Giữ hồn nghề thủ công giữa nhịp sống phố thị

Cửa hàng nhỏ của nghệ nhân Phạm Ngọc Toàn nằm ở Số 6 Hàng Quạt, với diện tích khá "khiêm tốn", tuy không quá nổi bật như những biển hiệu sáng đèn nhưng nơi đây lại mang một bầu không khí rất khác - chậm rãi, trầm lắng và đậm chất thủ công truyền thống.

Khi nhìn vào không gian nhỏ bé ấy, cảm giác đầu tiên có thể cảm nhận được là sự mộc mạc và gần gũi của không gian làm nghề đã gắn bó nhiều năm với người nghệ nhân. Những chiếc kệ gỗ cũ, những dụng cụ khắc được sắp xếp ngay ngắn trên bàn cùng hàng trăm con dấu với đủ kích thước và kiểu dáng khác nhau tạo nên một không gian vừa giản dị vừa đậm màu sắc nghệ thuật.

Mỗi chiếc mang một kiểu chữ và dấu ấn riêng biệt,có những mẫu dấu mang nét truyền thống với chữ Hán, thư pháp, cũng có những mẫu được thiết kế hiện đại theo yêu cầu của khách hàng. Tất cả đều được thực hiện hoàn toàn thủ công qua đôi bàn tay tỉ mỉ của ông Phạm Ngọc Toàn. Ông Toàn cho biết "Đây là nghề truyền thống của gia đình, tôi được làm quen và gắn với nghề từ khi còn nhỏ".

Mùi gỗ thoang thoảng hòa cùng sắc đỏ của mực son tạo nên cảm giác vừa gần gũi vừa hoài niệm. Trong không gian nhỏ ấy, mỗi thao tác đều diễn ra cẩn thận và kiên nhẫn, thể hiện sự tập trung của người đã gắn bó lâu năm với nghề thủ công truyền thống.

Khác với những sản phẩm được tạo ra bằng máy móc công nghiệp và sản xuất hàng loạt, mỗi con dấu gỗ thủ công đều cần trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ để hoàn thiện. Từ việc lựa chọn loại gỗ phù hợp, đo kích thước, phác họa nét chữ cho đến từng đường khắc nhỏ đều đòi hỏi sự cẩn thận và chính xác cao. Với nghề khắc dấu, chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình thực hiện cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ sản phẩm.

Trên chiếc bàn làm việc đã gắn bó nhiều năm với nghề, người nghệ nhân lặng lẽ tập trung vào từng chi tiết nhỏ. Những dụng cụ khắc được sắp xếp gọn gàng bên cạnh các khối gỗ chưa hoàn thiện. Tại đây, đôi bàn tay chai sạn vì thời gian vẫn kiên nhẫn đưa từng đường dao lên mặt gỗ nhỏ bé chỉ bằng đầu ngón tay.

Chính sự công phu ấy đã tạo nên nét riêng cho nghề khắc dấu thủ công. Không chỉ là kỹ thuật, đó còn là sự kiên nhẫn và tình yêu với nghề được gửi gắm qua từng sản phẩm hoàn thiện.

Qua đôi bàn tay của nghệ nhân Phạm Ngọc Toàn, những khối gỗ tưởng chừng đơn giản dần trở thành các con dấu mang vẻ đẹp tinh tế và giàu tính nghệ thuật. Không chỉ là một vật dụng thông thường, mỗi con dấu hoàn thiện còn mang theo dấu ấn của nghề thủ công và giá trị văn hoá được lưu giữ qua thời gian.

Ngày nay, con dấu không chỉ đơn thuần là vật dụng phục vụ công việc hay hành chính như trước đây. Nhiều người tìm đến dấu gỗ như một món đồ mang tính cá nhân và giá trị thẩm mỹ riêng biệt. Có người đặt làm dấu tên để sử dụng trong thư pháp, hội hoạ. Có người xem đó là món quà lưu niệm dành cho bạn bè hoặc người thân. Cũng có những người yêu thích các sản phẩm thủ công vì sự độc đáo mà máy móc khó có thể thay thế hoàn toàn.

Mỗi con dấu đều mang một kiểu chữ, hình dáng và ý nghĩa khác nhau. Có những mẫu được khắc theo phong cách truyền thống, có mẫu lại được sáng tạo theo nét hiện đại nhưng vẫn giữ tinh thần thủ công nguyên bản. "Mỗi con dấu khắc mất trung bình từ 15 - 20 phút, những mẫu phức tạp hơn có thể mất đến vài ngày để hoàn thiện", nghệ nhân Phạm Ngọc Toàn chia sẻ.

Sự phát triển của công nghệ khiến nhiều công việc truyền thống dần được thay thế bởi các thiết bị hiện đại và sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, những sản phẩm được làm thủ công vẫn mang một giá trị đặc biệt mà máy móc khó có thể tạo ra - đó là cảm xúc và dấu ấn cá nhân.

Những con dấu gỗ thủ công không hoàn toàn giống nhau. Mỗi sản phẩm đều mang nét riêng từ đường khắc, chất liệu gỗ cho đến dấu ấn của người làm nghề. Chính điều đó tạo nên sự khác biệt và khiến nhiều người vẫn yêu thích các sản phẩm thủ công truyền thống.

Qua từng nét khắc trên mặt gỗ, những giá trị của nghề xưa vẫn tiếp tục được lưu giữ theo cách giản dị nhưng đầy ý nghĩa. Giữa phố thị đông đúc, những nét khắc ấy vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về sự bền bỉ, sự kiên nhẫn và giá trị của những điều được tạo nên bằng đôi tay con người.

Tâm Ánh