Từ tầm nhìn chiến lược đến 'cú hích' chuyển đổi số toàn diện tại Hà Nội

Với tinh thần dùng khoa học để hiểu đúng bài toán, dùng công nghệ để tạo công cụ và dùng đổi mới sáng tạo để tạo ra những giá trị mới, Hà Nội đang nỗ lực tái cấu trúc cách thức vận hành của bộ máy chính quyền để phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách thực chất nhất.

Tại Hội nghị giao ban công tác tháng 5 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy vừa được tổ chức tại Thành ủy Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng đã báo cáo một lộ trình bài bản, quyết liệt với những giải pháp đột phá nhằm đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống, đưa Thủ đô trở thành một thực thể số năng động và hiệu quả.

Theo Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng, Hà Nội không bắt đầu từ con số 0, nhưng sau Nghị quyết 57, Thành phố đã xác lập một khung chỉ đạo thống nhất và toàn diện hơn. Điểm nhấn quan trọng nhất trong giai đoạn này chính là việc hình thành một "hệ điều hành thực thi" xuyên suốt trên 04 trục: Đảng – HĐND – UBND – Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố.

Ông Trương Việt Dũng cho biết, hiện toàn Thành phố đang theo dõi sát sao 637 nhiệm vụ, trong đó 283 nhiệm vụ đã hoàn thành và 354 nhiệm vụ đang được triển khai tích cực. Điều này cho thấy một sự chuyển dịch mạnh mẽ trong quản trị: mọi công việc đều phải có mục tiêu rõ ràng, có đầu mối chịu trách nhiệm, có thời hạn hoàn thành, có sản phẩm cụ thể và có sự kiểm đếm dựa trên minh chứng thực hiện.

Đột phá tư duy: Từ "làm đề tài" sang "giải bài toán lớn"

Một trong những giải pháp mang tính bước ngoặt mà Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng nhấn mạnh chính là thay đổi cách tiếp cận khoa học công nghệ. Thay vì các nghiên cứu rời rạc, Hà Nội đã công bố danh mục 30 bài toán lớn giai đoạn 2026–2030, tập trung vào 04 nhóm vấn đề "nóng": điểm nghẽn đô thị, không gian đô thị, kinh tế số và an sinh xã hội.

Với ưu thế sở hữu 65% nhà khoa học đầu ngành và hơn 100 viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn, Thành phố đã nhanh chóng nhận được 108 đề xuất từ các trí thức để giải quyết những "đặt hàng" này. Đi kèm với đó là kế hoạch chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao dài hạn: cấp học bổng cho 1.000 nghiên cứu sinh, thúc đẩy đào tạo nhân lực bán dẫn và hợp tác quốc tế để hình thành các mô hình đại học công nghệ quốc tế tại Hòa Lạc.

Trong kiến trúc chính quyền số của Hà Nội, dữ liệu được coi là huyết mạch. Ông Trương Việt Dũng khẳng định Thành phố đang chuyển dịch mạnh mẽ từ ứng dụng công nghệ rời rạc sang xây dựng nền tảng dùng chung theo mô hình Data Lakehouse. Những con số thực tế minh chứng cho nỗ lực này rất ấn tượng: 100% dữ liệu của hơn 2,3 triệu học sinh đã được định danh; 8,4 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử được thiết lập (đạt 97,4%) và dữ liệu của 3,2 triệu thửa đất đã được xây dựng, bao phủ 80% diện tích tự nhiên. 

Ba "trụ cột" vận hành gồm HanoiWork (cho công chức), iHanoi (cho người dân) và IOC (cho lãnh đạo) đã tạo thành một hệ sinh thái số thống nhất.

Nhận diện 06 "điểm nghẽn" và lộ trình khơi thông nguồn lực thực thi Nghị quyết 57 

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, sau một thời gian triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Hà Nội đã đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Tuy nhiên, khi đi vào giai đoạn thực thi chiều sâu, Thành phố đang đối mặt với những rào cản mang tính hệ thống. Những vướng mắc này không còn nằm ở nhận thức hay quyết tâm chính trị, mà tập trung chủ yếu ở cơ chế thực thi và các quy định pháp lý chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.

Đó là dữ liệu hiện còn phân tán, chưa thống nhất giữa các cấp và chưa đảm bảo độ "sạch, sống, chuẩn hóa". Bên cạnh đó, nhân lực số tại cơ sở còn mỏng, năng lực xử lý hồ sơ và bảo mật ở cấp xã, phường chưa đáp ứng được yêu cầu vận hành;

Quy định tài chính hiện hành thiếu linh hoạt, khó phân định chi phí đầu tư và chi thường xuyên cho các nền tảng công nghệ cần cập nhật liên tục. Quy trình đặt hàng, mua sắm sản phẩm số vẫn nặng về thủ tục đầu vào, chưa tạo điều kiện cho việc thuê dịch vụ hay mua kết quả theo hiệu quả vận hành;

Dữ liệu công và tài sản trí tuệ chưa được khai thác như nguồn lực phát triển do thiếu cơ chế định giá và chia sẻ lợi ích. Nhiều lĩnh vực công nghệ mới (AI, bán dẫn, đô thị thông minh) đang vượt quá thẩm quyền địa phương, đòi hỏi các tiêu chuẩn và cơ chế thí điểm mạnh mẽ hơn từ Trung ương.

Cuối cùng, đó là sự thiếu vắng một phương pháp đo lường thống nhất về đóng góp của kinh tế số vào GRDP. "Việc đánh giá cần dựa trên giá trị thực tế như năng suất, doanh nghiệp và việc làm mới, thay vì chỉ thống kê số lượng văn bản hay hệ thống", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nói.

