Hà Nội chuyển mạnh sang quản trị số để giải quyết bài toán đô thị

Hà Nội chuyển từ "làm đề tài" sang giải quyết bài toán lớn của Thủ đô

Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Hà Nội đang từng bước định hình mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố xác định rõ quan điểm: khoa học công nghệ không chỉ là lĩnh vực chuyên môn riêng biệt mà phải trở thành công cụ giải quyết các vấn đề thực tiễn của đô thị lớn đặc biệt.

Điểm nhấn nổi bật là việc Hà Nội triển khai đặt hàng giải quyết 30 bài toán lớn về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào 4 nhóm vấn đề trọng tâm gồm: điểm nghẽn đô thị, không gian đô thị, kinh tế số và an sinh xã hội. Từ định hướng này, thành phố đã tiếp nhận 108 đề xuất giải pháp từ các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ, startup và tập đoàn lớn.

Mới đây, trả lời trong chương trình “Hà Nội thực hiện Nghị quyết 57: Sản phẩm thực chất, kết quả cụ thể, không lãng phí”, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu nhà nước (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội) Theo ông Trịnh Tất Thắng cho biết, đây là bước chuyển lớn trong tư duy phát triển khoa học công nghệ của Thủ đô.

Nếu như trước đây nghiên cứu khoa học chủ yếu gắn với các viện nghiên cứu, trường đại học thì nay doanh nghiệp, startup và khu vực tư nhân đã tham gia mạnh mẽ vào quá trình đề xuất giải pháp. Cách làm này cho thấy sự thay đổi từ "tài trợ đề tài" sang "đặt hàng kết quả", từ nghiên cứu theo khả năng sẵn có sang nghiên cứu để giải quyết đúng yêu cầu phát triển của thành phố.

Điều đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp không chỉ tham gia đề xuất giải pháp mà còn chủ động theo dõi tiến độ triển khai, sẵn sàng đàm phán mua lại công nghệ để đưa vào thực tế. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy thị trường khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hà Nội đang từng bước hình thành theo hướng thực chất hơn.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc xác định các "bài toán lớn" giúp thành phố tập trung nguồn lực vào đúng những lĩnh vực đang tồn tại điểm nghẽn. Những vấn đề như giao thông, môi trường, quy hoạch đô thị, quản lý đất đai, dữ liệu dân cư hay an sinh xã hội đều cần lời giải dựa trên nền tảng công nghệ và dữ liệu số.

Khi chuyển sang môi trường số, toàn bộ quy trình được điện tử hóa, bảo đảm tính liên thông, minh bạch và truy vết trách nhiệm. Hệ thống có thể ghi nhận đầy đủ từng bước xử lý, xác định rõ ai thực hiện, ai phê duyệt và chịu trách nhiệm ở từng công đoạn. Quan trọng hơn, dữ liệu của bước trước sẽ tiếp tục trở thành đầu vào cho bước tiếp theo, giúp nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính.

Hiện Hà Nội đang tập trung đồng bộ, làm sạch và khai thác dữ liệu dùng chung trên nhiều lĩnh vực như đất đai, quy hoạch, xây dựng, giáo dục, y tế và dữ liệu cán bộ, công chức. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành mô hình quản trị đô thị hiện đại.

Không dừng lại ở chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, Hà Nội còn kỳ vọng tạo đột phá thể chế thông qua Luật Thủ đô năm 2026. Theo ông Trịnh Tất Thắng, việc đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào Luật Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi Hà Nội là nơi hội tụ đầy đủ các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đồng thời là trung tâm điều hành của cả nước.

Nếu một cơ chế mới có thể vận hành hiệu quả tại Hà Nội thì khả năng nhân rộng ra các địa phương khác sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Vì vậy, Thủ đô được kỳ vọng sẽ trở thành "phòng thí nghiệm lớn" cho các chính sách đổi mới của Việt Nam.

Phường, xã đưa chuyển đổi số đến từng người dân, doanh nghiệp

Tinh thần của Nghị quyết 57 không chỉ dừng ở cấp thành phố mà đang được cụ thể hóa mạnh mẽ tại cơ sở. Tại xã Phú Xuyên, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt và mang tính đột phá.

Phó Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên Nguyễn Thành Chung cho biết, địa phương lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; đồng thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để xây dựng chính quyền số theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Một trong những điểm nổi bật là xã tập trung tinh gọn bộ máy, bố trí cán bộ phù hợp với vị trí việc làm và thực hiện phương châm "6 rõ": rõ việc, rõ người, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ sản phẩm.

Cùng với đó, xã Phú Xuyên đẩy mạnh tập huấn kỹ năng số, phổ cập kiến thức công nghệ và trí tuệ nhân tạo cho cán bộ, người dân. Nhiều mô hình mới được triển khai như "bàn làm việc số", "bình dân học vụ số", tổ chuyển đổi số cộng đồng hay hỗ trợ lưu động giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Đáng chú ý, xã đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW do Bí thư Đảng ủy xã làm Trưởng ban; đồng thời kiện toàn 46 tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các thôn để trực tiếp hướng dẫn người dân theo phương châm "cầm tay chỉ việc".

Thông qua các tổ chuyển đổi số cộng đồng, nhiều người dân đã biết sử dụng các nền tảng số để thực hiện dịch vụ công, đăng ký thủ tục hành chính, quảng bá sản phẩm và tiếp cận thị trường trực tuyến.

Ông Hoàng Kỳ Tài, Chủ tịch Hội làng nghề mộc cao cấp Vạn Điểm cho biết, sau khi được hướng dẫn sử dụng các nền tảng số như Zalo, Facebook, TikTok, nhiều hộ sản xuất đã có thể quảng bá sản phẩm ngay tại nhà, tiếp cận khách hàng trên cả nước và nước ngoài mà không cần thuê mặt bằng kinh doanh.

Theo ông Tài, công nghệ số giúp người dân tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường và thay đổi phương thức kinh doanh truyền thống. Đây là cơ hội lớn để các làng nghề phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số.

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở cho thấy, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi đi vào từng khu dân cư, từng hộ gia đình và từng hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân.

Với quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng bộ từ thành phố tới cơ sở, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển mới. Không chỉ hướng tới xây dựng chính quyền số hiện đại, Thủ đô còn kỳ vọng hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, qua đó tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Gia Huy