Đầu tư công Hà Nội: Đòn bẩy cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Trong 6 tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế Thủ đô ghi nhận một điểm sáng từ lĩnh vực đầu tư công. Theo báo cáo của UBND Thành phố Hà Nội, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công tính đến ngày 30/6/2026 đạt khoảng 64.000 tỷ đồng, đạt 53% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đây không chỉ là mức giải ngân cao nhất trong cùng kỳ nhiều năm qua của Thành phố mà còn đưa Hà Nội vươn lên vị trí dẫn đầu cả nước về tốc độ và khối lượng thực hiện.

Trong khi cả nước giải ngân đạt khoảng 360.000 tỷ đồng, thì riêng Hà Nội đã chiếm hơn 1/6 tổng lượng giải ngân toàn quốc. Kết quả này càng trở nên ấn tượng hơn khi đặt trong bối cảnh Hà Nội vốn là địa phương luôn phải đối mặt với những rào cản đặc thù vô cùng khó khăn.

Tại chương trình tọa đàm trực tiếp "Hà Nội chuyển động" phát sóng tối 20/7/2026 với chủ đề: "Giải ngân vốn đầu tư công - Đòn bẩy cho tăng trưởng 2 con số", GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam, đã đưa ra những phân tích sâu sắc về nỗ lực này. Ông nhận định, kết quả trên phản ánh quyết tâm chính trị rất lớn và năng lực điều hành vượt trội của Thành phố. 

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Hà Nội là địa phương gặp nhiều thách thức nhất về giải ngân do giá đất bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) cực kỳ cao, mặt bằng thi công chật hẹp trong đô thị cổ và sự khan hiếm nguyên vật liệu. 

GS.TS Hoàng Văn Cường khẳng định: "Những kết quả ấn tượng này là nhờ việc vận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương và thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của bộ máy lãnh đạo Thành phố".

"Vốn mồi" và sức lan tỏa mạnh mẽ

Đầu tư công tại Hà Nội không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành các chỉ tiêu số lượng, mà quan trọng hơn là vai trò kiến tạo không gian phát triển mới. Khi một đồng vốn nhà nước được chi ra, nó phải đóng vai trò là "vốn mồi", dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực xã hội cùng tham gia.

Tham gia thảo luận tại chương trình "Hà Nội chuyển động", PGS.TS Ngô Trí Long, Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam, phân tích rõ hơn về hiệu ứng lan tỏa này. Ông cho rằng hiệu quả của dòng vốn đầu tư công cần được nhìn nhận trên hai phương diện cốt lõi: kích cầu trực tiếp và dẫn dắt đầu tư xã hội. Khi Hà Nội tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược như đường Vành đai 4, các cầu vượt sông Hồng hay hệ thống metro, dòng vốn này lập tức tác động mạnh mẽ đến các doanh nghiệp xây lắp, thúc đẩy sản xuất vật liệu xây dựng như sắt thép, xi măng, đồng thời nâng cao năng lực logistics và giảm chi phí chuỗi cung ứng.

PGS.TS Ngô Trí Long nhấn mạnh: "Bản chất của đầu tư công là tạo ra dòng vốn mồi ban đầu để mở đường. Nhà nước tiên phong đầu tư vào những lĩnh vực rủi ro cao, vốn lớn mà tư nhân e ngại. Khi rủi ro được giảm bớt, hạ tầng sẵn có, nó sẽ thu hút hiệu quả vốn đầu tư tư nhân và FDI cùng tham gia phát triển". Thực tế tại Hà Nội cho thấy, cứ 1 đồng đầu tư công có thể thu hút được từ 5 đến 10 đồng vốn từ khu vực tư nhân.

Quyết liệt phá bỏ các "điểm nghẽn"

Để đạt được tỉ lệ giải ngân kỷ lục, Hà Nội đã quyết liệt nhằm nhận diện và xử lý triệt để các "điểm nghẽn" kéo dài.

Thứ nhất là đột phá trong công tác GPMB. Đây vốn là "vùng trũng" khó khăn nhất của mọi dự án. Thành phố đã ban hành chính sách cho phép nâng mức bồi thường đất từ 1,5 đến 2 lần, tạo sự đồng thuận lớn trong nhân dân. Đặc biệt, mô hình "tái định cư trước, giải phóng mặt bằng sau" đã chứng minh được tính nhân văn và hiệu quả.

Về vấn đề này, GS.TS Hoàng Văn Cường đánh giá rất cao cách làm của Hà Nội khi ưu tiên bố trí tái định cư ngay gần nơi thu hồi đất, giúp người dân ổn định cuộc sống sớm nhất. Ông cho rằng: "Hà Nội xác định tái định cư không chỉ là thu hồi đất mà là quá trình tái thiết cộng đồng. Việc các dự án Vành đai 1 hay Vành đai 2,5 từng vướng mắc hàng chục năm nay đã được khơi thông chính là minh chứng rõ nhất cho việc chính sách đã đi vào lòng dân".

