Hà Nội tăng tốc xử lý chất thải, huy động nguồn lực khắc phục ô nhiễm môi trường

Áp lực chất thải và yêu cầu cấp bách

Ô nhiễm môi trường, đặc biệt là rác thải sinh hoạt, chất thải xây dựng và bùn thải, đang trở thành "điểm nghẽn" của Thủ đô, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng môi trường, mỹ quan đô thị và sức khỏe người dân.

Thống kê cho thấy khoảng 7.600 tấn chất thải rắn sinh hoạt được phát sinh mỗi ngày tại Hà Nội, với dự báo tăng lên hơn 11.000 tấn/ngày vào năm 2030 nếu không có kế hoạch xử lý hiệu quả. Đồng thời, chất thải xây dựng hiện ở mức hơn 2.100 tấn/ngày, dự báo sẽ tăng lên khoảng 2.800 tấn vào cùng thời điểm.

Trước tình hình đó, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định: việc xử lý chất thải phải được tiếp cận theo hướng tổng thể, đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng đến công nghệ và tổ chức thực hiện, coi đây là một nhiệm vụ cấp bách, không thể chậm trễ. Đây là định hướng chiến lược nhằm giải quyết "điểm nghẽn môi trường" lâu nay của Hà Nội.

Tăng công suất xử lý rác – trọng tâm chiến lược

Một trong những nội dung trọng tâm của kế hoạch là mở rộng và nâng công suất các cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt, rác đã chôn lấp và các loại chất thải rắn sinh hoạt khác. Hà Nội xác định cần bổ sung thêm khoảng trên 5.000 tấn/ngày công suất xử lý rác thông qua việc xây dựng 3 nhà máy mới và nâng cấp các nhà máy hiện có.

Cụ thể, Nhà máy điện rác Sóc Sơn sẽ được nâng công suất thêm khoảng 2.000 tấn/ngày, đưa tổng công suất thiết kế lên khoảng 7.000 tấn/ngày, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Nhà máy đốt rác Thành Công (Xuân Sơn) sẽ tăng công suất từ 250 tấn/ngày lên 1.000 tấn/ngày, cũng hoàn thành vào năm 2027.

Bên cạnh đó, Dự án Cải tạo môi trường và đốt rác phát điện Hà Nội (Nam Sơn – PPP) có công suất 2.250 tấn/ngày, hướng tới hoàn thiện vào năm 2029.

Thành phố Hà Nội cũng kêu gọi đầu tư 2 nhà máy xử lý chất thải theo quy hoạch gồm Nhà máy xử lý rác Châu Can (Phú Xuyên – khoảng 1.000 tấn/ngày đến 2050) và Nhà máy xử lý rác Núi Thoong (Chương Mỹ – dự kiến 2.000 tấn/ngày).

Đây là những dự án trọng điểm, được xác định là "xương sống" trong công tác xử lý rác "từ đầu nguồn đến đầu ra", với mục tiêu giảm tỉ lệ chôn lấp truyền thống và thay thế bằng hình thức xử lý hiện đại, đồng thời kết hợp với phát điện từ rác thải, tạo ra nguồn năng lượng tái tạo phục vụ đô thị.

Mở rộng mạng lưới xử lý chất thải xây dựng và bùn thải

Bên cạnh chất thải rắn sinh hoạt, Hà Nội cũng tập trung giải quyết chất thải xây dựng và bùn thải, là những nguồn gây ô nhiễm lâu dài, chưa được kiểm soát hiệu quả trong nhiều năm qua.

Cụ thể, Thành phố đã đẩy nhanh thủ tục mở mới 3 khu xử lý chất thải rắn xây dựng, với tổng công suất khoảng 2.180 tấn/ngày, bao gồm các vị trí tại xã Tiến Thắng, xã Đông Anh và khu X16B xã Chương Dương.

Khu xử lý bùn thải thoát nước tại xã Chuyên Mỹ (X16A) được xác định là điểm xử lý bùn bằng công nghệ tiên tiến, với công suất dự kiến 3.000 tấn/ngày, kết hợp phát điện và xử lý bùn hiệu quả hơn.

Đồng thời, tập trung các dự án có cấu phần xử lý bùn tích hợp như Nhà máy AMACCAO – Thành Công và dự án PPP Nam Sơn cũng đang được đẩy nhanh tiến độ.

Việc phát triển các mô hình xử lý hiện đại không chỉ giảm thiểu áp lực lên các bãi chôn lấp mà còn tạo ra giá trị kinh tế phát điện, góp phần cải thiện chất lượng môi trường và kéo dài tuổi thọ các khu xử lý.

Giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí và môi trường tổng thể

Chất lượng không khí tại Hà Nội những năm gần đây chịu nhiều áp lực từ phát thải giao thông, hoạt động xây dựng, và các điểm tập kết rác không được kiểm soát nghiêm ngặt. Trong kế hoạch khắc phục các "điểm nghẽn" môi trường, Hà Nội sẽ tập trung vào nhiều giải pháp tổng thể, bao gồm:

Thứ nhất, rà soát và điều chỉnh quy hoạch để phát triển hạ tầng giao thông "xanh", bố trí quỹ đất cho trạm trụ sạc xe điện, thúc đẩy phương tiện giao thông sạch, giảm phát thải khí carbon.

Thứ hai, công khai chỉ số chất lượng không khí (AQI) hằng ngày trên các nền tảng truyền thông và ứng dụng di động, giúp người dân có thể chủ động bảo vệ sức khỏe.

Thứ ba, đầu tư công nghệ và cơ sở vật chất như camera giám sát, vệ tinh, ứng dụng di động và công cụ phân tích dữ liệu để theo dõi, giám sát và xử lý hành vi gây ô nhiễm (đốt rác trái phép, phương tiện chở vật liệu xây dựng không che chắn…).

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường, từ quản lý công trình xây dựng đến hoạt động sản xuất có nguy cơ cao gây phát thải, kéo giảm các nguồn khí gây ô nhiễm.

Những giải pháp này không chỉ bảo vệ môi trường không khí mà còn góp phần hình thành một hệ thống quản lý môi trường đô thị thông minh hơn trong dài hạn.

Kết nối quy hoạch dài hạn và trách nhiệm thực thi

Để bảo đảm hiệu quả và bền vững, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu tăng cường cơ chế giám sát, giao ban định kỳ và gắn trách nhiệm người đứng đầu các sở, ngành, địa phương nếu dự án chậm tiến độ. Thành phố cũng đã yêu cầu rà soát, cập nhật quy hoạch xử lý chất thải vào Quy hoạch chung Thủ đô giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, để tránh tình trạng manh mún, thiếu đồng bộ.

Trong bối cảnh chất thải phát sinh tăng nhanh do tốc độ đô thị hóa, nếu không có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng, áp lực môi trường sẽ tiếp tục gia tăng. Với các giải pháp tổng thể, từ mở rộng công suất xử lý rác đến kiểm soát ô nhiễm không khí và huy động nguồn lực xã hội hóa, Hà Nội kỳ vọng từng bước xử lý triệt để các "điểm nghẽn", hướng tới mục tiêu đô thị xanh – sạch – bền vững trong dài hạn.

Thùy Chi