Siết chặt quản lý giết mổ, hướng tới xóa bỏ cơ sở nhỏ lẻ ở ngoại thành

Công tác quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật và sản phẩm động vật tại khu vực ngoại thành Hà Nội đang bước vào giai đoạn siết chặt, hướng tới mục tiêu vừa bảo đảm an toàn dịch bệnh, vừa nâng cao chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm. 

Theo ông Đỗ Quốc Phấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, thực hiện chỉ đạo của thành phố, thời gian qua, đơn vị đã phối hợp với các địa phương tiến hành rà soát toàn diện hệ thống cơ sở giết mổ trên địa bàn. Qua đó, danh sách cụ thể các cơ sở giết mổ tập trung tạm thời và công nghiệp đã được thống nhất trên cơ sở tổng hợp, đề xuất từ cấp xã.

Kết quả cho thấy, toàn thành phố hiện có 80 cơ sở giết mổ động vật tập trung tạm thời và 27 cơ sở giết mổ tập trung, công nghiệp. Đây được xem là nền tảng bước đầu để thay thế dần mô hình giết mổ nhỏ lẻ vốn tồn tại lâu nay trong khu dân cư, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn dịch bệnh và ô nhiễm môi trường.

Dù vậy, thực tế triển khai tại các địa phương cho thấy bức tranh còn nhiều điểm khác nhau. Một số xã đã có bước chuyển rõ rệt, trong khi không ít nơi vẫn đang loay hoay với bài toán quy hoạch và sắp xếp lại hệ thống giết mổ.

Tại xã Thường Tín, theo bà Uông Thị Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương hiện có hai cơ sở giết mổ lợn với quy mô tương đối lớn, gồm Công ty cổ phần thực phẩm Vinh Anh với công suất hơn 100 con/ngày và cơ sở giết mổ tạm thời Lê Thùy Dung công suất khoảng 100 con/ngày. Bên cạnh đó là một cơ sở giết mổ gia cầm công nghiệp của Công ty Green Chicken với công suất lên tới 15.000 con/ngày.

Tuy nhiên, song song với các cơ sở quy mô lớn, trên địa bàn vẫn tồn tại 10 điểm giết mổ gia cầm tại chợ và 10 điểm giết mổ nhỏ lẻ trong hộ gia đình. Đây là những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu không được kiểm soát chặt.

Trước thực trạng này, UBND xã Thường Tín đang đẩy mạnh rà soát, đối chiếu với các quy hoạch liên quan để đề xuất khu vực phù hợp xây dựng cơ sở giết mổ tập trung. Đồng thời, địa phương đã ban hành thông báo yêu cầu chấm dứt hoạt động các cơ sở giết mổ không phép trước ngày 30/6/2026. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng, thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc lập lại trật tự trong lĩnh vực này.

Ở xã Chương Dương, quá trình chuyển đổi đang diễn ra với quy mô lớn hơn. Trước đây, địa phương này có tới 631 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Sau khi thực hiện chỉ đạo của thành phố, con số này đã giảm xuống còn 456 cơ sở. Dù vậy, số lượng còn lại vẫn rất lớn, đòi hỏi lộ trình xử lý bài bản và lâu dài.

Chính quyền xã đã xây dựng kế hoạch chấm dứt hoàn toàn các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư theo ba giai đoạn: Năm 2026, giai đoạn 2027-2028 và sau năm 2028. Song song với đó là việc duy trì kiểm soát chặt chẽ các điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trong thời gian chuyển tiếp.

Đáng chú ý, xã Chương Dương cũng đề xuất quy hoạch một khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung với quy mô khoảng 5ha tại khu vực phía sau chợ gia cầm Hà Vĩ. Nếu được thông qua, đây sẽ là hạ tầng quan trọng, tạo điều kiện để di dời các cơ sở nhỏ lẻ vào khu vực tập trung, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý.

Trong khi đó, xã Nam Phù đã bước đầu hình thành mô hình giết mổ tập trung tạm thời với quy mô trung bình khoảng 1.500 con/ngày. Tuy nhiên, theo đại diện địa phương, để mô hình này vận hành hiệu quả, cần có sự hỗ trợ về chuyên môn, đặc biệt là công tác đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ thú y cơ sở.

Xã Nam Phù kiến nghị thành phố tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật lấy mẫu, kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm tại chợ. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất quy hoạch khu giết mổ công nghiệp, chế biến thực phẩm khép kín gắn với chợ đầu mối tại thôn 3 Vạn Phúc, với diện tích dự kiến khoảng 15ha. Đây là hướng đi nhằm tạo chuỗi liên kết từ giết mổ đến tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tại xã Phú Xuyên, bài toán đặt ra lại là thiếu cơ sở giết mổ tập trung. Chính quyền địa phương đề nghị thành phố xem xét cho phép bổ sung thêm một cơ sở giết mổ lợn tập trung tạm thời, qua đó tạo điều kiện để thu hút các cơ sở nhỏ lẻ vào hoạt động trong khu vực được kiểm soát.

Những ý kiến từ cơ sở cho thấy nhu cầu cấp thiết về hạ tầng giết mổ tập trung, đồng thời phản ánh rõ khó khăn trong quá trình chuyển đổi từ mô hình nhỏ lẻ sang tập trung – một quá trình không thể thực hiện trong “một sớm, một chiều”.

Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Trưởng đoàn kiểm tra liên ngành thành phố, yêu cầu các đơn vị cần tiếp tục rà soát, tổng hợp đầy đủ báo cáo và đề xuất của các xã, đặc biệt là lộ trình chấm dứt hoạt động của các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ.

Ông cũng yêu cầu Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội tham mưu các giải pháp quy hoạch, đưa vào sử dụng các khu giết mổ tập trung và tạm thời phù hợp với điều kiện thực tế. Đối với các địa phương, cần quyết liệt triển khai việc chấm dứt các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ theo đúng chỉ đạo của UBND thành phố, đồng thời nhanh chóng đưa các cơ sở tập trung vào vận hành hiệu quả.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh là tăng cường kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm tại các chợ – nơi tiêu thụ chính các sản phẩm động vật. Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, kết hợp với xử lý nghiêm các vi phạm nhằm tạo chuyển biến rõ nét.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng được coi là yếu tố then chốt. Người dân cần được nâng cao nhận thức để ưu tiên sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát bởi cơ quan chức năng. Khi thị trường thay đổi theo hướng này, các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ sẽ dần không còn “đất sống”.

Có thể thấy, việc tổ chức lại hoạt động giết mổ không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, mà còn là bước đi quan trọng trong tái cấu trúc ngành chăn nuôi theo hướng hiện đại, bền vững. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương, mục tiêu xóa bỏ dần các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, hình thành hệ thống giết mổ tập trung, kiểm soát chặt chẽ hoàn toàn có thể đạt được trong những năm tới.

Thiện Tâm