Hà Nội cho phép làm sân chơi tạm trên đất công chờ sử dụng
(Chinhphu.vn) - Những khu đất công tại Hà Nội chưa được giao, cho thuê hoặc đưa vào sử dụng có thể được bố trí sân chơi cộng đồng, vườn hoa, công viên mở tạm thời trong thời gian chờ thực hiện quy hoạch. Theo quy định mới, phương án phát triển không gian xanh được xác định dựa trên thời gian quỹ đất dự kiến còn để trống, với mốc phân loại 5 năm.

Đối với các khu dân cư đông đúc, một khoảng sân chơi nhỏ cũng có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Tại nhiều khu dân cư Hà Nội, việc tìm một khoảng đất đủ rộng để làm sân chơi cho trẻ em hoặc vườn hoa phục vụ sinh hoạt cộng đồng vẫn gặp khó khăn. Trong khi đó, một số khu đất do Nhà nước quản lý chưa được đưa vào sử dụng, hoặc đang chờ triển khai dự án theo quy hoạch.
Việc khai thác những khu đất này để bổ sung không gian xanh đã được đặt ra trong quá trình Hà Nội xây dựng các chính sách phát triển đô thị. Vấn đề cần giải quyết là lựa chọn phương án sử dụng phù hợp, vừa đáp ứng nhu cầu trước mắt của người dân, vừa bảo đảm điều kiện triển khai dự án khi cần thiết.
Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã trao HĐND thành phố Hà Nội thẩm quyền quy định việc phát triển không gian xanh trong đô thị đối với quỹ đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý nhưng chưa giao, chưa cho thuê, đất chưa sử dụng, bảo đảm phù hợp quy hoạch.
Cụ thể hóa quy định tại điểm h khoản 2 Điều 24 của Luật, ngày 15/6/2026, HĐND Thành phố thông qua Nghị quyết số 38/2026/NQ-HĐND về quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng và phát triển bền vững diện tích rừng; phát triển cây xanh, cây trồng phân tán trên địa bàn Hà Nội.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trong đó dành một điều quy định riêng về phát triển cây xanh đô thị trên những quỹ đất công chưa được đưa vào sử dụng.
Đất trống dưới 5 năm ưu tiên sân chơi, công viên tạm
Theo Điều 9 Nghị quyết số 38/2026/NQ-HĐND, thời gian quỹ đất dự kiến còn để trống là căn cứ để lựa chọn hình thức phát triển không gian xanh.
Đối với khu đất có thời gian sử dụng tạm dưới 5 năm, Thành phố ưu tiên cải tạo thảm cỏ, trồng hoa ngắn ngày, bố trí chậu cây di động, sân chơi cộng đồng, các hạng mục công viên mở tạm thời và quảng trường xanh công cộng quy mô nhỏ.
Cây bóng mát được lựa chọn theo hướng thuận lợi cho việc di dời khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất để triển khai dự án.
Quy định này tạo cơ sở để những khu đất đang chờ sử dụng có thể phục vụ người dân trong thời gian nhất định. Thay vì để mặt bằng trống cho đến khi dự án được triển khai, cơ quan quản lý có thể nghiên cứu phương án cải tạo phù hợp với hiện trạng và thời gian sử dụng.
Đối với các khu dân cư đông đúc, một khoảng sân chơi nhỏ cũng có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Trẻ em có thêm nơi vui chơi ngoài trời, người cao tuổi có chỗ đi bộ, tập thể dục, còn các hộ dân có thêm không gian sinh hoạt chung.
Các hạng mục được ưu tiên trong nghị quyết chủ yếu có quy mô nhỏ, thuận lợi cho việc điều chỉnh, tháo dỡ hoặc di chuyển. Đây là yếu tố quan trọng đối với những khu đất đã có định hướng sử dụng lâu dài theo quy hoạch.
Với quỹ đất dự kiến còn trống trên 5 năm, nghị quyết khuyến khích đầu tư công viên sinh thái kết hợp không gian mặt nước.
Khoảng thời gian dài hơn cho phép cơ quan quản lý nghiên cứu phương án phát triển cảnh quan với quy mô phù hợp. Tuy nhiên, việc đầu tư vẫn phải căn cứ quy hoạch, hiện trạng khu đất, khả năng cân đối nguồn lực và các điều kiện triển khai cụ thể.
Sự phân chia này giúp Hà Nội có thêm lựa chọn khi tổ chức sử dụng đất công. Những khu đất sắp triển khai dự án có thể bố trí công trình phục vụ cộng đồng trong thời gian ngắn; các khu đất còn trống lâu hơn có điều kiện phát triển không gian xanh với phương án đầu tư phù hợp.

