Tạo bứt phá nền kinh tế Thủ đô từ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đổi mới tư duy quản trị: Từ báo cáo hành chính sang điều hành dựa trên dữ liệu

Hành trình 18 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tại Hà Nội đã cho thấy một tầm nhìn nhất quán: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không phải là nhiệm vụ riêng lẻ của một ngành, mà là động lực xuyên suốt để đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực hoạt động của toàn bộ bộ máy chính quyền.

Chiều 1/7, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tại điểm cầu Thành ủy Hà Nội, Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong đã có bài tham luận về giải pháp vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên nền tảng số, tạo lập cơ sở dữ liệu; kinh nghiệm triển khai Trung tâm Đổi mới sáng tạo và các giải pháp đột phá thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong khẳng định, Hà Nội nhận thức rõ việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là giảm tầng nấc trung gian mà là bước đi căn bản nhằm tổ chức lại phương thức quản trị theo hướng tinh gọn bộ máy gắn với tinh gọn quy trình, phát triển dữ liệu và làm rõ trách nhiệm.

Mục tiêu cao nhất của mô hình quản trị mới này là phục vụ người dân tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị. Một trong những kết quả nổi bật nhất là việc Hà Nội đã từng bước hình thành phương thức điều hành dựa trên dữ liệu, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Việc giảm tầng nấc giúp rút ngắn thời gian chỉ đạo, nhưng quan trọng hơn, mọi chỉ đạo hiện nay đều được chuyển hóa thành nhiệm vụ cụ thể và được theo dõi liên tục trên môi trường số.

Để hiện thực hóa điều này, Hà Nội đã triển khai hệ thống không gian làm việc số dùng chung HanoiWork. Đây được coi là nền tảng giúp hình thành kỷ luật thực thi mới, nơi toàn bộ nhiệm vụ được theo dõi theo thời gian thực, xác định rõ trách nhiệm của từng phòng, ban, đơn vị và từng cán bộ xử lý. Hệ thống này tích hợp cơ chế đánh giá theo OKR/KPI và tự động cảnh báo các nhiệm vụ chậm tiến độ, giúp lãnh đạo các cấp điều hành trực tiếp trên cơ sở dữ liệu thay vì phụ thuộc vào các báo cáo hành chính truyền thống. Đến nay, HanoiWork đã được triển khai tại 179 đơn vị với hơn 77.000 cán bộ tham gia, quản lý đồng bộ gần 240.000 công việc trên môi trường số.

Cải cách hành chính: Triết lý "Chuẩn hóa trước khi số hóa"

Song song với đổi mới phương thức điều hành, Hà Nội đã thực hiện một cuộc cải cách sâu rộng trong quy trình giải quyết thủ tục hành chính với cách tiếp cận đặc biệt: "chuẩn hóa trước khi số hóa". Thành phố kiên quyết không đưa nguyên quy trình cũ lên môi trường điện tử mà tổ chức lại toàn bộ quy trình phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong mô hình này, các sở, ngành chịu trách nhiệm chuẩn hóa chuyên môn và dữ liệu; cấp xã, phường trực tiếp tiếp nhận và hướng dẫn; còn Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố thực hiện điều phối và giám sát chất lượng trên toàn địa bàn.

Mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công tập trung của Hà Nội đã cho phép giải quyết thủ tục không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Kết quả mang lại rất ấn tượng: Tiếp nhận và giải quyết hơn 700.000 hồ sơ không phụ thuộc nơi cư trú; Hoàn thành tái cấu trúc hơn 2.000 thủ tục hành chính; Tỉ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt mức kỷ lục trên 97%.

Bên cạnh đó, ứng dụng iHanoi đã trở thành kênh tương tác chủ lực và trực tiếp giữa chính quyền với người dân. Với 6,21 triệu tài khoản, khoảng 186 triệu lượt truy cập và hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị được xử lý, iHanoi đã minh chứng rằng chuyển đổi số không chỉ rút ngắn quy trình mà còn nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô.

