Hà Nội ứng dụng công nghệ hiện đại, nâng hiệu quả xử lý chất thải

Ngày 19/8, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông chủ trì buổi làm việc về công tác xử lý chất thải rắn, gồm chất thải rắn xây dựng, chất thải rắn sinh hoạt và bùn thải trên địa bàn thành phố.

Áp lực xử lý hàng nghìn tấn chất thải mỗi ngày

Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, khối lượng các loại chất thải phát sinh trên địa bàn thành phố hiện rất lớn và dự kiến tiếp tục tăng trong những năm tới, đặt ra yêu cầu phải đồng thời hoàn thiện hạ tầng, công nghệ và phương thức tổ chức thu gom, vận chuyển, xử lý.

Đối với chất thải rắn xây dựng, mỗi ngày Hà Nội phát sinh khoảng 3.000-3.400 tấn, thời điểm cao điểm có thể lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày. Trong đó, khoảng 90% là vật liệu vô cơ. Dự báo đến năm 2030, khối lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh bình quân khoảng 5.000 tấn/ngày.

Thành phố đã quy hoạch 8 vị trí xử lý chất thải rắn xây dựng với tổng công suất đến năm 2030 là 7.640 tấn/ngày và đang tiếp tục quy hoạch thêm 2 vị trí. Đồng thời, Hà Nội đã xác định được 21 vị trí đất, với tổng diện tích khoảng 97,74ha trên địa bàn 15 xã, phường, đáp ứng điều kiện cho thuê tạm trong thời hạn 5 năm để phục vụ hoạt động liên quan đến xử lý chất thải.

Áp lực lớn hơn đến từ chất thải rắn sinh hoạt. Hiện các khu xử lý tập trung của thành phố tiếp nhận, xử lý trung bình hơn 8.000 tấn/ngày. Đến năm 2030, tổng lượng phát sinh dự kiến khoảng 13.200 tấn/ngày, trong đó nhu cầu xử lý tại các khu tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày.

Cùng với lượng rác phát sinh mới, Hà Nội còn phải giải quyết khoảng 34 triệu tấn rác đã chôn lấp tại các khu xử lý Nam Sơn và Xuân Sơn. Đây là khối lượng chất thải tồn lưu rất lớn, vừa chiếm dụng đất, vừa làm phát sinh chi phí duy tu, xử lý nước rỉ rác và tạo áp lực đối với môi trường khu vực xung quanh.

Để từng bước thay đổi phương thức xử lý, thành phố đã quy hoạch 4 vị trí xử lý chất thải rắn sinh hoạt, với tổng công suất đến năm 2030 khoảng 11.200 tấn/ngày. Đáng chú ý, tỉ lệ chất thải rắn sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện đã tăng lên 83%, trong khi tỉ lệ chôn lấp trực tiếp giảm còn 17%.

Các dự án Nhà máy Amaccao Thành Công, Nhà máy Điện rác Sóc Sơn mở rộng đang được triển khai. Khi các dự án vận hành theo công suất tối đa, thành phố dự kiến sẽ cân bằng được lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh và năng lực xử lý vào cuối năm 2027.

Đối với bùn thải, khối lượng phát sinh chủ yếu từ nạo vét hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và thi công các công trình ngầm, đường sắt đô thị hiện khoảng 1.500 tấn/ngày. Có thời điểm, lượng bùn thải dự báo có thể lên tới 7.000 tấn/ngày và đến năm 2030 bình quân khoảng 2.500 tấn/ngày.

Thành phố đã quy hoạch 5 vị trí xử lý bùn thải với tổng công suất đến năm 2030 là 6.600 tấn/ngày. Hiện khu C Yên Sở đang tiếp nhận, xử lý với công suất 1.500 tấn/ngày; 4 khu đất khác đang triển khai dự án với tổng công suất 3.700 tấn/ngày, dự kiến đồng loạt hoàn thành trước ngày 31/12/2029.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Hà Nội đang nghiên cứu, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ xử lý, tái chế bùn thải tại phần diện tích đã hoàn nguyên của bãi đổ bùn Yên Mỹ, cạnh khu C Yên Sở, dự kiến hoạt động trước ngày 15/9/2026. Thành phố cũng nghiên cứu đề xuất mô hình thử nghiệm xử lý bùn cho 5 tuyến đường sắt đô thị.

Tăng kiểm tra, xử lý hành vi gây ô nhiễm môi trường

Cùng với đầu tư các dự án xử lý chất thải, công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm về môi trường tiếp tục được tăng cường.

Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội cho biết, thời gian qua, Công an thành phố đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc liên quan đến hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Từ ngày 15/12/2025 đến nay, Công an thành phố đã khởi tố 4 vụ với 13 bị can; kiểm tra, xử phạt hành chính 23 vụ với tổng số tiền 1,4 tỷ đồng và đang tiếp tục kiểm tra 20 vụ khác. Công an cấp xã đã phát hiện 247 vụ vi phạm về xả rác không đúng quy định, xử phạt tổng cộng 3 tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, thành phố hiện tập trung vào 2 nhóm nhiệm vụ chính là duy trì vệ sinh môi trường hằng ngày và xử lý các loại chất thải. Trên cơ sở đánh giá toàn diện khối lượng phát sinh và nhu cầu xử lý, thành phố đang triển khai các dự án theo quy hoạch, đồng thời bố trí các khu xử lý tạm thời hoặc xử lý tại chỗ đối với những trường hợp phát sinh cục bộ.

