Hà Nội thông qua cơ chế bảo đảm quyền lợi cư dân tại 12 dự án Mường Thanh

Ngày 28/10, tại kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề), HĐND TP. Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết những tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án trên địa bàn thành phố.

Nghị quyết được áp dụng đối với 12 công trình, dự án của các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh, nơi những vi phạm về quy hoạch, đất đai và trật tự xây dựng kéo dài nhiều năm, trong khi hàng chục nghìn căn hộ đã được xây dựng, đưa vào sử dụng.

Theo số liệu UBND thành phố rà soát, tổng số căn hộ tại các dự án theo quy hoạch hoặc giấy phép xây dựng là 6.759 căn, nhưng thực tế đã xây dựng 24.943 căn, tăng 18.184 căn. Việc gia tăng số lượng căn hộ và quy mô dân số so với quy hoạch gây áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại khu vực.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, các vi phạm có quy mô lớn, kéo dài qua nhiều năm, liên quan đến nhiều quy định pháp luật. Nếu chỉ áp dụng các biện pháp xử lý thông thường, thành phố sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết dứt điểm những tồn tại, đồng thời có thể ảnh hưởng lớn đến đời sống và quyền lợi của người dân đã mua nhà.

Việc ban hành nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để thành phố phân loại công trình, xác định biện pháp khắc phục phù hợp với từng trường hợp, đồng thời giải quyết quyền lợi của các tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng.

Người phải di dời được bồi thường, hỗ trợ chỗ ở và sinh kế

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị quyết là chính sách đối với người mua căn hộ, nhà ở thuộc diện phải di dời do phần công trình vi phạm phải phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.

Theo đó, người mua nhà thuộc diện phải di dời được nhận tiền bồi thường từ chủ đầu tư. Giá trị bồi thường do hội đồng thẩm định giá xác định hoặc được quy định tại quyết định, bản án của cơ quan có thẩm quyền. Người dân có trách nhiệm bàn giao căn hộ, nhà ở cho chủ đầu tư trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận đủ tiền bồi thường.

Để giải quyết nhu cầu chỗ ở, nghị quyết quy định người phải di dời được ưu tiên mua căn hộ, nhà ở tại các dự án phát triển nhà ở do chủ đầu tư thực hiện. Phương thức thanh toán do hai bên thỏa thuận.

Đối với những người đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội theo Luật Nhà ở, thành phố cho phép ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện.

Trong thời gian chờ thực hiện phương án xử lý, cư dân được tạm cư tại chỗ cho đến khi cơ quan có thẩm quyền thông báo thực hiện phương án phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng công trình.

Ngoài việc giải quyết chỗ ở, nghị quyết còn quy định hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh đối với cư dân có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần diện tích khối đế bị chuyển đổi công năng.

Mức hỗ trợ tương đương 6 tháng lương tối thiểu vùng, được chi trả một lần và do chủ đầu tư thực hiện. Chính sách này áp dụng đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định, không áp dụng chung cho tất cả các hộ kinh doanh tại công trình vi phạm.

Đối với những cư dân không thuộc diện phải di dời, nghị quyết xác định người mua căn hộ, nhà ở không phải nộp các khoản chi phí phát sinh từ việc khắc phục hậu quả vi phạm của chủ đầu tư. Người dân được tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng, thỏa thuận đã ký.

Về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, người mua nhà được giải quyết sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật và chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Việc cấp giấy chứng nhận phải căn cứ vào điều kiện pháp lý của từng trường hợp và phương án xử lý được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Trước khi thực hiện di dời, UBND cấp xã có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với chủ đầu tư và các cơ quan liên quan rà soát, lập danh sách căn hộ, diện tích, công trình phải di dời; xác định người sở hữu, người sử dụng và các tổ chức, cá nhân có quyền lợi liên quan.

Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm bồi thường, hỗ trợ, UBND thành phố quyết định sử dụng nguồn bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của chủ đầu tư hoặc chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế tài sản của chủ đầu tư để thực hiện theo quy định.

