Khơi thông nguồn lực văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển Thủ đô

Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030. Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, Hà Nội đã khẳng định bản lĩnh của một "đầu tàu" với mức tăng trưởng GRDP quý I đạt 8,35%. Để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", Thành phố đã sớm cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo của Trung ương thành hệ thống chương trình hành động bài bản. Trọng tâm là Kế hoạch số 128/KH-UBND triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 12-CTr/TU thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TW về xây dựng Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Việc Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 với hơn 190 thẩm quyền được phân cấp đã mở ra "không gian chính sách" mang tính đột phá cho nhiều lĩnh vực, trong đó có các lĩnh vực văn hóa - xã hội. Đây là cơ sở pháp lý vững chắc để Hà Nội đổi mới tư duy quản trị, từ bảo tồn đơn thuần sang khai thác giá trị di sản gắn liền với kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số.

Dấu ấn của văn hóa trong kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội Thủ đô

Báo cáo kinh tế xã hội trong 6 tháng đầu năm 2026 của thành phố Hà Nội cho thấy những con số ấn tượng về sức sống của ngành công nghiệp văn hóa. Các đơn vị nghệ thuật của Thủ đô đã tổ chức trên 1.000 buổi diễn, phục vụ hơn 300.000 lượt khán giả với doanh thu đạt 29 tỷ đồng. Điểm sáng rực rỡ nhất là Nhà hát Múa rối Thăng Long với kỷ lục duy trì suất diễn thường xuyên 365 ngày/năm, mỗi ngày ít nhất 4 ca biểu diễn, khẳng định vị thế thương hiệu nghệ thuật gắn liền với du lịch hàng đầu cả nước.

Không chỉ dừng lại ở biểu diễn, Hà Nội đang quyết liệt hình thành các không gian sáng tạo và trung tâm công nghiệp văn hóa mới. Việc thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa Cửa Nam, Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân - Bắc Qua và hoàn thiện Đề án Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hồ Văn là những bước đi cụ thể nhằm tạo ra các "hệ sinh thái" sáng tạo ngay trong lòng phố cổ. Ngoài ra, các mô hình không gian văn hóa sáng tạo tại Bát Tràng, Hương Sơn, đền Gióng và xã đảo Minh Châu đang được tích cực triển khai, hứa hẹn trở thành những điểm đến trải nghiệm đẳng cấp cho du khách.

Trong kỷ nguyên số, Thành phố đang khẩn trương xây dựng ứng dụng số "Văn hóa Hà Nội", dự kiến hoàn thành phiên bản web và demo vào cuối quý II/2026 để hình thành hệ sinh thái văn hóa số. Mục tiêu quan trọng được đặt ra trong năm 2026 là số hóa 100% di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, dựa trên bộ trường thông tin cơ sở dữ liệu dùng chung đã hoàn thành.

Song song với công nghệ, công tác giáo dục di sản và nghệ thuật trong trường học đã đạt kết quả rõ nét. Với 101 buổi biểu diễn nghệ thuật thu hút hơn 85.000 học sinh, sinh viên, Thành phố đang bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc một cách thực chất cho thế hệ trẻ. Đồng thời, các hồ sơ trình UNESCO vinh danh "Phở", "Múa rối", "Áo dài Việt Nam", danh nhân văn hóa Tô Hiến Thành và Khu di tích Cổ Loa cũng đang được đẩy mạnh, nhằm quảng bá hình ảnh Thăng Long - Hà Nội ra thế giới.

Phát triển văn hóa tại Thủ đô luôn lấy người dân làm trung tâm, Hà Nội đã hoàn thành rà soát thực trạng hệ thống thiết chế văn hóa sau khi vận hành ổn định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thành phố tập trung đầu tư cho 6 xã, phường còn thiếu thiết chế và triển khai 5 mô hình thí điểm tổ chức hoạt động văn hóa cơ sở để làm tiền đề nhân rộng ra toàn bộ 126 xã, phường.

Đặc biệt, Thành phố đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ giá trị người Hà Nội thanh lịch, văn minh và Bộ tiêu chí đánh giá Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô. Đây là những chuẩn mực ứng xử và thước đo quan trọng để xây dựng một xã hội nhân văn, hiện đại, nơi mỗi người dân đều cảm thấy tự hào và hạnh phúc khi sinh sống tại Thủ đô.

Khai mở nguồn lực văn hóa, tạo sức bật mới cho kinh tế Thủ đô

Để đạt mục tiêu tăng trưởng 11% trở lên, ngành văn hóa Hà Nội xác định phải "bứt tốc" với các nhóm giải pháp mạnh mẽ.

Theo đó, đẩy mạnh khai thác phát triển văn hoá, đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ giá trị, chuẩn mực ứng xử của người Hà Nội; hoàn thiện Bộ tiêu chí người Hà Nội thanh lịch, văn minh và Bộ tiêu chí đánh giá Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô. Đồng thời, triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, nhất là tại cấp xã, phường, nhằm nâng cao năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa từ cơ sở.

Để phát triển kinh tế đêm mang thương hiệu Hà Nội, Hà Nội sẽ tập trung hình thành 3-5 sản phẩm ban đêm biểu tượng như: tour đêm tại các di tích (Văn Miếu, Hoàng Thành, Hỏa Lò), chương trình nghệ thuật định kỳ, lễ hội ánh sáng và chợ đêm sáng tạo. Các tour này sẽ được mở rộng và bán qua hệ thống khách sạn cũng như nền tảng số để tối ưu hóa nguồn thu.

Chuẩn bị tốt các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, sáng tạo đã được xác định là sản phẩm thương hiệu trong Chương trình hành động số 08-CTr/TU Để tổ chức các sự kiện tầm cỡ quốc tế, Hà Nội đang chuẩn bị tốt cho Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII, Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế và các giải thể thao lớn như Marathon đêm, đua xe đạp. Mục tiêu là biến mỗi sự kiện thành một đòn bẩy quảng bá hình ảnh và thu hút nguồn lực xã hội hóa.

Với nhiệm vụ Bảo tồn và kỷ niệm các giá trị văn hiến, Hà Nội tập trung hoàn thiện Đề án bảo tồn, phát huy không gian văn hiến Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Quốc Tử Giám và 950 năm thành lập trường đại học đầu tiên của Việt Nam.

Song song với đó, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực lớn với việc phối hợp hoàn thành chuyển giao Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam và Khu liên hợp thể thao Mỹ Đình về UBND Thành phố quản lý để tạo thêm dư địa phát triển.

Sự chuyển mình mạnh mẽ trong phát triển văn hóa của Hà Nội 6 tháng đầu năm 2026 không chỉ là kết quả của các con số thống kê, mà là minh chứng cho một tư duy đổi mới: Văn hóa không còn là "hậu phương" mà đã trở thành "tiền tuyến" của phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, sự kiện công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vào ngày 29/6/2026 vừa qua đã xác lập một lộ trình phát triển với 9 cực tăng trưởng chiến lược. Trong bài toán hiện đại hóa này, văn hóa không đứng ngoài lề mà được xác định là "linh hồn" của sự phát triển.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh, trong bản quy hoạch mới, thay vì coi di sản là những thực thể cần được "đóng băng" để bảo tồn, Hà Nội chọn cách nhìn nhận chúng như một nguồn lực phát triển. Với 9 cực tăng trưởng mới, quỹ di sản phong phú và đa dạng sẽ đóng vai trò là nền tảng bản sắc lịch sử, văn hóa và văn hiến. Đây chính là những chất liệu để làm nền tảng cho phát triển của đô thị Hà Nội trong tương lai.

Minh Anh