Hướng tới dòng vốn FDI chất lượng, tạo giá trị thực chất

Những chuyển động mới trong chính sách thu hút đầu tư cho thấy Hà Nội đang từng bước định hình một cách tiếp cận mới, đó là không chỉ quan tâm nhà đầu tư mang đến bao nhiêu vốn, mà ngày càng chú trọng dự án tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế, đóng góp như thế nào vào đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Thực tế thu hút FDI của Hà Nội trong năm 2026 cho thấy, dòng vốn đang có những chuyển biến theo hướng phù hợp hơn với định hướng này. Theo số liệu cập nhật đến cuối tháng 8, tổng vốn FDI thu hút trên địa bàn đạt khoảng 3.737,35 triệu USD, tương đương 83,05% mục tiêu 4,5 tỷ USD của cả năm.

Đáng chú ý, hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu vốn FDI, với khoảng 2.240,18 triệu USD, chiếm gần 60% tổng vốn thu hút…

Với vị thế là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo, Hà Nội có điều kiện để hướng tới nhóm dự án có hàm lượng tri thức và công nghệ cao hơn. Định hướng này cũng phù hợp với xu thế chung của dòng vốn quốc tế.

Sự chuyển dịch về cơ cấu là điểm đáng chú ý bởi Hà Nội đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế, vừa bảo đảm nguồn lực này phục vụ tốt hơn các mục tiêu phát triển dài hạn.

Nâng chất dòng vốn, tạo động lực tăng trưởng

Trong cách tiếp cận mới, quy mô vốn không còn là tiêu chí duy nhất. Một dự án FDI được đánh giá cao hơn khi có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, sử dụng hiệu quả đất đai và tài nguyên, ứng dụng công nghệ tiên tiến, đầu tư cho R&D, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và tham gia vào chuỗi cung ứng trong nước.

Đặc biệt, nguyên tắc "ưu đãi đi kèm cam kết" ngày càng được đặt rõ hơn trong chính sách thu hút đầu tư. Theo đó, ưu đãi không chỉ nhằm tạo sức hấp dẫn ban đầu đối với nhà đầu tư mà phải gắn với những đóng góp cụ thể cho nền kinh tế.

Cách làm này góp phần hạn chế tình trạng thu hút các dự án sử dụng nhiều đất, lao động phổ thông hoặc công nghệ ở mức trung bình nhưng giá trị gia tăng và sức lan tỏa chưa tương xứng với nguồn lực được hưởng ưu đãi.

Thời gian tới, các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, tài chính và dịch vụ chất lượng cao tiếp tục là những hướng ưu tiên. Đây là các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, đồng thời phù hợp với lợi thế về nguồn nhân lực, thị trường, hạ tầng và hệ sinh thái khoa học - công nghệ của Hà Nội.

Một trong những điều kiện quan trọng để Hà Nội thực hiện định hướng thu hút FDI có chọn lọc là tận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách mới theo Luật Thủ đô năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Đại diện Sở Tài chính Hà Nội cho biết, các cơ chế đặc thù, vượt trội của Luật Thủ đô tạo thêm dư địa để Thành phố chủ động hơn trong thiết kế chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, áp dụng các thủ tục đầu tư đặc biệt và xây dựng chính sách ưu đãi phù hợp đối với những dự án có tính chất quan trọng.

Trên cơ sở đó, Thành phố có thể chủ động lựa chọn những nhà đầu tư có năng lực tài chính, công nghệ và quản trị, đồng thời yêu cầu các cam kết cụ thể về tiến độ triển khai, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước.

Đây cũng là cơ sở để Hà Nội triển khai Nghị quyết số 46/2026/NQ-HĐND về thu hút nhà đầu tư chiến lược và Nghị quyết số 47/2026/NQ-HĐND về tiêu chí, điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư. Thành phố đồng thời có Nghị quyết số 40/2026/NQ-HĐND quy định một số cơ chế, chính sách quản lý và phát triển khu công nghệ cao.

Cùng với cơ chế ưu đãi, TP. Hà Nội tiếp tục xác định cải cách thủ tục hành chính là một nhiệm vụ then chốt để nâng cao sức cạnh tranh của môi trường đầu tư. Rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng cường chuyển đổi số, triển khai thủ tục trên môi trường điện tử và nâng cao chất lượng hỗ trợ nhà đầu tư sẽ giúp giảm chi phí, thời gian gia nhập và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hà Nội cũng đã ban hành Danh mục dự án thu hút đầu tư năm 2026 và các năm tiếp theo, trong đó tập trung nhiều nhóm lĩnh vực như hạ tầng khu, cụm công nghiệp, khoa học và công nghệ, khu công nghệ cao, giao thông, môi trường, logistics và các lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển Thủ đô.

Tăng liên kết, nâng sức lan tỏa

Tuy nhiên, để FDI thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng, yêu cầu quan trọng không chỉ nằm ở việc thu hút được bao nhiêu vốn mà còn ở khả năng biến dòng vốn thành năng lực mới của nền kinh tế.

Theo đó, các dự án FDI cần được kết nối tốt hơn với hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước, từ cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện, dịch vụ đến nghiên cứu, phát triển sản phẩm và đào tạo nhân lực. Khi doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn nước ngoài, hiệu ứng lan tỏa của FDI sẽ được mở rộng, đồng thời tạo điều kiện để nâng cao năng lực công nghệ và quản trị của khu vực doanh nghiệp trong nước.

Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra đối với FDI thế hệ mới, khi lợi thế cạnh tranh không còn chủ yếu dựa trên chi phí đất đai hay lao động mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối thị trường. TP. Hà Nội đang xác định nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo là những yếu tố quan trọng để nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn mới.

Với những lợi thế về nguồn nhân lực, thị trường, khoa học-công nghệ và vị thế trung tâm của vùng, Hà Nội có điều kiện để tiếp tục thu hút FDI. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là lựa chọn kỹ hơn, ưu tiên những dự án phù hợp với định hướng phát triển và tạo ra giá trị thực chất.

Diệu Anh