Hà Nội xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa

Từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu và bộ chỉ tiêu thống kê

Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của cả nước, việc phát triển công nghiệp văn hóa càng mang ý nghĩa chiến lược trong việc xây dựng hình ảnh một "Thành phố sáng tạo", đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Các lĩnh vực như điện ảnh, thiết kế, thủ công mỹ nghệ, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo hay du lịch văn hóa đang có nhiều tiềm năng phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư đúng hướng và có hệ thống dữ liệu hỗ trợ đầy đủ. Một hệ thống thống kê khoa học, minh bạch không chỉ giúp đo lường chính xác đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào GRDP, mà còn là cơ sở để nhận diện xu hướng thị trường, phân bổ nguồn lực hợp lý và thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Tại Hội thảo "Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn Hà Nội", diễn ra ngày 3/6, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, trong nhiều năm qua, công nghiệp văn hóa đã dần khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. 

Tuy nhiên, khác với nhiều ngành kinh tế truyền thống, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có phạm vi rộng, tính liên ngành cao và nhiều sản phẩm mang giá trị vô hình.  Bà Lê Thị Ánh Mai cho rằng, chúng ta có thể nhìn thấy doanh thu của một doanh nghiệp điện ảnh, nhưng khó đo lường đầy đủ giá trị lan tỏa của một lễ hội văn hóa; có thể thống kê số lượng cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ, nhưng không dễ lượng hóa tác động của di sản, của bản sắc văn hóa hay sức hấp dẫn sáng tạo đối với phát triển đô thị.

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu có tính liên thông 

Theo ông Tom Fleming, chuyên gia tư vấn công nghiệp văn hóa (Hội đồng Anh), cần xây dựng cơ sở dữ liệu có tính liên thông nhằm tạo nền tảng cho hợp tác quốc tế và nâng cao khả năng so sánh giữa các quốc gia. Bên cạnh các số liệu thống kê truyền thống, cần chú trọng xây dựng các chỉ số phản ánh mối quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác như y tế, môi trường và phát triển xã hội. 

Đối với Hà Nội, điều quan trọng là phải xác định được những giá trị độc đáo, lợi thế cạnh tranh và đặc trưng riêng của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Ông cũng nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu cần dựa trên các tiêu chuẩn của UNESCO để nâng cao khả năng hội nhập và đánh giá.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Đình Thúy, nguyên Vụ trưởng Vụ Thống kê Công nghiệp, Tổng cục Thống kê, đánh giá: từ góc độ thống kê quốc gia, dự thảo Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa của thành phố Hà Nội gồm 73 chỉ tiêu có nhiều điểm mạnh đáng ghi nhận.

Trước hết, bộ chỉ tiêu có cấu trúc toàn diện, với 7 nhóm chỉ tiêu bao quát toàn bộ vòng đời của ngành công nghiệp văn hóa, từ đầu vào sản xuất, đóng góp kinh tế đến công tác quản lý nhà nước; đồng thời tương thích với khung chỉ tiêu quốc gia đang được đề xuất. Bên cạnh đó, việc xây dựng bảng ánh xạ chi tiết theo mã ngành VSIC 2025 là hướng đi phù hợp, bảo đảm tính thống nhất với Hệ thống thống kê quốc gia và tạo cơ sở để so sánh giữa các địa phương.

Đặc biệt, cách phân tầng chỉ tiêu theo mức độ sẵn có của dữ liệu, gồm nhóm A với 33 chỉ tiêu từ dữ liệu hành chính, nhóm B với 36 chỉ tiêu từ điều tra và nhóm C với 4 chỉ tiêu thí điểm, thể hiện tư duy thực tiễn, giúp bộ chỉ tiêu có khả năng triển khai, tránh tình trạng xây dựng quy mô nhưng khó áp dụng trong thực tế.

Bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, Hà Nội cần thúc đẩy xây dựng hệ thống dữ liệu văn hóa theo hướng tích hợp, liên ngành. Về lâu dài, Thành phố có thể nghiên cứu phát triển một trung tâm hoặc cơ chế "cultural observatory" nhằm theo dõi, phân tích và công bố định kỳ dữ liệu, xu hướng về văn hóa và sáng tạo.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Nghệ thuật đương đại, việc xây dựng hệ thống dữ liệu và thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình hoạch định chính sách cũng như phát triển bền vững.

Hiện Việt Nam chưa có khung thống kê chuyên biệt cho lĩnh vực này. Dữ liệu còn rời rạc, thiếu đồng bộ và khó so sánh do được thu thập theo từng nhiệm vụ, đề án riêng lẻ. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, bộ, ngành, địa phương và các tổ chức nghiên cứu thị trường chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng phân mảnh thông tin.

Để khắc phục những hạn chế hiện nay, bà đề xuất sớm xây dựng khung thống kê quốc gia về công nghiệp văn hóa; tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan; xây dựng đầu mối quản lý, khai thác và công bố dữ liệu trên nền tảng số; đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác thống kê văn hóa.

Trong dài hạn, khi dữ liệu được tích hợp và vận hành hiệu quả, công nghiệp văn hóa không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế mà còn lan tỏa giá trị xã hội sâu rộng, góp phần định hình bản sắc đô thị, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân và củng cố "sức mạnh mềm" của Thủ đô. Chính vì vậy, việc xây dựng và triển khai Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là bước đi mang tính chiến lược trong tiến trình phát triển Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực.

Minh Thư