Hà Nội tạo đột phá cho hạ tầng chiến lược giai đoạn 2026-2030

Tham dự buổi làm việc có Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan.

Kế hoạch đầu tư công trung hạn có tổng nguồn vốn 864.682 tỷ đồng

Trình bày báo cáo tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu cho biết, kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 của Hà Nội có tổng nguồn vốn 864.682 tỷ đồng. Trong cơ cấu vốn này, ngân sách cấp thành phố quản lý là 691.759 tỷ đồng, cấp xã quản lý là 172.923 tỷ đồng; phân chia theo nguồn gồm ngân sách Trung ương là 172.702 tỷ đồng và ngân sách địa phương là 691.980 tỷ đồng.

Thành phố bố trí 361.244 tỷ đồng (tương đương 52% vốn cấp thành phố) cho các dự án sử dụng ngân sách Trung ương, vốn ODA và đường sắt đô thị. Hà Nội ưu tiên đầu tư 7 cầu lớn qua sông Hồng, các trục giao thông hướng tâm và phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị, trọng tâm là tuyến số 2 (Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo), tuyến số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc) và tuyến Nhổn - ga Hà Nội. Đáng chú ý, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, số dự án do Thành phố theo dõi từng lên tới 24.552 dự án; qua rà soát, cắt giảm và phân cấp, danh mục đầu tư công trung hạn cấp thành phố hiện còn 2.755 dự án (gồm 696 dự án cấp thành phố và 2.059 dự án hỗ trợ cấp xã), giúp số dự án chuyển tiếp giảm 45%.

Về tình hình thu chi ngân sách, tính đến ngày 21/9, thu ngân sách năm 2026 đạt 553.751 tỷ đồng (bằng 85,2% dự toán, tăng 11% so với cùng kỳ); ước cả năm thu 817.728 tỷ đồng (bằng 125,8% dự toán, tăng 16,1%). Đối với dự toán năm 2027, tổng thu ngân sách dự kiến đạt 897.073 tỷ đồng; chi ngân sách địa phương dự kiến là 525.203 tỷ đồng (trong đó chi đầu tư phát triển chiếm 404.290 tỷ đồng).

Tính toán tổng thể cơ chế tài chính cho Hà Nội

Tại buổi làm việc, đại diện các đơn vị thuộc Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội và đại diện các sở, ngành của Hà Nội đã trao đổi, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và ngân sách nhà nước.

Về công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho rằng Thành phố cần đánh giá tác động không chỉ đối với các dự án đầu tư công mà cả các dự án đầu tư nói chung do nhu cầu giải phóng mặt bằng tại Hà Nội rất lớn.

Về kiến nghị điều chỉnh, giảm vốn ODA và tiếp cận các nguồn vốn mới, đồng chí Phan Văn Mãi đánh giá đề xuất của Hà Nội là phù hợp. Tuy nhiên, do thủ tục điều chỉnh ODA liên quan nhiều quy trình phức tạp và từ kinh nghiệm thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh có thể kéo dài nhiều năm, Hà Nội cần chủ động làm việc với Bộ Tài chính để báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo tháo gỡ kịp thời từ Chính phủ.

Đối với tỷ lệ điều tiết ngân sách, đồng chí Phan Văn Mãi đề xuất Bộ Tài chính tổ chức chuyên đề làm việc riêng với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Nhấn mạnh Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai địa phương có quy mô thu ngân sách rất lớn, dự kiến mỗi địa phương chiếm khoảng 30% tổng thu ngân sách cả nước và giữ vai trò quan trọng trong cân đối ngân sách quốc gia, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính cho rằng cần đặt tổng thể các nguồn thu, nhiệm vụ chi và khả năng cân đối của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương lên bàn tính toán khoa học, đầy đủ. Qua đó giúp đánh giá tổng thể khả năng ngân sách và vai trò chủ động của hai cấp ngân sách để tham mưu Chính phủ xem xét, chỉ đạo.

