Ngăn chặn kháng kháng sinh từ việc sử dụng thuốc đúng cách

19/11/2026 1:15 PM

(Chinhphu.vn) - Việc sử dụng kháng sinh không theo chỉ định hoặc tự ý mua thuốc khiến tình trạng điều trị có thể trở nên phức tạp hơn và gây nguy hiểm cho người bệnh.

Ngăn chặn kháng kháng sinh từ việc sử dụng thuốc đúng cách - Ảnh 1.

Bác sĩ thăm khám cho người bệnh. Ảnh: Thanh Vân

Điển hình như tại Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa Gia Lâm, hàng ngày các y bác sĩ phải tiếp nhận với nhiều trường hợp bệnh nhân nặng do dùng kháng sinh. Khi xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc, việc lựa chọn kháng sinh phù hợp trở nên khó khăn hơn và quá trình điều trị sẽ kéo dài. Như bệnh nhân Trần Ngọc Kha (82 tuổi, xã Gia Lâm), nhập viện trong tình trạng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp do bội nhiễm, kèm theo nhiều bệnh lý nền (đái tháo đường, tăng huyết áp). Bệnh nhân bị nhiễm vi khuẩn kháng thuốc, khiến việc lựa chọn thuốc và xây dựng phác đồ điều trị gặp nhiều khó khăn.

Theo ThS.BS. Phùng Văn Phương, Trưởng khoa Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa Gia Lâm, một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến kháng kháng sinh là việc người dân tự ý mua và sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nhiều trường hợp sử dụng không đủ liều, không đúng thời gian, tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm hoặc chia sẻ đơn thuốc cho người khác. Bên cạnh đó, nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện cũng là yếu tố làm gia tăng tình trạng nhiễm vi khuẩn đa kháng.

Đáng lo ngại, hiện nay vẫn có không ít người có thói quen tự mua thuốc khi xuất hiện các triệu chứng ho, sốt, đau họng, viêm đường hô hấp mà không qua thăm khám. Trong khi đó, kháng sinh chỉ có tác dụng điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, không có tác dụng đối với các bệnh do virus như cảm cúm thông thường. Việc sử dụng kháng sinh không đúng bệnh, không đúng chỉ định sẽ không mang lại hiệu quả mà còn tạo áp lực chọn lọc, thúc đẩy vi khuẩn kháng thuốc. Khi thuốc được sử dụng không hợp lý, những vi khuẩn nhạy cảm có thể bị tiêu diệt, trong khi các vi khuẩn mang khả năng kháng thuốc tiếp tục tồn tại, phát triển.

Không chỉ ảnh hưởng đến từng bệnh nhân, vi khuẩn kháng thuốc còn có khả năng lây truyền giữa người với người và trong môi trường chăm sóc y tế.

Nhận thức rõ điều này, bệnh viện đa khoa Gia Lâm đã siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn, sử dụng kháng sinh hợp lý. Các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn được triển khai nghiêm túc tại tất cả các khoa, phòng. Giường bệnh được bố trí bảo đảm khoảng cách phù hợp, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo. Nhân viên y tế tuân thủ quy trình vệ sinh tay bằng dung dịch sát khuẩn hoặc xà phòng trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Bên cạnh đó, các dụng cụ y tế như: Ống nghe, máy hút đờm, bơm tiêm và phương tiện chăm sóc khác được vệ sinh, khử khuẩn hoặc tiệt khuẩn theo đúng quy trình chuyên môn, phù hợp với từng loại dụng cụ và mục đích sử dụng. Công tác vệ sinh bề mặt, buồng bệnh được duy trì hằng ngày; chất thải y tế được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định, góp phần hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh trong môi trường bệnh viện.

Cùng với đó, việc sử dụng kháng sinh cũng được quản lý chặt chẽ. Mỗi chỉ định đều phải được bác sĩ cân nhắc dựa trên chẩn đoán, tình trạng lâm sàng, mức độ nhiễm khuẩn và các yếu tố nguy cơ của người bệnh. Khi cần thiết, bác sĩ chỉ định xét nghiệm vi sinh, nuôi cấy và kháng sinh đồ nhằm xác định tác nhân gây bệnh, đánh giá mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với kháng sinh, từ đó lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

Trong quá trình điều trị, việc sử dụng kháng sinh tiếp tục được đánh giá dựa trên đáp ứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm. Bác sĩ có thể điều chỉnh, thu hẹp phổ kháng sinh hoặc thay đổi thuốc khi có đủ căn cứ chuyên môn, nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc.

ThS.BS. Phùng Văn Phương khuyến cáo, người dân chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ; không tự ý mua thuốc để điều trị ho, sốt, cảm cúm hoặc các triệu chứng thông thường. Khi được kê đơn, cần tuân thủ đúng loại thuốc, liều lượng, khoảng cách giữa các lần dùng và thời gian điều trị theo hướng dẫn. Tuyệt đối không tự ý tăng, giảm liều, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ; không sử dụng lại kháng sinh còn thừa, không dùng chung thuốc với người khác.

Mỗi người dân cần chủ động phòng ngừa nhiễm khuẩn bằng những hành động thiết thực như: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống, thực hiện tiêm chủng đầy đủ, bảo đảm an toàn thực phẩm và đi khám khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe.

Thiện Tâm

Top