Hà Nội chủ động giải pháp ứng phó thiên tai, bảo đảm ổn định đời sống dân sinh

Tập trung nguồn lực cho các công trình khẩn cấp

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, Hà Nội đang dồn lực triển khai hàng loạt dự án hạ tầng thoát nước khẩn cấp.

Sáng ngày 4/8, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã chủ trì cuộc họp quan trọng để nghe báo cáo về công tác bảo đảm thoát nước, chống úng ngập trên địa bàn Thành phố. Cuộc họp nhằm đánh giá tiến độ các dự án đầu tư công khẩn cấp và đề ra chiến lược dài hạn cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật của Thủ đô.

Tham dự cuộc họp có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Việt Dũng cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến 12 điểm cầu tại các phường trọng điểm, thể hiện tinh thần chỉ đạo sát sao từ cấp Thành phố đến cơ sở.

Báo cáo về tình hình triển khai thực tế, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long cho biết, tính đến ngày 3/8, Thành phố đã cơ bản đưa vào vận hành các hạng mục chính của 10 công trình xây dựng khẩn cấp. Đây là nỗ lực vượt bậc nhằm giải quyết các điểm nghẽn tiêu thoát nước đã tồn tại nhiều năm. Danh mục 10 công trình này bao gồm: 5 hồ điều hòa chiến lược là Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương; 5 dự án hệ thống thoát nước trọng điểm bao gồm cải tạo hạ lưu sông Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương kết nối sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước khu vực Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn - Resco Ecohome - Tây Hồ Tây; và bổ sung trạm bơm điều tiết mực nước khu vực sông Tô Lịch.

Tăng tốc các dự án thoát nước trọng điểm của Hà Nội

Một trong những vấn đề được tập trung thảo luận tại cuộc họp là khoảng cách giữa hạ tầng hiện tại và yêu cầu thực tế. Theo Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường, hệ thống hạ tầng thoát nước của Hà Nội hiện nay mới chỉ đáp ứng được chưa đến 20% quy hoạch đã đề ra.

Dẫn chứng cụ thể, ông Thường cho biết Thành phố mới hoàn thiện được khoảng 77km tuyến cống trục chính. Trong khi đó, mạng lưới hồ điều hòa, trạm bơm và hệ thống thoát nước nhánh vẫn còn thiếu hụt và chưa đồng bộ. Đây chính là lý do khiến Hà Nội phải khẩn trương thực hiện 10 dự án khẩn cấp nêu trên để bù đắp sự thiếu hụt này.

Phân tích về hiệu quả của các dự án mới, Giám đốc Sở Xây dựng nhấn mạnh vào khả năng điều tiết nước. Riêng 5 hồ điều hòa mới đã bổ sung thêm khoảng 3,4 triệu m³ dung tích chứa. Khi kết hợp với việc hạ mực nước đệm tại các hồ hiện có thông qua hệ thống trạm bơm, tổng dung tích điều hòa của toàn thành phố đã tăng thêm khoảng 4,8 triệu m³. Điều này giúp năng lực tiếp nhận nước mưa của hệ thống tăng thêm từ 15-20% trước mỗi trận mưa lớn.

Về kết quả thực tế trên thực địa, sau đợt mưa lớn do hoàn lưu bão năm 2025, Hà Nội từng ghi nhận tới 220 điểm úng ngập. Tuy nhiên, nhờ các dự án khẩn cấp tác động trực tiếp đến 120 điểm ngập, tình hình đã có chuyển biến rõ rệt. Những khu vực vốn là "nỗi ám ảnh" của người dân như Đại lộ Thăng Long, khu Ngoại Giao Đoàn, Võ Chí Công hay Mỹ Đình hiện nay cơ bản không còn ngập sâu, hoặc thời gian rút nước nhanh hơn rất nhiều.

Dù vậy, ông Nguyễn Phi Thường cũng lưu ý, nguồn vốn 5.600 tỷ đồng đầu tư vừa qua dù rất lớn nhưng chỉ mới giải quyết được một phần vấn đề. Quy hoạch thoát nước từ năm 2013 hiện đã không còn hoàn toàn phù hợp với tốc độ đô thị hóa và tác động của biến đổi khí hậu hiện nay.