Xây dựng 12 phương án xử lý, xác định rõ trách nhiệm chủ đầu tư

Đối với các công trình vi phạm, Hà Nội sẽ tiến hành rà soát, phân loại để xác định những hạng mục được xem xét tồn tại có điều kiện và những hạng mục phải phá dỡ.

Theo nghị quyết, công trình cao tầng muốn được xem xét tồn tại có điều kiện phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về hiện trạng sử dụng, an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khoảng cách giữa các công trình và chỉ giới xây dựng.

Cụ thể, công trình phải được xây dựng hoàn thành, đưa vào vận hành, sử dụng trên thực tế; bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy và không ảnh hưởng đến công trình lân cận.

Các điều kiện về cấp nước, cấp điện, chỗ đỗ xe và những hạ tầng xã hội thiết yếu như trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, không gian sinh hoạt cộng đồng cũng phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan hoặc có phương án bổ sung được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với khoảng cách giữa các khối nhà, nghị quyết quy định các điều kiện cụ thể để bảo đảm yêu cầu về quy hoạch, an toàn và khả năng khai thác sử dụng. Công trình cũng không được vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật và hành lang an toàn giao thông.

Trường hợp chưa đáp ứng một số điều kiện về hạ tầng nhưng có phương án khắc phục được cơ quan có thẩm quyền đánh giá khả thi về kỹ thuật, quy hoạch và nguồn lực, công trình có thể được xem xét tồn tại có điều kiện. Những phần công trình không đáp ứng yêu cầu bắt buộc và không có khả năng khắc phục phải được xử lý theo quy định.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố sẽ xây dựng 12 phương án khắc phục hậu quả tương ứng với 12 công trình, dự án. Mỗi phương án phải làm rõ hiện trạng, tính chất vi phạm, yêu cầu khắc phục và trách nhiệm của các bên liên quan.

Trên cơ sở phân cấp, phân quyền hiện nay, UBND thành phố giao Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức thực hiện. UBND thành phố cùng các sở, ngành chuyên môn tiếp tục phối hợp, hướng dẫn và kiểm soát quá trình triển khai.

"Tất cả các nội dung phương án khắc phục hậu quả sẽ được hướng dẫn hết sức cụ thể", ông Dương Đức Tuấn nhấn mạnh.

Liên quan đến tình trạng thất lạc hồ sơ công trình, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố cho biết, đây là một trong những khó khăn khi nghiên cứu phương án tổng thể xử lý vi phạm tại 12 công trình. Việc rà soát hồ sơ pháp lý, đối chiếu với hiện trạng thực tế vì vậy là nội dung quan trọng để xác định biện pháp xử lý phù hợp.

Cùng với việc phân loại công trình, thành phố xác định trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai và bảo đảm những điều kiện cần thiết để công trình được tiếp tục sử dụng.

Nguyên tắc được đặt ra là chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm đối với các hành vi vi phạm và chi phí khắc phục hậu quả thuộc nghĩa vụ của mình. Người mua nhà không phải gánh những khoản chi phí phát sinh do sai phạm của chủ đầu tư.

Việc áp dụng cơ chế đặc thù cũng không đồng nghĩa hợp pháp hóa toàn bộ các công trình vi phạm. Những hạng mục không đáp ứng các điều kiện bắt buộc vẫn phải được xử lý, kể cả áp dụng biện pháp phá dỡ theo quy định.

Với nghị quyết vừa được thông qua, Hà Nội có cơ sở để triển khai các bước xử lý tiếp theo đối với những tồn tại kéo dài tại 12 công trình, dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh. Công trình nào được tồn tại có điều kiện, phần diện tích nào phải phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng và những cư dân nào thuộc diện được bồi thường, hỗ trợ sẽ được xác định trong phương án cụ thể của từng dự án.

Đối với người dân đang sinh sống tại các công trình này, việc công khai phương án xử lý, xác định rõ quyền lợi của từng trường hợp và trách nhiệm của chủ đầu tư sẽ là những nội dung cần được giải quyết khi thành phố tổ chức thực hiện nghị quyết.

Minh Anh