Hướng tới quản lý tổng thể hệ thống cây xanh, công viên, mặt nước

Đề án được UBND Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5008/QĐ-UBND ngày 15/9/2026; Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước được ban hành theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10/2026.

Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo nhấn mạnh, cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước không chỉ góp phần tạo dựng cảnh quan, gìn giữ bản sắc đô thị mà còn là bộ phận thiết yếu của hệ thống hạ tầng xanh, có vai trò điều hòa khí hậu, cải thiện môi trường, hỗ trợ thoát nước, giảm ngập úng và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất dành cho không gian công cộng chịu nhiều áp lực, thời tiết cực đoan và nguy cơ mất an toàn cây xanh ngày càng phức tạp, yêu cầu đặt ra là phải quản lý đồng bộ, phát triển có kế hoạch, có dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm.

Theo ông Trần Hữu Bảo, việc phê duyệt Đề án và ban hành Quy định mới tạo cơ sở chuyển từ quản lý, duy trì riêng lẻ sang quản lý tổng thể hệ thống không gian xanh; kết hợp bảo tồn với phát triển mới, quản lý bằng hồ sơ và dữ liệu số, đồng thời gắn phân cấp với trách nhiệm, nguồn lực và công tác kiểm tra.

Hội nghị nhằm thống nhất nhận thức và cách thức triển khai, nhất là trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các nội dung trọng tâm gồm giới thiệu quan điểm, mục tiêu, định hướng và giải pháp của Đề án; triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2026-2030; hướng dẫn quản lý cơ sở dữ liệu cây xanh và thực hiện Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước.

Trong đó, các địa phương được hướng dẫn về phạm vi, thẩm quyền và trách nhiệm quản lý theo phân cấp; công tác trồng, chăm sóc, bảo vệ, chặt hạ, dịch chuyển cây xanh; quản lý, khai thác công viên và mặt nước gắn với cảnh quan, an toàn và phục vụ cộng đồng…

Hà Nội hướng tới đạt 10-12 m² cây xanh/người vào năm 2030

Trình bày nội dung Đề án, đại diện Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng cho biết, Đề án được xây dựng nhằm khắc phục tình trạng cây xanh, công viên phân bố chưa đồng đều, thiếu giải pháp tiêu thoát nước, giảm úng ngập. Phạm vi trọng tâm là khu vực đô thị trung tâm từ Vành đai 4 trở vào.

Đề án đặt mục tiêu đưa hệ thống cây xanh, mặt nước trở thành hạ tầng sinh thái cốt lõi theo triết lý "Rừng trong thành phố - Thành phố trong rừng" và mô hình đô thị 15 phút. Theo lộ trình, diện tích cây xanh đô thị phấn đấu đạt 10–12 m²/người vào năm 2030, nâng lên 17–23 m²/người vào năm 2045, hướng tới tầm nhìn 100 năm trở thành đô thị sinh thái tầm khu vực và quốc tế.

Để chuẩn hóa công tác quản lý, Đề án đề xuất danh mục 33 loài cây đường phố, 25 loài cây chịu ngập, 57 loài cây trang trí và 18 loài cây cấm trồng; đồng thời xác định chủng loại cây phù hợp cho 1.053 tuyến đường, phố đủ điều kiện.

Thành phố cũng sẽ thiết lập cơ sở dữ liệu cây xanh ứng dụng công nghệ số GIS, thiết kế thí điểm cây xanh đa tầng, đa tán trên 25 tuyến phố, kết hợp đồng bộ với hạ tầng ngầm và chiếu sáng.

Trong giai đoạn ưu tiên 2026–2030, Hà Nội dự kiến triển khai 6 dự án trọng điểm về trục cảnh quan và phát triển đô thị, 13 dự án hồ điều hòa gắn với không gian xanh và đầu tư 1 vườn ươm.

Bên cạnh đó, Thành phố sẽ hỗ trợ và kêu gọi đầu tư 103 công viên, trong đó có 48 danh mục công viên ưu tiên; cải tạo 27 công viên, vườn hoa hiện hữu; phát triển mảng xanh tại 517 ô đất dưới 2.000 m² và 117 vị trí trên 2.000 m² cấp xã…

Ưu tiên xử lý cây nguy hiểm, chuẩn hóa dữ liệu quản lý

Trình bày kế hoạch thực hiện Đề án giai đoạn 2026–2030, bà Chu Lan Hương, Trưởng phòng Quản lý công viên cây xanh, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP. Hà Nội cho biết, Trung tâm đã xây dựng dự thảo kế hoạch với các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới phát triển hệ thống cây xanh đô thị đồng bộ, bền vững.

Trong đó, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là rà soát, xử lý cây nguy hiểm và thay thế cây không phù hợp. Cụ thể, cây chết, sâu mục có nguy cơ đổ gãy cao sẽ được xử lý ngay trong quý IV/2026. Đối với cây cong nghiêng, che khuất tầm nhìn hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, như hoa sữa trồng dày, việc rà soát, xử lý được thực hiện trong năm 2027.

Các cây chưa phù hợp về chủng loại, định hướng cảnh quan tuyến phố sẽ được cải tạo, thay thế trong giai đoạn 2027–2030, với nguyên tắc không vượt quá 20%/năm trên từng tuyến phố. Việc trồng mới phải phù hợp với thổ nhưỡng, vi khí hậu và hạ tầng; đồng thời ưu tiên bảo tồn cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây di sản và hàng cây đặc trưng.

Để phát triển mảng xanh nhiều tầng, tại các tuyến phố đủ điều kiện, Trung tâm nghiên cứu trồng bổ sung cây tầng thấp, kết nối các bồn cây; áp dụng giải pháp hạ tầng xanh theo nguyên lý thành phố bọt biển như vườn mưa, rãnh sinh học, bề mặt thấm.

Tại khu vực có mật độ xây dựng cao, trong quý IV/2026, Thành phố sẽ thí điểm phủ xanh trụ cầu, nút giao lập thể, dải phân cách, nhà chờ xe buýt và công trình công cộng, làm cơ sở đề xuất nhân rộng từ năm 2027.

Về quản lý và bảo đảm an toàn, từ quý IV/2026 đến hết năm 2027, nhà thầu sẽ đối chiếu thực tế, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu cây xanh; giai đoạn 2028–2030 tiếp tục duy trì cập nhật. Sổ tay hướng dẫn thiết kế không gian xanh dự kiến hoàn thành đề cương trong quý IV/2026, xem xét ban hành vào quý II/2027.

Hằng năm, phương án phòng, chống thiên tai phải hoàn thành trước ngày 31/3. Thành phố đồng thời rà soát quy trình, định mức, đơn giá trong giai đoạn 2026–2027 và nâng cao chất lượng duy trì cây xanh hiện có.

Theo lộ trình, quý IV/2026 đến quý I/2027 tập trung rà soát hiện trạng, xử lý cây nguy hiểm và chuẩn hóa dữ liệu; giai đoạn 2027–2028 tăng cường mảng xanh, thí điểm phủ xanh hạ tầng, hoàn thiện sổ tay và định mức; giai đoạn 2029–2030 nhân rộng các mô hình hiệu quả và đánh giá kết quả.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng được hướng dẫn sử dụng phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu cây xanh, quy trình đăng nhập, phân quyền, nhập mới, chỉnh sửa, chuẩn hóa dữ liệu cây xanh đang sống và cập nhật vào hệ thống; đồng thời được hướng dẫn thực hiện Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn Thành phố.

Diệu Anh