Hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Chuyển hóa tầm nhìn thành động lực phát triển

Từ bản quy hoạch đến chương trình hành động cụ thể

Ngày 29/6/2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của Thủ đô khi Hà Nội chính thức công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Nếu như giai đoạn trước, trọng tâm là xây dựng đồ án quy hoạch với những định hướng phát triển dài hạn, thì sau thời điểm công bố, nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố là tổ chức thực hiện, cụ thể hóa các định hướng bằng những chương trình, kế hoạch và dự án cụ thể. Đây được xem là giai đoạn có ý nghĩa quyết định bởi giá trị của một bản quy hoạch chỉ được khẳng định khi những định hướng trên giấy trở thành những công trình, không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới trong thực tế.

Ngay sau hội nghị công bố quy hoạch, UBND thành phố Hà Nội đã giao các sở, ngành rà soát toàn bộ hệ thống quy hoạch hiện có nhằm bảo đảm tính thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Đồng thời, Thành phố xây dựng kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn, từng lĩnh vực và từng địa bàn. Các nhiệm vụ ưu tiên được xác định gồm hoàn thiện hệ thống quy hoạch cấp dưới, chuẩn bị danh mục các dự án động lực, xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch và huy động các nguồn lực đầu tư phục vụ phát triển.

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, trong tháng 9/2026, Hà Nội sẽ hoàn thành 5 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Bên cạnh đó, Thành phố phấn đấu hoàn thiện hơn 40 đồ án quy hoạch phân khu trong năm 2026 để làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500, phục vụ triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn.

Việc đẩy nhanh tiến độ các quy hoạch phân khu được xác định là khâu then chốt trong quá trình hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm cụ thể hóa các định hướng chiến lược thành những dự án đầu tư cụ thể, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý phát triển đô thị và thu hút đầu tư.

Thảo luận tại kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố diễn ra mới đây, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất cho rằng, sau khi Hà Nội công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, việc khẩn trương hoàn thành quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở để các địa phương quản lý phát triển hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư triển khai dự án trên địa bàn.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý quy hoạch

Song hành với việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch, Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, từ tháng 12/2026, người dân có thể tra cứu thông tin quy hoạch trên nền tảng chính thức của Thành phố. Hiện nay, hệ thống phần mềm đã có phiên bản thử nghiệm được giới thiệu tại Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô và đang tiếp tục được hoàn thiện trước khi chính thức vận hành. Đồng thời, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đang triển khai chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết để tích hợp vào hệ thống dùng chung của Thành phố.

Bên cạnh việc phục vụ nhu cầu tra cứu của người dân, nền tảng số còn được kỳ vọng trở thành công cụ quản lý hiệu quả, giúp các cơ quan chức năng theo dõi, cập nhật và giám sát quá trình triển khai quy hoạch theo thời gian thực.

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, Thành phố sẽ quản lý quy hoạch trên nền tảng không gian số và dữ liệu số. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hạn chế tình trạng điều chỉnh hoặc làm sai lệch quy hoạch trong quá trình thực hiện.

Hình thành các cực tăng trưởng và không gian phát triển mới

Một trong những điểm mới nổi bật của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm là mô hình phát triển "đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm", thay thế cho mô hình phát triển tập trung chủ yếu vào khu vực nội đô như trước đây.

Theo định hướng này, Hà Nội sẽ hình thành 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, tạo nên mạng lưới không gian phát triển đồng bộ và cân bằng trên toàn địa bàn.

Trong đó, khu vực Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn được định hướng trở thành cực hội nhập quốc tế gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; Gia Lâm - Long Biên phát triển thành cửa ngõ logistics và thương mại; Phú Xuyên là trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics; Hòa Lạc tiếp tục giữ vai trò trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; Sơn Tây - Ba Vì phát triển du lịch, văn hóa và sinh thái; còn sông Hồng được xác định là trục cảnh quan, văn hóa và động lực phát triển mới của Thủ đô.

Để kết nối các không gian phát triển này, Thành phố xác lập 9 trục động lực chiến lược. Trong đó, trục Nhật Tân - Nội Bài được xác định là trục xương sống cho sự hình thành đô thị phía Bắc gắn với mô hình đô thị sân bay. Trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình đóng vai trò kết nối trung tâm Thủ đô với vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Bên cạnh đó, các trục quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng sẽ phát triển thành hành lang đô thị dịch vụ, thương mại và logistics thông minh kết nối Hà Nội với cảng biển quốc tế. Trục quốc lộ 1A và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ giữ vai trò hành lang kinh tế chủ đạo phía Nam. Trong khi đó, Đại lộ Thăng Long và trục Hồ Tây - Ba Vì được định hướng trở thành trục động lực kinh tế tri thức kết nối trung tâm Thành phố với Hòa Lạc và Ba Vì.