Hà Nội có quy định riêng về phát triển cây xanh đô thị trên những quỹ đất công chưa được đưa vào sử dụng. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Rà soát từng khu đất, xác định rõ đơn vị quản lý
Việc phát triển sân chơi, vườn hoa trên đất công chưa sử dụng phải tuân thủ những nguyên tắc quản lý được quy định tại Nghị quyết số 38/2026/NQ-HĐND.
Theo Điều 3, hoạt động phát triển cây xanh phải phù hợp Quy hoạch tổng thể Thủ đô được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc trồng cây, tổ chức không gian xanh không làm thay đổi mục đích sử dụng đất dài hạn.
Nghị quyết cũng quy định không được hình thành công trình kiên cố hoặc tài sản cố định gây ảnh hưởng đến việc thu hồi đất và triển khai các dự án của Nhà nước theo quy hoạch đã được phê duyệt.
Như vậy, đối với những khu đất dự kiến sử dụng tạm thời, việc lựa chọn thiết bị, vật liệu và hạng mục đầu tư cần tính đến khả năng hoàn trả mặt bằng khi dự án chính thức triển khai.
Một sân chơi cộng đồng có thể được nghiên cứu bố trí các thiết bị phù hợp với điều kiện sử dụng tạm. Những khoảng đất nhỏ có thể ưu tiên trồng hoa, thảm cỏ hoặc bố trí cây xanh di động. Với khu đất có điều kiện thuận lợi hơn, phương án tổ chức không gian có thể kết hợp đường dạo, cây bóng mát và khu vực sinh hoạt ngoài trời, bảo đảm tuân thủ quy định.
Trước khi xây dựng phương án, cơ quan quản lý cần rà soát nguồn gốc, hiện trạng pháp lý, quy hoạch sử dụng đất, thời gian dự kiến triển khai dự án và điều kiện hạ tầng của từng địa điểm.
Những khu đất có vướng mắc về pháp lý, chưa xác định rõ trách nhiệm quản lý hoặc không đáp ứng điều kiện an toàn cần được xử lý theo quy định trước khi xem xét đưa vào sử dụng.
Cùng với đó, việc lựa chọn cây xanh phải phù hợp điều kiện khí hậu, cảnh quan và khả năng chăm sóc.
Nghị quyết ưu tiên các loài cây bản địa, cây có khả năng lọc bụi, hấp thụ tiếng ồn, thích nghi tốt với khí hậu đô thị, dễ chăm sóc. Cây bóng mát phải được lựa chọn bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế nguy cơ gãy đổ trong mùa mưa bão.
Theo Điều 9, UBND thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc phát triển cây xanh đô thị trên các quỹ đất thuộc phạm vi điều chỉnh; quyết định phương thức triển khai và phân công cơ quan, đơn vị thực hiện.
Kinh phí thực hiện, quản lý, chăm sóc và duy trì cây xanh được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Việc xác định đơn vị quản lý có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả sử dụng sau đầu tư. Một khu đất được cải tạo thành sân chơi cần có người chịu trách nhiệm vệ sinh, chăm sóc cây, kiểm tra thiết bị và xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình người dân sử dụng.

Hà Nội đang đặt mục tiêu nâng diện tích cây xanh đô thị lên trên 10m²/người vào năm 2030, đồng thời phát triển mạng lưới công viên, vườn hoa và không gian công cộng. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Đối với công trình tạm thời, phương án quản lý còn phải tính đến thời điểm kết thúc sử dụng, di chuyển thiết bị và bàn giao mặt bằng.
Yêu cầu rà soát quỹ đất cũng đã được Thành phố đặt ra trong quá trình xây dựng kế hoạch phát triển cây xanh năm 2026.
Ngày 24/9/2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Xây dựng, UBND các xã, phường rà soát, xác định cụ thể những khu vực trồng cây xanh, trong đó có đất công và đất chờ thực hiện quy hoạch.
Các địa phương được yêu cầu làm rõ hiện trạng, nguồn gốc, mục đích sử dụng đất, diện tích, khả năng bố trí mặt bằng, số lượng cây dự kiến trồng, nguồn lực, tiến độ và đơn vị quản lý, chăm sóc sau trồng.
Sở Xây dựng có trách nhiệm rà soát, xác nhận số liệu và danh mục công viên, vườn hoa, cây xanh đô thị, các dự án phát triển cây xanh thuộc phạm vi quản lý; làm rõ tình trạng quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất và khả năng triển khai từng vị trí.
Những yêu cầu này là cơ sở để việc phát triển không gian xanh trên đất công được tổ chức theo danh mục, địa điểm và điều kiện cụ thể.
Đối với các khu dân cư đang thiếu sân chơi, vườn hoa, việc rà soát có thể ưu tiên những vị trí thuận lợi cho người dân tiếp cận, có khả năng cải tạo với chi phí phù hợp và bảo đảm an toàn.
Tại những khu vực có nhiều dự án chờ triển khai, cơ quan quản lý cần xác định thời gian dự kiến sử dụng mặt bằng để lựa chọn phương án đầu tư tương ứng.
Hà Nội đang đặt mục tiêu nâng diện tích cây xanh đô thị lên trên 10m²/người vào năm 2030, đồng thời phát triển mạng lưới công viên, vườn hoa và không gian công cộng. Trong định hướng này, những khoảng xanh quy mô nhỏ tại khu dân cư là một phần của hệ thống hạ tầng xanh đô thị.
Cơ chế sử dụng đất công chưa đưa vào khai thác theo Luật Thủ đô 2026 và Nghị quyết số 38/2026/NQ-HĐND giúp Thành phố có thêm phương án bổ sung các không gian như vậy.
Từ quy định pháp lý đến thực tế triển khai, khâu quyết định vẫn là rà soát chính xác quỹ đất, xác định nhu cầu của người dân và lựa chọn hình thức sử dụng phù hợp. Những khu đất có đủ điều kiện có thể được cải tạo thành sân chơi, vườn hoa trong thời gian chờ dự án, góp phần bổ sung tiện ích công cộng ngay tại khu dân cư.
Minh Anh