Hướng tới đô thị xanh, Hà Nội đặt mục tiêu 80% ngày có chất lượng không khí đạt chuẩn

Hà Nội hướng tới mục tiêu 80% ngày có không khí sạch vào năm 2030 

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức nghiêm trọng tại các đô thị lớn, Hà Nội đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát nguồn phát thải, cải thiện chất lượng môi trường sống. Với quyết tâm chính trị cao, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở mức tốt và trung bình đạt từ 80% trở lên. Đây không chỉ là một chỉ tiêu phát triển, mà còn là cam kết mạnh mẽ trong việc bảo đảm môi trường sống an toàn, bền vững cho người dân Thủ đô.

Theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025–2030, thành phố đã xác định các chỉ tiêu quan trọng trong lĩnh vực đô thị và môi trường. Trong đó, cùng với mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt 65–70% và vận tải hành khách công cộng đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu đi lại, chỉ tiêu 80% số ngày trong năm có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình được xem là một trong những nội dung trọng tâm.

Việc xác lập chỉ tiêu định lượng cụ thể cho thấy cách tiếp cận mới của Hà Nội trong quản lý môi trường, chuyển từ các mục tiêu chung sang các tiêu chí đo lường rõ ràng, có thể kiểm chứng. Đây cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả của các chính sách phát triển đô thị theo hướng "Văn hiến – Văn minh – Hiện đại".

Trong quá trình phát triển nhanh và mạnh, Hà Nội đang đối diện với những hệ lụy của đô thị hóa, đặc biệt là áp lực lên môi trường không khí. Sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện giao thông cá nhân, cùng với hoạt động xây dựng dày đặc, đã làm gia tăng lượng phát thải bụi mịn và khí độc hại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi mô hình phát triển, hướng tới tăng trưởng xanh và bền vững.

Giải quyết tận gốc các nguồn phát thải

Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội đang triển khai một loạt giải pháp mang tính hệ thống, tập trung xử lý các nguồn gây ô nhiễm từ gốc.

Trước hết, lĩnh vực giao thông được xác định là một trong những nguồn phát thải lớn nhất cần kiểm soát. Thành phố đang đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang sử dụng năng lượng sạch, trong đó có việc thay thế dần xe buýt chạy dầu diesel bằng xe buýt điện và xe sử dụng khí nén tự nhiên (CNG). Đồng thời, việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị được thúc đẩy nhằm giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, qua đó giảm lượng khí thải ra môi trường.

Song song với đó, đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ đang được hoàn thiện, hướng tới loại bỏ các phương tiện cũ nát, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng không khí, đặc biệt tại khu vực nội đô.

Trong lĩnh vực xây dựng, công tác quản lý cũng được siết chặt hơn. Các công trình xây dựng buộc phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, như lắp đặt hệ thống rửa xe tự động, che chắn công trình và thường xuyên phun nước giảm bụi. Những trường hợp vi phạm, gây ô nhiễm môi trường sẽ bị xử lý nghiêm, thậm chí bị đình chỉ thi công hoặc tước giấy phép.

Ở khu vực ngoại thành, các giải pháp kiểm soát nguồn phát thải từ nông nghiệp cũng đang được triển khai hiệu quả. Tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch – một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí diện rộng – đang từng bước được kiểm soát thông qua các mô hình kinh tế tuần hoàn. Việc tận dụng rơm rạ làm phân bón hữu cơ hoặc nguyên liệu trồng nấm không chỉ giảm ô nhiễm mà còn tạo thêm giá trị kinh tế cho người dân.

Cùng với đó, thành phố cũng kiên trì thực hiện lộ trình loại bỏ bếp than tổ ong, góp phần giảm phát thải khí độc hại trong khu dân cư.

Tăng cường giám sát bằng công nghệ hiện đại

Không chỉ tập trung vào các giải pháp truyền thống, Hà Nội còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát và quản lý chất lượng không khí.

Theo bà Lê Thanh Thủy, Phó phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), giao thông là một trong những nguồn phát thải chính, song ô nhiễm không khí là vấn đề mang tính liên vùng, không có ranh giới rõ ràng. Do đó, việc kiểm soát cần được triển khai đồng bộ, kết hợp nhiều giải pháp khác nhau.

Bà Thủy cũng nhấn mạnh, việc phát triển giao thông xanh, tăng cường vận tải công cộng là giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm giảm phát thải. Trên cơ sở đó, thành phố đang xây dựng các chính sách phù hợp, trong đó có việc triển khai vùng phát thải thấp theo Nghị quyết 57 của HĐND TP Hà Nội, nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn phát thải từ phương tiện giao thông.

Đáng chú ý, Hà Nội đang từng bước xây dựng hệ thống giám sát thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý môi trường. Các giải pháp như camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống nhận diện phương tiện qua biển số và mã QR, trạm kiểm định khí thải, cùng hệ thống thu phí không dừng sẽ giúp tăng cường khả năng kiểm soát và xử lý vi phạm. Dữ liệu thu thập được sẽ được kết nối với lực lượng công an để phục vụ công tác quản lý.

Bên cạnh đó, mạng lưới các trạm quan trắc không khí tự động đang được vận hành hiệu quả, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực, giúp cơ quan chức năng kịp thời cảnh báo và đưa ra các biện pháp ứng phó. Thành phố cũng đang hướng tới xây dựng bản đồ chi tiết về các điểm nóng phát thải, tạo cơ sở cho việc hoạch định chính sách chính xác hơn.

Yếu tố then chốt quyết định thành công của các chính sách môi trường

Bên cạnh vai trò của chính quyền, sự tham gia của người dân được xem là yếu tố then chốt quyết định thành công của các chính sách môi trường.

Thực tế cho thấy, nhận thức của người dân Hà Nội về bảo vệ môi trường đang có những chuyển biến tích cực. Nhiều người đã chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, lựa chọn sử dụng phương tiện công cộng thay vì phương tiện cá nhân, góp phần giảm áp lực lên môi trường không khí.

Ông Nguyễn Ngọc Tâm (70 tuổi, cán bộ hưu trí trú tại phường Hoàng Mai) chia sẻ rằng, ông từng chứng kiến một Hà Nội với bầu không khí trong lành, và cảm thấy lo lắng khi môi trường bị ô nhiễm trong những năm trước. Tuy nhiên, gần đây ông nhận thấy sự cải thiện rõ rệt nhờ các biện pháp quyết liệt của chính quyền.

Theo ông Tâm, việc đưa các tiêu chí bảo vệ môi trường vào quy ước khu dân cư đã góp phần hình thành thói quen tích cực trong cộng đồng. Ông cho rằng, nếu mỗi người dân cùng thay đổi một hành vi nhỏ gây ô nhiễm, mục tiêu đến năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được.

Hướng tới đô thị xanh, đáng sống

Có thể thấy, việc kiểm soát ô nhiễm không khí tại Hà Nội không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là chiến lược dài hạn gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Thành phố đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn, với sự kết hợp giữa chính sách, công nghệ và sự tham gia của cộng đồng.

Mục tiêu 80% số ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình không chỉ là con số mang tính kỹ thuật, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm cải thiện môi trường sống. Đây cũng là cam kết của Hà Nội trong việc xây dựng một đô thị hiện đại, nơi phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường, vì chất lượng sống của người dân hôm nay và các thế hệ mai sau.

Thùy Chi