Thu hút FDI thế hệ mới - Động lực chiến lược cho tăng trưởng bền vững của Thủ đô

Để hiểu rõ hơn về bức tranh FDI của Thành phố, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội về giải pháp Hà Nội đang thực hiện để đạt mục tiêu thu hút nguồn lực này.

Hành trình 2021 – 2025 và "cú hích" năm 2026

Thưa ông, nhìn vào những con số thống kê, giai đoạn 2021 - 2025 chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của Hà Nội trong việc thu hút FDI. Ông đánh giá thế nào về "sức" của dòng vốn ngoại đổ vào Thủ đô trong thời gian qua?

Ông Lê Trung Hiếu: Có thể khẳng định, thu hút FDI là một trong những động lực quan trọng nhất đối với tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô. Giai đoạn 2021 - 2025, chúng ta đạt tổng vốn đăng ký khoảng 11,5 tỷ USD. Đặc biệt, năm 2025 là một cột mốc đáng nhớ khi Hà Nội thu hút được 4,43 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 3 cả nước và gấp hơn 3 lần so với năm 2021.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào "màu sắc" của bức tranh này, chúng ta phải thẳng thắn thừa nhận những hạn chế về tính bền vững. Vốn đăng ký mới chỉ chiếm khoảng 21,4% giai đoạn 2021 - 2025. Dòng vốn chủ yếu đến từ hoạt động điều chỉnh tăng vốn và góp vốn, mua cổ phần. Hình thức này dù nhanh và linh hoạt nhưng lại phụ thuộc vào một số ít giao dịch lớn nên thiếu tính ổn định. Thêm vào đó, cơ cấu ngành vẫn nghiêng nặng về bất động sản (chiếm 30,8%) và thương mại, dịch vụ; trong khi tỷ trọng công nghệ cao còn khiêm tốn.

Vậy còn những tháng đầu năm 2026 thì sao, thưa ông? Những con số ấn tượng gần đây có phản ánh một sự chuyển dịch nào mới không?

Ông Lê Trung Hiếu: Tính đến ngày 21/6/2026, Hà Nội đã thu hút khoảng 3,163 tỷ USD, vượt tới 116% chỉ tiêu của cả năm. Một tín hiệu rất đáng mừng là trong 6 tháng đầu năm, vốn đầu tư vào hoạt động dịch vụ chuyên môn, khoa học công nghệ đã chiếm tới 72%. Điều này cho thấy dòng vốn đang dần dịch chuyển đúng hướng theo mục tiêu của Thành phố. Tuy nhiên, dư địa để thu hút các dự án công nghệ chiến lược gắn với chuyển giao công nghệ cao vẫn còn rất lớn và cần được tập trung khai thác quyết liệt hơn trong nửa cuối năm.

Mục tiêu 25 tỷ USD – Thách thức và Khát vọng

Hà Nội hiện đang đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD FDI cho giai đoạn 2026 - 2030. Con số này cao gấp hơn hai lần giai đoạn trước. Mục tiêu này liệu có khả thi, thưa ông?

Ông Lê Trung Hiếu: Đây thực sự là một chỉ tiêu đầy thách thức. Để đạt 25 tỷ USD, quy mô vốn của Hà Nội phải tăng khoảng 117% so với giai đoạn trước, và chúng ta phải gia tăng thị phần FDI toàn quốc từ 6,23% lên khoảng 10%. Trong khi đó, các địa phương lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh đang cạnh tranh rất gay gắt về quỹ đất công nghiệp và logistics.

Nhưng chúng tôi không đặt ra con số này một cách cảm tính. Chỉ tiêu này nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11%/năm của Thủ đô. Chúng tôi cần nguồn vốn FDI thế hệ mới để biến kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn thành động lực tăng trưởng mới. Hà Nội không còn ưu tiên thu hút về số lượng đơn thuần mà chuyển mạnh sang chất lượng, lấy trình độ công nghệ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí lựa chọn.

Hà Nội vừa qua đã đưa ra nhận diện về các "điểm nghẽn" trong phát triển nói chung và thu hút đầu tư nói riêng. Vậy theo góc độ tài chính và quản lý đầu tư, đâu là những rào cản lớn nhất hiện nay khiến các "đại bàng" công nghệ còn e dè với Hà Nội?

Ông Lê Trung Hiếu: Có 4 khó khăn cốt lõi: Thứ nhất, hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là nguồn điện ổn định công suất lớn và hạ tầng số cho các trung tâm dữ liệu chưa theo kịp yêu cầu; Thứ hai, thủ tục hành chính về đất đai, xây dựng vẫn còn phức tạp; Thứ ba, đặc thù "đất chật, giá cao" của một đô thị đặc biệt khiến chúng ta kém cạnh tranh ở những dự án cần diện tích lớn; Thứ tư, mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa còn lỏng lẻo, khiến hiệu ứng lan tỏa công nghệ chưa như kỳ vọng.