Khơi thông rào cản về cơ chế để phát triển Thủ đô thông qua KHCN và ĐMST

Để vượt qua những trở ngại này, đại diện lãnh đạo UBND TP. Hà Nội đã đề xuất với Bí thư Thành ủy Hà Nội chỉ đạo 04 nhóm việc lớn. Đây không chỉ là những kế hoạch mang tính hành chính, mà là những bước đi chiến lược nhằm thay đổi căn bản phương thức quản trị và phát triển của Thủ đô thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nhóm việc thứ nhất là cụ thể hóa Luật Thủ đô thành "gói cơ chế triển khai Nghị quyết 57"

Trọng tâm hàng đầu trong giai đoạn tới là việc thể chế hóa các quy định của Luật Thủ đô thành một hệ thống cơ chế đặc thù, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho công nghệ phát triển. Các cơ chế này bao gồm: Thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các công nghệ mới; Đẩy mạnh cơ chế đặt hàng, mua sắm và khoán sản phẩm số, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu công; Vận hành các Quỹ đầu tư mạo hiểm và Quỹ phát triển Khoa học công nghệ; Đặc biệt chú trọng vào khâu định giá tài sản trí tuệ và thu hút chuyên gia đầu ngành; Đầu tư dài hạn cho tương lai với mục tiêu đào tạo 1.000 nghiên cứu sinh và nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực "nóng" như bán dẫn, AI, dữ liệu và lượng tử.

Nhóm việc thứ hai là lựa chọn 09 "trận đánh biểu tượng" tạo sức lan tỏa

Để tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong năm 2026, Thành phố xác định 09 nhiệm vụ trọng điểm, có quy mô đủ lớn và sức ảnh hưởng sâu rộng. Đó là dữ liệu đất đai – quy hoạch – xây dựng được làm sạch và liên thông dữ liệu với hệ thống dân cư, thuế để phục vụ quản trị đô thị và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC); Hoàn thiện Kho dữ liệu tập trung, Trung tâm dữ liệu (AIDC) và Trung tâm điều hành thông minh (IOC); Tận dụng Trung tâm Phục vụ hành chính công để tái cấu trúc toàn diện quy trình dịch vụ công toàn trình; Thống nhất việc đăng nhập và giao việc giữa HanoiWork và iHanoi, tạo sự đồng bộ trong tương tác giữa chính quyền và người dân; Đưa trí tuệ nhân tạo vào các bài toán thực tế như cá nhân hóa học tập, hồ sơ sức khỏe điện tử, camera AI an ninh và trợ lý ảo công vụ; Vận hành Sàn giao dịch công nghệ và Chợ chuyển đổi số gắn với 30 bài toán lớn của các sở, ngành và doanh nghiệp; Phát triển HiHUB làm đầu mối tiếp nhận và thương mại hóa các giải pháp công nghệ; kết nối không gian Hòa Lạc với các khu công nghệ số của FPT và ASU để nghiên cứu bán dẫn, lượng tử; Phát triển Khu phức hợp người cao tuổi kết hợp y tế thông minh và AI để chăm sóc cộng đồng.

Nhóm việc thứ ba là cơ chế đặt hàng công khai "30 bài toán lớn"

Thành phố sẽ thiết lập cơ chế đặt hàng công khai thông qua mạng lưới viện trường, doanh nghiệp và các chuyên gia trong nước và quốc tế. Mọi yêu cầu về dữ liệu đầu vào, quy trình thử nghiệm và tiêu chí đánh giá sản phẩm sẽ được minh bạch hóa nhằm thu hút những sáng kiến tối ưu nhất, phục vụ trực tiếp cho nhu cầu thực tế của xã hội.

Nhóm việc thứ tư là chuyển đổi từ "số hóa hồ sơ" sang "cơ sở dữ liệu sống"

Đây là một bước chuyển dịch quan trọng về tư duy quản trị dữ liệu. Thay vì chỉ dừng lại ở việc scan hồ sơ giấy thành file số, Hà Nội yêu cầu xây dựng các cơ sở dữ liệu sống. Mỗi dữ liệu trọng yếu phải có chủ sở hữu và quy trình cập nhật thường xuyên, có kiểm chứng. Cơ quan nhà nước phải chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu để có thể trích xuất phục vụ việc ra quyết định tức thời. Thành phố sẽ không đầu tư phần mềm mới nếu không làm rõ được dữ liệu đầu vào/đầu ra và khả năng liên thông, nhằm giảm thiểu lãng phí và độ trễ trong xử lý hồ sơ.

Theo Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng, lộ trình rõ ràng từ việc xây dựng cơ chế đến các dự án thực hiện cụ thể chính là quyết tâm mạnh mẽ của Thành phố để trở thành đầu tàu về chuyển đổi số, lấy công nghệ làm động lực chính để phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại.

Hành trình thực hiện Nghị quyết 57 của Hà Nội không chỉ là những con số về công nghệ, mà là nỗ lực thay đổi văn hóa làm việc và phục vụ. Như Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng đã khẳng định, giai đoạn tới Thành phố sẽ tập trung vào những việc lớn, làm ra sản phẩm đo đếm được, có tác động trực tiếp đến tăng trưởng và quản trị đô thị.

Với tinh thần "rõ việc, rõ người, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm", Hà Nội đang từng bước khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, nơi công nghệ không chỉ hiện diện trong các phòng thí nghiệm mà hiện hữu trong từng dịch vụ công, từng hơi thở đời sống của người dân Thủ đô.

Minh Anh