Hà Nội tạo động lực tăng trưởng mới từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Tập trung triển khai đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định tập trung triển khai đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo nền tảng phát triển lực lượng sản xuất mới, hiện đại; ưu tiên một số ngành công nghiệp, công nghệ chiến lược, trọng tâm là chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; đẩy mạnh đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cụ thể hóa định hướng này, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố quyết định sự phát triển của các quốc gia, đồng thời là điều kiện tiên quyết, thời cơ để Việt Nam phát triển trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược được xác định là những nội dung trọng tâm, cốt lõi. Đặc biệt, thể chế phải đi trước một bước, tạo hành lang để khơi thông nguồn lực, đưa kết quả nghiên cứu, công nghệ mới vào thực tiễn và khai thác hiệu quả dữ liệu như một tư liệu sản xuất quan trọng.

Hoàn thiện thể chế, mở đường cho đổi mới sáng tạo

Đối với Hà Nội, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận những định hướng lớn mà phải nhanh chóng cụ thể hóa thành cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện của Thủ đô.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân ở mức 2 con số. Trong bối cảnh những dư địa của mô hình tăng trưởng theo chiều rộng ngày càng thu hẹp, việc chuyển sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo trở thành yêu cầu quan trọng.

Lợi thế của Hà Nội là nơi tập trung hơn 70% tiềm lực khoa học - công nghệ của cả nước, với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ trí thức đông đảo. Vấn đề đặt ra là chuyển hóa tiềm lực này thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế, đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm và tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển.

Triển khai Luật Thủ đô năm 2026, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm tạo cơ chế đặc thù, tháo gỡ rào cản và thúc đẩy hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Trong đó, Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao công nghệ; Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND quy định về thử nghiệm có kiểm soát; Nghị quyết số 27/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung và định mức chi quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách nhà nước của thành phố.

Tiếp đó, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 về chính sách phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 về chính sách thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trên địa bàn.

Theo Trưởng ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố Nguyễn Thị Diễm Hằng, các nghị quyết thi hành Luật Thủ đô năm 2026 trong lĩnh vực khoa học, công nghệ đã góp phần tháo gỡ những vướng mắc, tạo cơ chế để khoa học, công nghệ từng bước trở thành động lực chính cho phát triển và tăng trưởng kinh tế theo mục tiêu Hà Nội đặt ra.

Hệ thống chính sách này đang từng bước bao quát các khâu từ nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ đến khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số và huy động nguồn lực, tạo hành lang để những ý tưởng mới có cơ hội được thử nghiệm và đưa vào cuộc sống.

Đưa chuyển đổi số đi vào từng địa bàn dân cư

Cùng với hoàn thiện thể chế, Hà Nội đang đưa chuyển đổi số từ chủ trương đi sâu vào hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Tại phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, việc nâng cao năng lực số của cán bộ được triển khai theo Khung năng lực số của thành phố, gắn với từng vị trí việc làm. Nội dung tập trung vào quản lý nhiệm vụ, dữ liệu, bảo mật thông tin, công cụ văn phòng số, họp trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Trong đợt cao điểm 100 ngày về chuyển đổi số, phường triển khai các tuyến phố, cụm điểm kinh doanh không dùng tiền mặt; phối hợp với ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và công nghệ hỗ trợ hộ kinh doanh tạo mã QR, mở tài khoản và tiếp cận thanh toán số.

Tại phường Kim Liên, chuyển đổi số được gắn với phát triển kinh tế số và xây dựng chính quyền phục vụ. Phường đã hoàn thành 100% trong số 34 tiêu chí thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW được giao, đồng thời ra mắt "Cộng đồng Chợ số Kim Liên 24/7", tạo kênh kết nối doanh nghiệp, hộ kinh doanh với người tiêu dùng, quảng bá sản phẩm và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng trên môi trường số.

Phường Khương Đình cũng xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng số giai đoạn 2026-2030, duy trì 78 tổ chuyển đổi số cộng đồng. 100% cán bộ, công chức được trang bị chữ ký số; 100% văn bản đi - đến, trừ văn bản mật, được xử lý trên môi trường số. Các mô hình phòng họp trực tuyến tại tổ dân phố, số hóa dữ liệu, bảo tồn số di tích và lớp học thông minh cũng được triển khai.

Những cách làm từ cơ sở cho thấy chuyển đổi số đang dần vượt khỏi phạm vi số hóa thủ tục, hướng tới thay đổi phương thức quản lý, cung cấp dịch vụ công, kinh doanh và tương tác giữa chính quyền với người dân.

Hình thành những trụ cột tăng trưởng mới

Ở quy mô toàn thành phố, Hà Nội định hướng chuyển đổi số không chỉ phục vụ quản trị mà còn trở thành một cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.

Thành phố đặt mục tiêu kinh tế số đạt tỷ trọng 40% tổng sản phẩm trên địa bàn vào năm 2030. Thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tài chính số, logistics thông minh và các nền tảng số được kỳ vọng góp phần giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng suất và mở thêm không gian phát triển cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, các không gian đổi mới sáng tạo tập trung được định hướng trở thành những cực tăng trưởng có khả năng lan tỏa. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cùng mạng lưới các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ là những thành tố quan trọng để tăng cường liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Theo Viện trưởng Phát triển Công nghệ tiên tiến - Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Huy Công, đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh của quốc gia và từng địa phương. Một trong những trụ cột quan trọng là xây dựng, phát triển và vận hành mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo từ Trung ương tới địa phương.

Các trung tâm này không chỉ thực hiện vai trò kết nối mà cần trở thành "bệ phóng" cho thương mại hóa công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao và tham gia giải quyết trực tiếp những bài toán phát triển kinh tế - xã hội.

Để biến tiềm lực khoa học, công nghệ thành kết quả tăng trưởng, nguồn lực tài chính và phương thức tổ chức thực hiện cũng giữ vai trò quan trọng. Ngân sách nhà nước cần phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội; đồng thời các chính sách về thuế, mặt bằng, sở hữu trí tuệ và môi trường đầu tư cần tạo điều kiện thu hút những dự án công nghệ cao, xanh và sạch.

Song hành với đó là bài toán phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và công nghệ sinh học.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu rất cao đối với Hà Nội. Trong đó, chất lượng tăng trưởng không chỉ được đo bằng tốc độ mở rộng quy mô kinh tế mà còn bằng năng suất, hàm lượng công nghệ và khả năng tạo ra giá trị mới.

Từ hoàn thiện thể chế, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đến đưa chuyển đổi số về từng địa bàn dân cư, Hà Nội đang từng bước hình thành nền tảng cho mô hình phát triển dựa trên tri thức và công nghệ. Đây cũng là con đường để Thủ đô khai thác hiệu quả tiềm lực khoa học, đội ngũ trí thức và nguồn lực xã hội, tạo động lực tăng trưởng mới, hướng tới phát triển nhanh, bền vững, xanh và hiện đại.

Thùy Chi