Hà Nội nghiên cứu giao thông tầm thấp, phương tiện lưỡng cư trong quy hoạch 100 năm

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng vừa ký Quyết định số 5877/QĐ-UBND ngày 20/10/2026 phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch Giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính Thành phố, với diện tích khoảng 3.359,84 km².

Theo quyết định, mạng lưới giao thông Thủ đô sẽ được nghiên cứu trên cơ sở cấu trúc không gian phát triển gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Hà Nội đặt mục tiêu phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, tăng cường kết nối giữa các khu vực trong Thành phố và với các địa phương lân cận, khắc phục tình trạng quá tải, ùn tắc và thiếu đồng bộ trong kết nối giao thông.

Nghiên cứu giao thông tầm thấp, phát triển sân bay lưỡng dụng

Bên cạnh các phương thức vận tải truyền thống, nhiệm vụ quy hoạch lần này đặt ra yêu cầu nghiên cứu giao thông tầm thấp và hạ tầng phục vụ kinh tế tầm thấp. Thành phố sẽ xác định nhu cầu bố trí các điểm cất, hạ cánh, hành lang kết nối và những đầu mối tích hợp với mạng lưới giao thông mặt đất.

Các ứng dụng được ưu tiên nghiên cứu gồm cấp cứu y tế, cứu hộ, cứu nạn, giám sát hạ tầng và các dịch vụ đô thị. Việc bố trí hạ tầng giao thông tầm thấp phải phù hợp với Quy hoạch không gian tầm thấp của Hà Nội, tuân thủ các quy định về hàng không dân dụng, quốc phòng, an ninh, vùng cấm bay và khu vực hạn chế bay.

Đối với hệ thống cảng hàng không, sân bay, Hà Nội sẽ rà soát, đánh giá và đề xuất định hướng phát triển phù hợp với quy hoạch cấp trên. Trong đó, sân bay Hòa Lạc và Gia Lâm được đưa vào nghiên cứu phát triển theo hướng khai thác lưỡng dụng.

Quá trình lập quy hoạch sẽ làm rõ vai trò, tính chất, quy mô, nhu cầu vận tải hành khách, hàng hóa và khả năng kết nối các sân bay với hệ thống đường bộ, đường sắt và vận tải công cộng. Vị trí, quy mô các công trình phải tuân thủ quy hoạch ngành quốc gia và thẩm quyền quyết định theo quy định.

Đối với giao thông đường thủy, Hà Nội sẽ nghiên cứu khả năng thí điểm phương tiện vận tải lưỡng cư, sử dụng đồng thời trên đường bộ và đường thủy, tại những khu vực phù hợp. Việc nghiên cứu phải căn cứ điều kiện kỹ thuật, an toàn, môi trường và các quy định pháp luật liên quan.

Thành phố cũng sẽ rà soát mạng lưới sông, cảng, bến thủy nội địa và cảng cạn; nghiên cứu phát triển các hành lang vận tải hành khách, hàng hóa và logistics. Các cảng, bến thủy được định hướng tăng cường kết nối với đường bộ, đường sắt và các trung tâm logistics, khai thác lợi thế vận tải đường sông trong kết nối nội vùng và liên vùng.

Lấy đường sắt đô thị làm trục xương sống của vận tải công cộng

Nhiệm vụ quy hoạch xác định đường sắt đô thị là trục xương sống của hệ thống vận tải hành khách công cộng, gắn với phát triển các đầu mối trung chuyển và đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Hà Nội sẽ rà soát, cập nhật và đề xuất phát triển đồng bộ mạng lưới đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, đường sắt nội vùng và đường sắt chuyên dùng. Mạng lưới được nghiên cứu theo cấu trúc các tuyến hướng tâm, vành đai và tuyến ngang, bảo đảm kết nối thuận tiện giữa các phương thức vận tải.