Dữ liệu số: Nguồn tài nguyên quý giá để phát triển khoa học công nghệ

Hà Nội xác định dữ liệu là nền tảng của quản trị hiện đại và là nguồn lực quan trọng để phát triển khoa học công nghệ. Theo ông Nguyễn Văn Phong, trong mô hình chính quyền hai cấp, cấp cơ sở chính là nơi phát sinh lượng lớn dữ liệu về đất đai, dân cư, y tế, giáo dục.... Nếu được chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ quản trị và phát triển.

Từ nhận thức đó, Hà Nội đã từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung đồ sộ: Khai thác dữ liệu của hơn 2,1 triệu thửa đất; Công bố 93 bộ dữ liệu mở phục vụ cộng đồng; Lập 9,2 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, bao phủ 98,99% dân số; Liên thông dữ liệu của 100% bệnh viện công lập trên địa bàn.

Đặc biệt, trong lĩnh vực giao thông, Thành phố đang xây dựng kho dữ liệu tập trung để phục vụ chỉ huy, điều hành và cảnh báo theo thời gian thực. Tầm nhìn đến trước ngày 30/8/2026, Hà Nội đặt mục tiêu chuẩn hóa 14 nhóm dữ liệu ưu tiên và hoàn thành toàn bộ 93 cơ sở dữ liệu phục vụ hàng trăm nhiệm vụ quản lý nhà nước tại cấp cơ sở. Để vận hành hệ thống này, khoảng 8.700 lượt cán bộ sẽ được đào tạo bài bản về kỹ năng số và an toàn thông tin.

Cùng với phát triển dữ liệu, Hà Nội đang thúc đẩy xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần vận hành linh hoạt theo cơ chế thị trường nhưng có định hướng của Nhà nước. Lãnh đạo Thành phố quan niệm rằng chính những bài toán thực tiễn về giao thông, môi trường, y tế, giáo dục hay dịch vụ công tại địa phương chính là "đầu vào" để khoa học công nghệ phát huy hiệu quả.

Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò định hướng và làm 'khách hàng đầu tiên'; các viện nghiên cứu, trường đại học chịu trách nhiệm cung cấp tri thức; trong khi doanh nghiệp và startup tập trung phát triển giải pháp. Trung tâm Đổi mới sáng tạo được định hướng phát triển theo hệ sinh thái 5 tầng, bao phủ toàn diện vòng đời của một ý tưởng từ nghiên cứu phát triển, ươm tạo, đến kết nối vốn và thương mại hóa sản phẩm. Mục tiêu cốt lõi là rút ngắn khoảng cách giữa năng lực nghiên cứu và nhu cầu thực tế, hình thành nền tảng 'hạ tầng mềm' vững chắc cho hệ sinh thái khởi nghiệp của Thủ đô.

Tầm nhìn chiến lược: Khoa học công nghệ là động lực tái cơ cấu kinh tế

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, bước đột phá tiếp theo của Hà Nội là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tái cơ cấu nền kinh tế Thủ đô. Trên nền tảng Luật Thủ đô và Nghị quyết 57, Hà Nội đang xây dựng hệ sinh thái tạo giá trị mới cho toàn xã hội.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Thành phố tập trung vào các chiến lược về đào tạo nhân lực chất lượng cao, gắn kết Khu Công nghệ cao Hòa Lạc với các trường đại học, viện nghiên cứu để đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp;

Xây dựng khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm; 

Triển khai Kế hoạch 100 ngày tăng tốc chuyển đổi số Thủ đô theo tinh thần "làm ngay, làm thật, làm đến đâu chắc đến đó.", ưu tiên nguồn lực tối thiểu 70% cho các nhiệm vụ về kinh tế số và xã hội số.

Ông Nguyễn Văn Phong khẳng định, Hà Nội sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của Trung ương, chủ động tiên phong trong những việc mới, việc khó. Thành phố kiên định lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực để nâng cao hiệu quả quản trị, chất lượng phục vụ Nhân dân và nâng tầm năng lực phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên số.

Minh Anh