Cơ chế mới để huy động nguồn lực phát triển đường sắt đô thị

Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng trân trọng cảm ơn Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã quan tâm, tạo điều kiện cho Hà Nội áp dụng các cơ chế, chính sách mới. Đồng chí cho biết bước sang năm 2026, Hà Nội triển khai nhiều công trình lớn; Nghị quyết số 258 của Quốc hội cùng các nghị quyết, chủ trương mới đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng thúc đẩy phát triển. Tăng trưởng GRDP quý I của Thủ đô đạt 7,87%, quý II đạt 8,22%; các ngành động lực đạt mức tăng trưởng tích cực; Thành phố tập trung cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, giao đất, đất đai, vật liệu.

Liên quan đến hệ thống đường sắt đô thị, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm đòi hỏi tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 1 triệu tỷ đồng. Đây là yêu cầu rất lớn so với khả năng cân đối ngân sách truyền thống, do đó Hà Nội đang nghiên cứu cách làm mới, tận dụng tối đa cơ chế chính sách để huy động nguồn lực xã hội, lựa chọn phương án triển khai hiệu quả, tiết kiệm, từng bước làm chủ công nghệ và tạo sự chủ động cho Thành phố. Thành phố đang triển khai các bước chuẩn bị, trong đó nhà thầu đã thực hiện một số công việc ngay trong quá trình hoàn thiện các thủ tục hợp đồng.

Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, Hà Nội đang xây dựng các phương án tài chính linh hoạt theo nhiều kịch bản. Mục tiêu là huy động đủ nguồn lực triển khai đồng bộ các tuyến đường sắt đô thị; trường hợp nguồn lực chưa đáp ứng đủ sẽ điều chỉnh tiến độ phù hợp nhưng bảo đảm mục tiêu quy hoạch. Thành phố cũng nghiên cứu điều chỉnh phương thức thực hiện đối với các tuyến khác để khắc phục tình trạng kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và rất cần sự hỗ trợ của Trung ương về cơ chế, chính sách, nguồn lực.

Bảo đảm tính khả thi của kế hoạch đầu tư công

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng ghi nhận và đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Hà Nội trong điều hành thu, chi ngân sách, đầu tư công năm 2026 cũng như tính chủ động trong xây dựng kế hoạch tài chính - ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, dự toán năm 2027. Đồng chí đề nghị Hà Nội tiếp tục đánh giá kỹ chất lượng, tính bền vững của nguồn thu và tính xác thực của các dự báo.

Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thành phố rà soát, nâng cao tính tập trung, tránh dàn trải, dồn vốn cho các dự án có khả năng hoàn thành, tạo tác động và hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt, đồng thời xây dựng danh mục dự án ưu tiên và danh mục dự phòng. Với các dự án lớn như đường sắt đô thị, giao thông và hạ tầng chiến lược, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý Thành phố chú trọng công tác chuẩn bị đầu tư, mức độ sẵn sàng về giải phóng mặt bằng, thủ tục trước khi quyết định bố trí vốn nhằm tránh tình trạng dự án đã khởi công nhưng thiếu vốn kéo dài. Thành phố cũng cần rà soát toàn diện các nhóm dự án tồn tại vướng mắc kéo dài để có phương án xử lý.

Về cân đối nguồn lực, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh Hà Nội cần xây dựng các phương án tài chính theo nhiều kịch bản, xác định rõ thứ tự ưu tiên, điểm dừng và khả năng huy động vốn. Quyết định đầu tư phải gắn chặt với khả năng cân đối vốn, khả năng vay và các giới hạn an toàn tài chính; đánh giá tính khả thi của phương án huy động vốn và hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai, tài sản công. 

Bên cạnh đó, Thành phố cần nâng cao năng lực cho cấp xã sau phân cấp và đánh giá cụ thể, thực chất hiệu quả thực tế của các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho Thủ đô cũng như các cơ chế tháo gỡ khó khăn do Quốc hội ban hành để làm cơ sở quan trọng cho Quốc hội xem xét, hoàn thiện chính sách trong thời gian tới.

Minh Anh