Đáng chú ý, điểm nghẽn không hẳn nằm ở thiếu quỹ đất. Chúng ta có hơn 7.600ha đất khu công nghiệp, riêng Hòa Lạc còn hơn 700ha đất sạch. Vấn đề nằm ở tiến độ giải phóng mặt bằng và thủ tục vận hành các khu này còn chậm.

Một trong những vấn đề được các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, quan tâm là nguồn nhân lực. Vậy khi đầu tư vào Hà Nội, các doanh nghiệp có gặp khó khăn trong việc tuyển dụng số lượng lớn lao động chất lượng cao, có khả năng đáp ứng yêu cầu công việc ngay hay không, thưa ông?

Ông Lê Trung Hiếu: Đây là một câu hỏi rất thẳng thắn và đánh trúng vào một trong những "điểm nghẽn" về nguồn nhân lực mới của Hà Nội hiện nay. Tôi xin trả lời là có. Đây là thách thức thực tế và là áp lực rất lớn của Thành phố. Khi Hà Nội chuyển dịch sang thu hút FDI công nghệ cao như chip bán dẫn, AI, chúng ta đang thiếu hụt cục bộ nguồn nhân lực chất lượng có thể vào làm được ngay. Khoảng cách giữa đào tạo lý thuyết trong nước và tiêu chuẩn quốc tế khắt khe của các tập đoàn lớn vẫn là khoảng trống lớn mà Thành phố phải khỏa lấp.

Tuy nhiên, Hà Nội không chọn cách ngồi chờ mà đang giải bài toán này bằng những hành động rất quyết liệt. 

Thứ nhất, Thành phố sử dụng đòn bẩy tài chính từ nguồn ngân sách chi cho khoa học công nghệ khoảng 9.000 tỷ đồng/năm để chủ động phối hợp với các trường đại học lớn và doanh nghiệp FDI, mở các khóa đào tạo chuyển đổi ngắn hạn nhằm 'may đo' nhân lực theo đúng đơn đặt hàng. 

Thứ hai, tận dụng Luật Thủ đô năm 2026 vừa có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, chúng tôi kích hoạt ngay các cơ chế đặc thù về đãi ngộ vượt trội để thu hút khẩn cấp đội ngũ chuyên gia, 'kỹ sư trưởng' quốc tế và kiều bào về dẫn dắt các dự án công nghệ lõi. 

Thứ ba, chúng tôi đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng Khu công nghệ cao Hòa Lạc để các tập đoàn đặt trung tâm R&D, phòng thí nghiệm, giúp lực lượng lao động được thực hành trực tiếp và sẵn sàng bàn giao đúng tiến độ.

Hà Nội không giấu khó khăn về nhân lực công nghệ cao. Nhưng với quyết tâm chính trị và bệ đỡ pháp lý mới, Thành phố cam kết đồng hành, chia sẻ chi phí đào tạo và chịu trách nhiệm chuẩn bị nguồn lực con người tốt nhất để bảo đảm dòng vốn của các bạn sinh lời hiệu quả.

Luật Thủ đô 2026 được kỳ vọng là "chìa khóa" để mở những nút thắt này. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những ưu đãi đột phá mà Thành phố sẽ áp dụng?

Ông Lê Trung Hiếu: Luật Thủ đô 2026 cho phép chúng ta áp dụng những cơ chế đặc thù vượt trội. Ví dụ, tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, mức ưu đãi đang là cao nhất với chi phí thuê đất chỉ khoảng 105 - 120 USD/m² cho chu kỳ 50 năm, thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung.

Sắp tới, chúng tôi sẽ cụ thể hóa các cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, thủ tục đầu tư đặc biệt và ưu đãi tiếp cận đất đai. Đặc biệt, năm 2026, Hà Nội là địa phương đầu tiên mạnh dạn bố trí khoảng 4% tổng chi ngân sách – tương đương 9.000 tỷ đồng mỗi năm – dành riêng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là minh chứng rõ nhất cho cam kết của Thành phố trong việc tạo dựng hệ sinh thái cho các dự án công nghệ cao.

Ông kỳ vọng gì vào diện mạo của khu vực FDI Hà Nội vào năm 2030?

Ông Lê Trung Hiếu: Tôi kỳ vọng một sự chuyển dịch căn bản từ mô hình dựa trên bất động sản và gia công sang mô hình dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Hà Nội sẽ là hạt nhân của hệ sinh thái bán dẫn với các trung tâm thiết kế vi mạch, chip chuyên dụng và các trung tâm R&D tầm cỡ quốc tế.

Để làm được điều đó, chúng tôi kiến nghị Trung ương tiếp tục hỗ trợ các chính sách ưu đãi đặc thù cho các lĩnh vực như công nghệ số, bán dẫn và trung tâm dữ liệu. Đồng thời, Thành phố sẽ tăng cường quản lý sau cấp phép, không chỉ để thu hút mới mà còn để "giữ chân" và hỗ trợ các nhà đầu tư hiện hữu mở rộng sản xuất.

Xin cảm ơn ông! 

Minh Anh (thực hiện)