Mục tiêu đặt ra là cân bằng giữa lượng phát sinh và năng lực xử lý chất thải rắn xây dựng vào cuối năm 2026; cân bằng phát sinh và xử lý bùn thải trong giai đoạn 2026-2027. Đối với chất thải rắn sinh hoạt, thành phố hướng tới xử lý bằng công nghệ đốt phát điện và chấm dứt chôn lấp trực tiếp vào cuối năm 2027.

Về lâu dài, Hà Nội nghiên cứu triển khai các khu tập kết quy mô lớn, xử lý vật liệu và chất thải tại xã Trung Giã với quy mô 90ha và Vật Lại với quy mô 100ha. Hai khu vực có lợi thế về quỹ đất công và kết nối vận tải đường thủy, qua đó góp phần giảm áp lực giao thông, giảm chi phí vận chuyển, đồng thời phục vụ lưu trữ vật liệu xây dựng và xử lý chất thải xây dựng.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là xử lý lượng rác tồn lưu tại các bãi rác Xuân Sơn và Nam Sơn. Trước mắt, thành phố dự kiến triển khai phương án xử lý khoảng 3,6 triệu tấn rác cũ tại Xuân Sơn, sau đó mở rộng sang Nam Sơn với khoảng 30 triệu tấn.

Theo lãnh đạo UBND thành phố, việc xử lý lượng rác tồn lưu cần được triển khai trên tinh thần "sớm ngày nào, tốt ngày ấy", qua đó giảm chi phí ngân sách dành cho duy tu, xử lý nước rỉ rác, đồng thời từng bước cải thiện môi trường tại những khu vực chịu ảnh hưởng.

Đưa công nghệ vào toàn bộ quá trình thu gom, vận chuyển, xử lý

Kết luận buổi làm việc, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông đánh giá công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải trên địa bàn thành phố thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, trước khối lượng chất thải ngày càng lớn, thành phố cần có giải pháp tổng thể, đồng bộ và đẩy nhanh hơn nữa tiến độ các dự án.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy đề nghị Đảng ủy UBND thành phố tiếp tục chỉ đạo các đơn vị rà soát, xây dựng báo cáo tổng thể về tất cả các loại chất thải phát sinh trên địa bàn. Trong đó, phải làm rõ khối lượng phát sinh, hiện trạng thu gom, vận chuyển, xử lý cũng như những tồn tại, vướng mắc và giải pháp cụ thể.

Cùng với đó, cần tập trung đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý rác, từng bước chấm dứt chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt. Đối với lượng rác cũ tại các bãi chôn lấp, các đơn vị liên quan phải khẩn trương xây dựng đơn giá, định mức và tiêu chuẩn kỹ thuật, tạo cơ sở để triển khai xử lý các bãi rác tồn lưu và cải thiện chất lượng môi trường.

Đáng chú ý, yêu cầu ứng dụng công nghệ được đặt ra không chỉ ở khâu xử lý cuối cùng mà trong toàn bộ quá trình thu gom, vận chuyển chất thải. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy yêu cầu các đơn vị nhanh chóng bố trí vị trí thu gom chất thải sinh hoạt phù hợp, đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ hiện đại và tự động hóa trong thu gom, vận chuyển, qua đó nâng cao hiệu quả, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan trên các tuyến phố, khu vực.

Đối với chất thải rắn xây dựng, yêu cầu trước mắt là phải chấm dứt tình trạng đổ trộm chất thải. Các xã, phường được yêu cầu khẩn trương bố trí quỹ đất hình thành các điểm tập kết, tiếp nhận, đồng thời đưa công nghệ vào xử lý chất thải xây dựng. Việc tạo điều kiện để các đơn vị xử lý ngay tại địa bàn sẽ góp phần giảm quãng đường và chi phí vận chuyển, hạn chế nguy cơ phát sinh các điểm đổ thải không đúng quy định.

Đối với bùn thải, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu phân loại theo từng nhóm để lựa chọn công nghệ phù hợp, đồng thời tăng cường tái chế, tái sử dụng làm vật liệu xây dựng hoặc vật liệu san lấp đối với những loại đáp ứng đủ điều kiện.

Thành phố cũng cần sớm có giải pháp xử lý phân bùn bể phốt trong bối cảnh nhu cầu của người dân lớn nhưng quy mô xử lý hiện nay chưa đáp ứng; nhanh chóng xây dựng các khu xử lý bùn thải từ nhà máy xử lý nước thải, hoạt động nạo vét sông, hồ với quy mô phù hợp, ứng dụng công nghệ mới, tiên tiến. Việc quản lý chất thải y tế, chất thải công nghiệp và các loại chất thải khác cũng phải tiếp tục được thực hiện chặt chẽ.

Với khối lượng chất thải dự báo tiếp tục tăng nhanh cùng quá trình đô thị hóa và triển khai các dự án hạ tầng lớn, yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội không chỉ là mở rộng công suất xử lý, mà còn phải chuyển mạnh sang các phương thức xử lý hiện đại, tăng tái chế, tái sử dụng và giảm chôn lấp. Việc đồng thời hoàn thiện hạ tầng, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và đưa công nghệ vào từng khâu thu gom, vận chuyển, xử lý được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng môi trường, hướng tới quản lý chất thải hiệu quả và bền vững trên địa bàn Thủ đô.

Thùy Chi