Trong đó, Nội Bài, Ngọc Hồi, Gia Lâm, Cổ Loa và Phú Xuyên được xác định là những đầu mối lớn cần nghiên cứu trong tổ chức mạng lưới đường sắt. Các khu vực này không chỉ được xem xét với chức năng nhà ga mà còn là điểm trung chuyển đa phương thức, gắn với việc tổ chức lại không gian phát triển đô thị.

Thành phố sẽ nghiên cứu hướng tuyến, vị trí nhà ga, depot, trung tâm trung chuyển và nhu cầu sử dụng đất dành cho đường sắt. Việc phát triển mạng lưới được gắn với các trung tâm đô thị, cực tăng trưởng, khu công nghiệp, trung tâm logistics và những đầu mối giao thông quan trọng.

Đối với giao thông đường bộ, quy hoạch sẽ rà soát hệ thống cao tốc, đường vành đai, đường hướng tâm, các trục liên kết vùng, tuyến giao thông dọc sông, cầu và nút giao chính. Mạng lưới đường bộ được nghiên cứu theo hướng tăng cường kết nối khu vực trung tâm với các đô thị, cực tăng trưởng và những khu vực phát triển mới.

Tại khu vực nội đô, Hà Nội sẽ nghiên cứu khả năng tổ chức giao thông trên cao, mặt đất và ngầm, đồng thời kết nối hạ tầng giao thông ngầm với không gian ngầm đô thị. Các tuyến đường vành đai, trục giao thông lớn phải được nghiên cứu đồng bộ với cao độ nền, hệ thống thoát nước và công trình ngầm, hạn chế ảnh hưởng đến hướng thoát nước và các lưu vực đô thị.

Dự phòng quỹ đất, xây dựng mô hình giao thông thông minh

Quyết định yêu cầu xác định sớm nhu cầu sử dụng đất, phạm vi dự phòng và nguyên tắc quản lý, bảo vệ quỹ đất dành cho phát triển hạ tầng giao thông. Các công trình được xem xét bao gồm tuyến đường, nhà ga, depot, bến bãi, công trình ngầm, cảng, bến thủy, sân bay và các điểm cất, hạ cánh phục vụ giao thông tầm thấp.

Việc dự phòng quỹ đất ngay từ giai đoạn quy hoạch nhằm hạn chế phát sinh công trình xây dựng không phù hợp, làm tăng chi phí giải phóng mặt bằng hoặc gây khó khăn cho việc triển khai các dự án giao thông sau này.

Cùng với quy hoạch mạng lưới hạ tầng, Hà Nội sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch giao thông vận tải, trong đó có dữ liệu địa lý GIS và mô hình giao thông phục vụ quản lý, dự báo nhu cầu đi lại, đánh giá tác động của các dự án đầu tư.

Mô hình giao thông phải tích hợp dữ liệu hiện trạng, phương án quy hoạch và nhu cầu vận tải theo từng giai đoạn. Hệ thống cũng phải có khả năng kết nối theo lộ trình với hệ thống giao thông thông minh (ITS) và các nguồn dữ liệu vận hành thực tế của Thành phố, phục vụ dự báo, mô phỏng và điều hành giao thông theo thời gian thực.

Sau khi hoàn thành, mô hình giao thông sẽ được bàn giao cho Sở Xây dựng Hà Nội để phục vụ công tác quản lý, điều hành giao thông và đánh giá tác động của các dự án trong quá trình thực hiện quy hoạch.

Theo Quyết định số 5877/QĐ-UBND, Sở Xây dựng Hà Nội chịu trách nhiệm tổ chức lập, trình duyệt quy hoạch; lựa chọn đơn vị tư vấn và phối hợp với các sở, ngành để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và các quy hoạch liên quan.

Thời hạn lập quy hoạch được xác định là trình UBND Thành phố phê duyệt trong năm 2026. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế Quyết định số 3851/QĐ-UBND ngày 18/7/2025 về phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065.

Minh Anh