Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Mở rộng không gian phát triển, kiến tạo cực tăng trưởng phía Bắc

Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm mở ra không gian phát triển mới khi xác định Đông Anh, Mê Linh và Sóc Sơn là cực động lực hội nhập phía Bắc. Không chỉ mở rộng dư địa tăng trưởng, định hướng này còn tạo nền tảng hình thành các trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại, dịch vụ và đô thị hiện đại, góp phần tái cấu trúc không gian phát triển của Hà Nội theo hướng đa cực, đa trung tâm. Từ định hướng chiến lược đó, các địa phương trên địa bàn Thành phố đang chủ động đầu tư hạ tầng, chuẩn bị quỹ đất, cải cách hành chính và thu hút đầu tư để từng bước hiện thực hóa tầm nhìn phát triển mới của Thủ đô.

Hiện thực hóa không gian phát triển phía Bắc

Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ xác định các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà còn định hình lại cấu trúc không gian đô thị của Hà Nội. Trong đó, khu vực phía Bắc được xác định là cực động lực hội nhập, giữ vai trò cửa ngõ kết nối Thủ đô với vùng Thủ đô, các tỉnh phía Bắc và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Định hướng này mở ra dư địa phát triển mới cho Đông Anh, Mê Linh và Sóc Sơn - những địa phương có lợi thế về quỹ đất, giao thông và khả năng liên kết vùng. Trên nền tảng đó, khu vực phía Bắc được quy hoạch phát triển thành các trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại, dịch vụ và các khu đô thị hiện đại, góp phần tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn thành phố.

Tuy nhiên, quy hoạch chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động và các dự án đầu tư. Thực tế cho thấy, nhiều địa phương phía Bắc Hà Nội đã chủ động chuẩn bị từ hạ tầng, quỹ đất đến cải cách thủ tục hành chính và môi trường đầu tư để sẵn sàng đón cơ hội phát triển.

Một trong những minh chứng rõ nét là dự án mở rộng Quốc lộ 3 tại xã Sóc Sơn. Những ngày qua, nhiều hộ dân khu tập thể Lữ đoàn 971 (thôn Dược Hạ) đã hoàn thành việc bàn giao mặt bằng để phục vụ thi công.

Ông Hoàng Đình Thắng, người dân khu tập thể Lữ đoàn 971 cho biết, ngay sau khi có chủ trương giải phóng mặt bằng, các hộ dân đều đồng thuận bàn giao đất bởi việc mở rộng Quốc lộ 3 sẽ giúp giao thông thuận lợi hơn, đồng thời tạo diện mạo mới cho khu vực.

Không chỉ mang ý nghĩa cải thiện hạ tầng giao thông, công trình còn phản ánh bước chuyển trong tư duy phát triển không gian của Hà Nội, lấy hạ tầng làm động lực để thu hút đầu tư và mở rộng các hoạt động kinh tế về phía Bắc.

Tại Đông Anh, quy hoạch được xác định là nền tảng dẫn dắt phát triển lâu dài. Theo ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh, địa phương luôn xác định quy hoạch phải đi trước một bước, trong đó phát triển hệ thống hạ tầng khung là nhiệm vụ then chốt nhằm kết nối giữa các khu đô thị mới với các không gian văn hóa, lịch sử, khai thác hiệu quả những giá trị sẵn có của địa phương.

Cùng với Đông Anh, xã Mê Linh đang tập trung đầu tư các tuyến giao thông khung, đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, tháo gỡ các dự án chậm triển khai, đấu giá quyền sử dụng đất để tạo nguồn lực đầu tư, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong quản trị đô thị.

Ông Trần Nguyễn Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Mê Linh cho biết, khi được lựa chọn phát triển theo hướng đô thị, địa phương xác định đây là cơ hội bứt phá quan trọng. Trong đó, Đại lộ trục cảnh quan sông Hồng được kỳ vọng trở thành một trong những dự án động lực, góp phần mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

Không chỉ đầu tư hạ tầng, Mê Linh còn chú trọng bảo đảm sinh kế, tạo điều kiện để người dân thích ứng với quá trình chuyển đổi từ khu vực nông thôn sang đô thị, qua đó bảo đảm người dân thực sự là đối tượng được hưởng lợi từ quy hoạch.

Trong định hướng phát triển chung của cực động lực hội nhập, mỗi địa phương đều lựa chọn hướng đi phù hợp với lợi thế của mình.

Đối với Quang Minh, lợi thế cửa ngõ kết nối Cảng hàng không quốc tế Nội Bài với các khu công nghiệp và hệ thống giao thông đối ngoại được xác định là nền tảng để phát triển logistics, thương mại, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao.