Tầm nhìn dài hạn và quản lý theo lưu vực 

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Việt Dũng khẳng định năng lực tiêu thoát nước đã có những bước cải thiện đáng kể sau khi 10 công trình khẩn cấp đi vào vận hành. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng công tác chống ngập không thể thực hiện cục bộ mà phải được tổ chức theo lưu vực.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu cần phải xác định rõ trách nhiệm quản lý từ hệ thống trục chính cho đến các ngõ, xóm. Các chủ đầu tư khu đô thị mới buộc phải bàn giao hạ tầng thoát nước đúng cam kết để Thành phố quản lý thống nhất.

Bên cạnh đó, cần ứng dụng công nghệ, xây dựng kịch bản ứng phó mức cao nhất, kết nối dữ liệu thoát nước với hệ thống camera AI và điều hành giao thông để phát hiện sớm các điểm ngập; cần công khai và minh bạch thông tin, đổi mới truyền thông, công khai kết quả đầu tư và tiến độ xử lý từng điểm ngập để người dân giám sát và đồng hành cùng Thành phố.

Ông Trương Việt Dũng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị phải xử lý dứt điểm các điểm ngập còn tồn tại như tại khu vực Khai Sơn, Cổ Linh, Lương Thế Vinh... với thời hạn hoàn thành rõ ràng.

Cần chấm dứt sự bị động

Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh chống úng ngập là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm mà chính quyền Thành phố đang quyết liệt chỉ đạo. Ông biểu dương nỗ lực của các đơn vị khi chỉ trong 6 tháng đã đưa vào vận hành hàng loạt dự án quan trọng. Dù các hạng mục chính đã vận hành, Chủ tịch Thành phố vẫn yêu cầu các chủ đầu tư và nhà thầu không được chủ quan, cần tập trung hoàn thiện các phần việc còn lại để dự án phát huy tối đa công năng trong mùa mưa bão năm 2026.

Chủ tịch Thành phố cũng chỉ ra những hạn chế khi tình trạng ngập cục bộ vẫn xảy ra, ngay cả ở nội đô, do hệ thống chưa đồng bộ và phát sinh thêm các điểm ngập mới từ quá trình xây dựng. Chủ tịch thành phố yêu cầu:

Thứ nhất, tuyệt đối không được bị động. Chính quyền cơ sở phải chủ động rà soát các điểm có nguy cơ ngập, chuẩn bị sẵn phương tiện, trạm bơm lưu động và lực lượng ứng trực 100% khi có mưa lớn, không chờ lệnh từ cấp trên mới triển khai.

Thứ hai, nâng cao trách nhiệm giải trình. Thành phố sẽ công khai lộ trình đầu tư, xác định rõ khu vực nào đã khắc phục, khu vực nào đang tiếp tục thực hiện để người dân theo dõi. Sở Xây dựng phải đẩy nhanh tiến độ 12 dự án thoát nước trọng điểm khác đã được bố trí vốn.

Thứ ba, đổi mới tư duy quy hoạch. Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu hoàn thiện Đề án tổng thể xử lý úng ngập gắn với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm ngay trong tháng 9. Đề án phải hướng tới các mô hình hiện đại như "thành phố bọt biển", hạ tầng xanh, và tách bạch hệ thống thoát nước mưa với nước thải để thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu.

Thứ tư, quản lý và bảo vệ công trình. Đối với các hồ điều hòa đã hoàn thiện, chính quyền địa phương phải có phương án bảo vệ cảnh quan, ngăn chặn tình trạng đổ rác và lấn chiếm, đồng thời biến các khu vực này thành không gian công cộng phục vụ người dân.

Cuối cùng, Chủ tịch Vũ Đại Thắng yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và Công an Thành phố trong việc tích hợp camera AI để điều hành giao thông và thoát nước. Mục tiêu cao nhất là giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của thiên tai, bảo đảm sinh hoạt, đời sống và an toàn cho nhân dân Thủ đô trong mùa mưa bão năm 2026.

Minh Anh