dọa sinh kế của họ, bởi kinh doanh tự phát thường đơn giản, tiện gần nhà và không yêu cầu đầu tư mặt bằng lớn.

Bà Nguyễn Thị H. (52 tuổi), bán rau tại vỉa hè phố Minh Khai hơn 10 năm, chia sẻ: "Chúng tôi hiểu chủ trương của Thành phố là đúng, ai cũng muốn đường sá sạch đẹp, thông thoáng. Nhưng buôn bán ở chợ cóc là nguồn thu chính của gia đình. Nếu dẹp chợ mà chưa có chỗ bán mới phù hợp thì rất khó xoay xở".

Theo bà H., việc vào chợ truyền thống gặp nhiều rào cản như chi phí thuê quầy, quy định về giấy phép, trong khi lượng khách không ổn định. "Chợ trong nhà thì xa khu dân cư hơn, khách quen không vào, bán không đủ tiền thuê sạp", bà H. nói.

Cùng chung nỗi băn khoăn, anh Trần Văn Toàn, một người bán hàng ăn sáng tại khu vực Cầu Giấy, cho biết anh sẵn sàng chấp hành việc di dời nếu được bố trí địa điểm kinh doanh mới. "Nếu có khu bán hàng tập trung, được hướng dẫn cụ thể, tôi sẵn sàng chuyển. Chỉ mong là Thành phố hỗ trợ thực chất, không để người dân tự xoay xở", anh Toàn chia sẻ.

Thực tế cho thấy, phần lớn tiểu thương không phản đối việc lập lại trật tự đô thị, mà lo ngại về khoảng trống sinh kế trong giai đoạn chuyển tiếp. Đây được xem là yếu tố then chốt quyết định sự đồng thuận xã hội đối với chiến dịch xóa bỏ chợ cóc.

Song song với công tác giải tỏa chợ cóc, Kế hoạch của thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các địa phương xây dựng phương án hỗ trợ tiểu thương bị ảnh hưởng. Các xã, phường phải rà soát hệ thống chợ hiện có, đánh giá khả năng tiếp nhận thêm hộ kinh doanh, từ đó bố trí tiểu thương từ chợ tự phát vào các chợ chính quy còn điểm trống. Việc sắp xếp lại hoạt động kinh doanh được yêu cầu tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và nguồn gốc hàng hóa.

Hà Nội cũng xác định ưu tiên đầu tư xây dựng, cải tạo và nâng cấp chợ tại những khu vực còn thiếu hạ tầng thương mại. Theo kế hoạch phát triển và quản lý chợ giai đoạn 2026-2030, các dự án chợ mới sẽ được triển khai nhằm tạo mặt bằng ổn định, giúp tiểu thương yên tâm chuyển đổi địa điểm kinh doanh lâu dài, hạn chế tình trạng phát sinh "chợ cóc" Hà Nội trong tương lai.

Chiến dịch xóa bỏ "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát tại Hà Nội không chỉ là một biện pháp hành chính đơn thuần. Đó là một bước đi trong chuyển đổi sâu rộng về quản lý đô thị, nhằm đảm bảo trật tự, an toàn và văn minh, những yếu tố quan trọng của một thành phố hiện đại.

Tuy nhiên, thành công thực sự của chiến dịch sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp giữa duy trì kỷ cương đô thị và tạo cơ hội phát triển sinh kế cho người dân, nhất là những hộ kinh doanh nhỏ đang phụ thuộc vào các hoạt động buôn bán truyền thống.

Diệu Anh