Theo ông Hoàng Quốc Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Quang Minh, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, nâng cao chất lượng các khu công nghiệp theo hướng xanh, bền vững; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và công khai, minh bạch quy trình giải quyết công việc nhằm tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Trong khi đó, Sóc Sơn phát huy đồng thời lợi thế cửa ngõ hàng không và tiềm năng về văn hóa, sinh thái. Với 96 di tích, trong đó có Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Sóc, gần 400ha mặt nước tự nhiên cùng hơn 500ha rừng, địa phương được định hướng phát triển theo mô hình logistics, thương mại, dịch vụ kết hợp với du lịch, y tế và văn hóa.

Theo ông Trịnh Văn Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Sóc Sơn, địa phương xác định 3 khâu đột phá gồm: phát triển hạ tầng khung, thu hút đầu tư, tăng thu ngân sách và chuyển đổi số; đồng thời, tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm đã được thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.

Kiến tạo cực tăng trưởng mới trong cấu trúc phát triển của Thủ đô

Việc xác định Đông Anh, Mê Linh và Sóc Sơn là cực động lực hội nhập không chỉ mở rộng không gian phát triển về phía Bắc mà còn thể hiện bước chuyển trong tư duy quy hoạch của Hà Nội. Thay vì tập trung phát triển chủ yếu vào khu vực nội đô, Thủ đô đang hướng tới mô hình đa cực, đa trung tâm, tạo thêm dư địa tăng trưởng và giảm áp lực cho khu vực lõi đô thị.

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Hà Nội đang trải qua quá trình tái cấu trúc đô thị lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Mục tiêu không chỉ là giãn dân khỏi khu vực trung tâm mà còn hình thành các cực phát triển mới có khả năng dẫn dắt tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Ông cho rằng, phía Bắc Hà Nội hội tụ nhiều lợi thế nổi trội về vị trí cửa ngõ, khả năng kết nối vùng, quỹ đất và sự hiện diện của các hành lang kinh tế, công nghiệp, logistics quan trọng. Cùng với việc đầu tư các tuyến giao thông trọng điểm và hình thành các trung tâm phát triển mới, khu vực này đang từng bước chuyển từ vai trò "vùng mở rộng" thành động lực tăng trưởng của Thủ đô.

Đồng quan điểm, TS. KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đánh giá, hệ thống hạ tầng giao thông là lợi thế nổi bật của khu vực phía Bắc. Cảng hàng không quốc tế Nội Bài cùng các tuyến vành đai, cao tốc, cầu vượt sông Hồng và mạng lưới đường sắt đô thị đang được đầu tư sẽ tạo bước đột phá về kết nối, thúc đẩy dòng vốn đầu tư và quá trình dịch chuyển dân cư.

Tuy nhiên, theo ông Trương Văn Quảng, phát triển các đô thị mới không chỉ dừng ở việc xây dựng thêm nhà ở mà phải hình thành những không gian đô thị đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ công cộng, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Ở góc độ phát triển đô thị, TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc mở rộng không gian phát triển sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho Hà Nội. Tuy nhiên, giá trị của các khu đô thị trong tương lai phải được xây dựng trên nền tảng quy hoạch bài bản, pháp lý minh bạch, hạ tầng đồng bộ và nhu cầu phát triển thực chất, thay vì những kỳ vọng ngắn hạn.

Những nhận định của các chuyên gia cho thấy, quy hoạch lần này không chỉ mở rộng không gian địa lý mà hướng tới kiến tạo các cực tăng trưởng mới, có khả năng thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, dịch vụ, logistics và tạo lập môi trường sống chất lượng cao.

Có thể thấy, từ những công trình hạ tầng đang được triển khai, các chương trình giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất, cải cách hành chính đến chuyển đổi số và thu hút đầu tư, các địa phương phía Bắc Hà Nội đang chủ động tạo dựng nền tảng để hiện thực hóa định hướng phát triển đã được xác lập trong Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Khi các dự án hạ tầng trọng điểm từng bước hoàn thành, hệ thống giao thông được kết nối đồng bộ và lợi thế riêng của từng địa phương được phát huy, cực động lực hội nhập phía Bắc sẽ có thêm điều kiện để trở thành không gian tăng trưởng mới của Hà Nội. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng không gian phát triển, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô, tạo nền tảng để Hà Nội phát triển theo mô hình đô thị hiện đại, đa cực, đa trung tâm và bền vững trong tầm nhìn 100 năm.

Thùy Chi