Khai thác nguồn lực đất đai, tạo dư địa tăng trưởng cho Thủ đô

Thu từ đất đạt hơn 112.600 tỷ đồng

Nguồn thu từ đất tiếp tục đóng góp đáng kể vào ngân sách thành phố Hà Nội trong năm 2026. Từ các dự án bất động sản quy mô lớn đến những khu đất đấu giá tại địa phương, việc khai thác quỹ đất theo quy hoạch đang từng bước phát huy hiệu quả, bổ sung nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển.

Theo thông tin Thuế thành phố Hà Nội công bố ngày 1/11, tổng thu ngân sách do cơ quan Thuế thực hiện trong 10 tháng năm 2026 đạt 613.790 tỷ đồng, bằng 100,04% dự toán pháp lệnh cả năm, tăng 10,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, các khoản thu từ đất, nhà đạt 112.617 tỷ đồng, bằng 113,1% dự toán, tăng 7,1% so với cùng kỳ.

Cùng thời điểm, số liệu của Thống kê thành phố Hà Nội cho thấy, riêng thu tiền sử dụng đất trong 10 tháng đạt 98.300 tỷ đồng, bằng 118,7% dự toán, tăng 9,8% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, nguồn thu tiền sử dụng đất đến từ nhiều dự án lớn. Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 của Thống kê thành phố Hà Nội, ba dự án gồm Khu trung tâm đô thị Tây Hồ Tây (Starlake), Khu đô thị Nam Thăng Long (Ciputra) giai đoạn III và khu chức năng đô thị tại 233, 233B, 235 Nguyễn Trãi đã đóng góp khoảng 27.600 tỷ đồng tiền sử dụng đất, tương đương gần một phần ba tổng thu tiền sử dụng đất trong 9 tháng.

Kết quả này cho thấy đóng góp đáng kể của các dự án quy mô lớn vào ngân sách thành phố, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính và đa dạng hóa các kênh khai thác quỹ đất.

Cùng với giao đất, cho thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính tại các dự án đầu tư, đấu giá quyền sử dụng đất tiếp tục là giải pháp quan trọng được thành phố đẩy mạnh. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong 9 tháng năm 2026, thành phố đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất tại 76 dự án, khu đất, với tổng diện tích khoảng 33,6ha, tổng số tiền trúng đấu giá khoảng 11.262 tỷ đồng.

Số thu thực tế từ đấu giá quyền sử dụng đất trong cùng kỳ đạt khoảng 14.600 tỷ đồng, bao gồm cả khoản tiền trúng đấu giá năm 2025 chuyển sang. Điều này cho thấy việc đôn đốc thực hiện nghĩa vụ tài chính sau đấu giá có vai trò quan trọng trong chuyển kết quả đấu giá thành nguồn thu thực tế.

Không chỉ tập trung vào kết quả thu ngân sách trong năm 2026, Hà Nội đang xây dựng phương án khai thác nguồn lực đất đai cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trọng tâm là tạo lập quỹ đất, tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, thúc đẩy dự án đầu tư và gắn nguồn thu từ đất với nhu cầu phát triển hạ tầng Thủ đô.

Theo báo cáo về nguồn thu ngân sách nhà nước từ đất đai giai đoạn 2026-2030 tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII, qua rà soát, Thành phố xác định khoảng 19.325ha đất có khả năng khai thác, với tổng nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ước tính khoảng 1,5 triệu tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2030, nguồn thu dự kiến khoảng 800.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nguồn thu dự kiến mới là kết quả tính toán trên cơ sở rà soát quỹ đất và các giả định về giá đất, chỉ tiêu quy hoạch. Khả năng hiện thực hóa còn phụ thuộc vào tiến độ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục pháp lý, xác định giá đất, khả năng hấp thụ của thị trường và việc tổ chức thực hiện từng dự án.

Tháo gỡ vướng mắc, xử lý dự án chậm triển khai

Để đưa nguồn lực đất đai vào phát triển, TP. Hà Nội xác định xử lý các dự án chậm triển khai, tồn đọng kéo dài là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm khắc phục tình trạng lãng phí tài nguyên và đưa đất đã được giao nhưng chưa sử dụng trở lại phục vụ phát triển.

Tại phiên họp UBND Thành phố thường kỳ tháng 11, TP. Hà Nội cho biết đã xử lý dứt điểm 143 trong tổng số 300 dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm triển khai; 157 dự án còn lại đã được xác định phương án xử lý cụ thể. Tháng 11/2026 được xác định là thời hạn tập trung xử lý các dự án thuộc diện phải giải quyết trong đợt này. Những dự án đã hết thời hạn nhưng vẫn không triển khai phải được xem xét thu hồi, chấm dứt hoạt động theo quy định.

Về cơ chế, chính sách, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định một số nội dung về cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Đáng chú ý là cơ chế cho thuê đất ngắn hạn đối với quỹ đất do Nhà nước giao quản lý và việc tạm nộp nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định. Những cơ chế này góp phần khai thác các quỹ đất chưa đưa vào sử dụng lâu dài, đồng thời tháo gỡ vướng mắc để các dự án tiếp tục thực hiện thủ tục.

UBND TP. Hà Nội đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Thuế TP. Hà Nội và các sở, ngành liên quan xây dựng quy trình phối hợp thực hiện việc tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; hướng dẫn các địa phương triển khai chính sách, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật.

Song song với hoàn thiện cơ chế, xử lý các dự án chậm triển khai cũng được Hà Nội xác định là giải pháp quan trọng nhằm chống lãng phí tài nguyên đất đai. Thành phố cũng tập trung rà soát, tháo gỡ khó khăn đối với các dự án đủ điều kiện tiếp tục thực hiện, đồng thời xem xét thu hồi, chấm dứt hoạt động đối với những dự án không đáp ứng yêu cầu theo quy định. Việc xử lý cần gắn với xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và phương án giải quyết đối với từng dự án.

Thời gian tới, Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng quy hoạch, công khai thông tin đất đai, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình đấu giá, giao đất, cho thuê đất và sử dụng đất sau khi được giao.

Việc khai thác nguồn thu từ đất cũng cần gắn với phát triển các nguồn thu bền vững từ sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, tránh phụ thuộc quá lớn vào những khoản thu không thường xuyên. Qua đó, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai để tạo điều kiện hoàn thiện hệ thống hạ tầng, mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và thúc đẩy các ngành kinh tế tăng trưởng.

Bích Phương