Ưu tiên hạ tầng, đô thị đa mục tiêu và liên kết vùng

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, điều quan trọng nhất sau khi công bố quy hoạch là biến quy hoạch từ bản vẽ thành hiện thực. Đây cũng là hạn chế mà nhiều kỳ quy hoạch trước đây chưa thực sự khắc phục được. Vì vậy, Thành phố sẽ tập trung cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở các nghị quyết của Trung ương, Luật Thủ đô năm 2026 và các cơ chế đặc thù đã được ban hành.

Một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy nhanh việc lập các quy hoạch chuyên ngành và quy hoạch phân khu. Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, nhờ các cơ chế mới của Luật Thủ đô, thời gian thực hiện quy hoạch được rút ngắn khoảng 30% so với quy định hiện hành, tạo điều kiện để sớm triển khai các dự án đầu tư.

Cùng với đó, Hà Nội sẽ ưu tiên phát triển hệ thống đô thị đa mục tiêu. Đây là định hướng nhằm hình thành các khu đô thị đa chức năng, đáp ứng đồng thời nhiều mục tiêu phát triển, từ tái định cư, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê đến các loại hình nhà ở chính sách theo định hướng của Chính phủ.

Theo định hướng này, nhà ở cho thuê sẽ trở thành một cấu phần mới trong chính sách phát triển nhà ở của Thành phố. Đồng thời, việc phát triển các khu đô thị đa mục tiêu cũng tạo nền tảng cho quá trình tái cấu trúc không gian đô thị, gắn với cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu và các khu chung cư cũ.

Bên cạnh phát triển đô thị, Hà Nội xác định đầu tư hạ tầng kỹ thuật là nhiệm vụ trọng tâm. Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị và hệ thống đường bộ nhằm tăng cường kết nối giữa khu vực nội đô với các địa phương trong Vùng Thủ đô. Liên kết vùng được xem là một trong những định hướng quan trọng của Quy hoạch tổng thể, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Quyết tâm đưa quy hoạch vào cuộc sống

Phát biểu tại phiên bế mạc kỳ họp thứ 5 HĐND thành phố, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu triển khai hiệu quả Luật Thủ đô năm 2026 và các quy hoạch lớn của Thành phố.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, các quy hoạch phải được cụ thể hóa bằng danh mục dự án ưu tiên, kế hoạch sử dụng đất, kế hoạch đầu tư và lộ trình tổ chức thực hiện rõ ràng. Trọng tâm là phát triển hệ thống hạ tầng khung, các trục không gian chiến lược, đô thị vệ tinh và các khu vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới; đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan của Thủ đô.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cũng yêu cầu việc triển khai quy hoạch phải bảo đảm đồng bộ giữa phát triển đô thị, giao thông, nhà ở, giáo dục, y tế, văn hóa và hạ tầng kỹ thuật. Mục tiêu là không để xảy ra tình trạng các khu nhà ở được hình thành nhưng thiếu hạ tầng xã hội hoặc tiếp tục gia tăng áp lực lên khu vực trung tâm Thành phố.

Đối với các cơ chế mới được ban hành, cơ quan chủ trì phải xác định rõ văn bản hướng dẫn, thủ tục triển khai, nguồn lực thực hiện và sản phẩm đầu ra cụ thể. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh cần được tổng hợp, xử lý kịp thời để các cơ chế mới nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Thực tế cho thấy, chỉ trong thời gian ngắn sau khi Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được công bố, nhiều nhiệm vụ quan trọng đã được triển khai đồng bộ, từ hoàn thiện hệ thống quy hoạch cấp dưới, chuẩn hóa dữ liệu quy hoạch, phát triển nền tảng tra cứu trực tuyến đến chuẩn bị các dự án hạ tầng và các cực tăng trưởng mới. Những bước đi này cho thấy quyết tâm của Thành phố trong việc chuyển hóa tầm nhìn thành hành động cụ thể.

Với nền tảng là Luật Thủ đô năm 2026, các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép cùng quyết tâm chính trị cao của Thành phố, Hà Nội đang có nhiều điều kiện thuận lợi để biến các định hướng chiến lược thành những công trình, dự án và không gian phát triển cụ thể. 

Giá trị của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không nằm ở những bản vẽ hay các chỉ tiêu phát triển, mà được đo bằng những thay đổi hiện hữu trong đời sống người dân: những tuyến giao thông mới được hình thành, các trung tâm đổi mới sáng tạo đi vào hoạt động, những khu đô thị hiện đại phát triển đồng bộ và chất lượng sống ngày càng được nâng cao. Đó cũng là nền tảng để Hà Nội từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố kết nối toàn cầu, phát triển xanh, thông minh, giàu bản sắc và hạnh phúc trong thế kỷ XXI.

Thùy Chi