Thứ hai là siết chặt kỷ cương, xử lý dự án chậm tiến độ. Hà Nội đã kiên quyết chấm dứt 24 dự án ngoài ngân sách và phân loại xử lý dứt điểm 320 dự án đầu tư công tồn đọng. UBND Thành phố đã lập Tổ công tác rà soát từng dự án, giao KPI hàng tháng cho từng chủ đầu tư và gắn trách nhiệm trực tiếp với người đứng đầu.

PGS.TS Ngô Trí Long nhận định trong bối cảnh các buổi làm việc về điều hành kinh tế rằng, để thực sự gỡ khó, Thành phố cần làm rõ trách nhiệm xử lý ngay tại nơi phát sinh vướng mắc. Ông đề xuất 4 nhóm giải pháp: rà soát nguyên nhân từng dự án, công khai minh bạch phương án bồi thường, chủ động nguồn cung vật liệu và kiên quyết thay thế các nhà thầu yếu kém.

Một điểm mới trong tư duy đầu tư công của Hà Nội năm 2026 chính là việc không chạy theo con số giải ngân đơn thuần mà tập trung vào hiệu quả thực tế và chất lượng sống của người dân.

GS.TS Hoàng Văn Cường cho rằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật chỉ là một phần. Thành phố đang hướng tới các khu đô thị đa chức năng theo mô hình "đô thị 15 phút", nơi người dân có thể tiếp cận mọi dịch vụ thiết yếu từ y tế, giáo dục đến mua sắm trong vòng 15 phút di chuyển. Theo ông, đây là cách tiếp cận bền vững, tránh tình trạng phát triển bất động sản theo phong trào gây dư thừa nguồn cung, đồng thời tạo ra động lực phát triển kinh tế tại chỗ khi cư dân đến sinh sống.

Thực tế, Thành phố đã phê duyệt và triển khai 12 dự án khẩn cấp chống úng ngập, giải quyết được 39/51 điểm ùn tắc giao thông thường xuyên (đạt tỉ lệ 76%). Những con số này phản ánh tinh thần đầu tư "đúng và trúng" vào những vấn đề bức xúc nhất của đời sống dân sinh.

Luật Thủ đô 2026 và tầm nhìn 2027

Bước sang năm 2027, áp lực trong lĩnh vực đầu tư công Hà Nội sẽ còn lớn hơn khi dự kiến kế hoạch vốn tăng lên mức 404.290 tỷ đồng, gấp khoảng 2,5 lần so với năm 2026. Tuy nhiên, Hà Nội đã có một nền tảng quan trọng từ những cơ chế chính sách mới từ Luật Thủ đô năm 2026.

Dưới góc nhìn chuyên gia, GS.TS Hoàng Văn Cường nhận định điểm đột phá lớn nhất của Luật Thủ đô 2026 là trao quyền mạnh mẽ cho Thành phố chủ động quyết định các dự án quan trọng quốc gia mà không cần chờ trình Quốc hội như trước. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư. 

Đồng quan điểm, PGS.TS Ngô Trí Long khẳng định Trung ương cần tiếp tục tạo thêm cơ chế đặc thù như trái phiếu địa phương, mô hình TOD (phối hợp đô thị và giao thông vận tải) và nguyên tắc "đường sắt nuôi đường sắt. Ông nhấn mạnh: "Hà Nội là vị trí trung tâm, phải đầu tư kiến tạo một không gian phát triển dài hạn, ưu tiên hạ tầng chiến lược như năng lượng, số hóa và logistics để làm xương sống liên kết vùng và thu hút FDI".

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026, Hà Nội cần duy trì tốc độ tăng trưởng những tháng cuối năm đạt khoảng 13%. Đây là một thách thức không hề nhỏ, đòi hỏi tinh thần "quyết tâm cao hơn, hành động nhanh hơn, trách nhiệm cụ thể hơn và kết quả phải đo đếm được.

Đầu tư công tại Hà Nội không chỉ là chuyện của một địa phương. Với vị thế là "trái tim" của cả nước, mọi công trình, dự án tại Thủ đô phải mang tính tinh túy, hiện đại và làm hình mẫu cho các địa phương khác. Khi mỗi đồng vốn đầu tư công được giải ngân "đúng và trúng", nó không chỉ khơi thông dòng chảy kinh tế Thủ đô mà còn tạo động lực lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển bền vững cho cả nước trong kỷ nguyên vươn mình thịnh vượng.

Minh Anh