Tạo nền tảng xây dựng mô hình xã 'xã hội chủ nghĩa' từ những việc làm thiết thực
(Chinhphu.vn) - Sau 100 ngày triển khai chiến dịch hành động, xã Thư Lâm (Hà Nội) đã hoàn thành 86 công trình, phần việc, tạo chuyển biến trong chỉnh trang môi trường, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu hoàn thành 48/54 tiêu chí xã "xã hội chủ nghĩa" vào năm 2030, địa phương còn phải giải quyết nhiều vấn đề về quy hoạch, hạ tầng và nguồn lực đầu tư.

Đại biểu tham gia ký tên trên công trình trưng bày hưởng ứng Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của Nhân dân" tại xã Thư Lâm (Hà Nội). Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Sáng 17/11, xã Thư Lâm tổ chức Hội nghị tổng kết Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của Nhân dân". Đây là dịp địa phương nhìn lại kết quả bước đầu sau khi được TP. Hà Nội lựa chọn thí điểm mô hình xã "xã hội chủ nghĩa", đồng thời xác định những nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện trong giai đoạn tới.
Theo báo cáo tại hội nghị, 84 cơ quan, đơn vị và các thôn đã đăng ký 108 công trình, phần việc. Đến thời điểm tổng kết, 86 phần việc hoàn thành, 22 phần việc đang tiếp tục triển khai. Các hoạt động tập trung vào những vấn đề gắn với sinh hoạt hằng ngày của người dân như vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan, cải cách hành chính, chuyển đổi số và cải thiện không gian sinh hoạt cộng đồng.
Kết quả sau 100 ngày cho thấy khả năng huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân. Song, với Thư Lâm, yêu cầu đặt ra sau chiến dịch không dừng ở số công trình hoàn thành mà còn là cách duy trì, quản lý và phát huy hiệu quả của từng phần việc.

Đoàn viên thanh niên xã Thư Lâm giới thiệu bản đồ số của địa phương, một trong những sản phẩm ứng dụng công nghệ được trưng bày tại Hội nghị tổng kết Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của Nhân dân. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo
Tại thôn Vân Điềm, ông Nguyễn Văn Hợp nhận thấy cảnh quan làng xóm có nhiều thay đổi sau chiến dịch. Đường làng, ngõ xóm sạch đẹp hơn, các hoạt động chỉnh trang môi trường nhận được sự đồng tình của người dân.
Ông Hợp cho biết, những thay đổi ấy khiến ông cảm nhận rõ hơn hình ảnh một "miền quê đáng sống". Điều người dân mong muốn là các hoạt động vệ sinh, chăm sóc cảnh quan tiếp tục được duy trì thường xuyên, thay vì chỉ tập trung trong thời gian phát động chiến dịch.
Từ thực tế tại Vân Điềm có thể thấy, việc cải thiện môi trường sống không nhất thiết bắt đầu bằng những công trình quy mô lớn. Những khu vực tập kết rác được cải tạo thành vườn hoa, tuyến đường được vệ sinh hay ao hồ được làm sạch đều có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng.
Tuy nhiên, những kết quả này cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm quản lý sau đầu tư. Một vườn hoa cần người chăm sóc; một công trình cộng đồng cần đơn vị vận hành; những tuyến đường đã chỉnh trang phải được duy trì vệ sinh thường xuyên.
Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La cho biết, chiến dịch 100 ngày được xác định là bước khởi động cho quá trình xây dựng mô hình xã "xã hội chủ nghĩa". Địa phương lựa chọn những công việc có thể triển khai ngay, sát với nhu cầu của từng thôn, đồng thời khuyến khích người dân tham gia thực hiện và gìn giữ kết quả.
Theo ông Phạm Trọng La, xây dựng mô hình xã "xã hội chủ nghĩa" cần bắt đầu từ nhận thức rằng người dân vừa là chủ thể tham gia, vừa là đối tượng thụ hưởng. Chính quyền có trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và tạo điều kiện, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào sự tham gia của cộng đồng.
Cách tiếp cận này cũng được thể hiện trong cải cách hành chính. Thư Lâm triển khai mô hình "Ngày không hẹn lại" vào sáng thứ Bảy hằng tuần, tập trung giải quyết và trả kết quả ngay trong buổi sáng đối với những thủ tục đủ điều kiện.
Theo số liệu của địa phương, mô hình đã giải quyết, trả ngay 586 hồ sơ; tỉ lệ hài lòng được ghi nhận đạt 94,2%. Các thủ tục được thực hiện chủ yếu thuộc lĩnh vực chứng thực, trích lục bản sao hộ tịch.
Điểm đáng chú ý của mô hình là thay đổi cách tổ chức xử lý hồ sơ để giảm số lần người dân phải đi lại. Thay vì tiếp nhận rồi hẹn trả kết quả vào thời điểm khác, cán bộ tập trung giải quyết những hồ sơ có thể hoàn thành trong buổi làm việc.
Dù vậy, phạm vi áp dụng hiện còn giới hạn ở một số thủ tục. Việc mở rộng cần tiếp tục rà soát quy trình, thẩm quyền giải quyết và điều kiện nhân lực, tránh đặt ra cam kết trả kết quả ngay đối với những hồ sơ phải thực hiện nhiều bước thẩm định.
Chuyển đổi số là một nội dung khác được triển khai tại khu dân cư. Đến nay, 34/34 thôn của Thư Lâm đã tham gia mô hình "Thôn số" trên nền tảng iHanoi. Các nhà văn hóa được sử dụng làm điểm hướng dẫn người dân tiếp cận thông tin, thủ tục hành chính và những tiện ích số.
Theo Chủ tịch UBND xã, địa phương lựa chọn ba thôn để tập trung làm sạch dữ liệu, hỗ trợ người dân sử dụng VNeID và các ứng dụng liên quan đến đời sống. Với những trường hợp chưa có thiết bị hoặc gặp khó khăn trong thao tác, xã bố trí lực lượng hỗ trợ trực tiếp.
Việc lựa chọn 3 thôn để triển khai tập trung cho thấy Thư Lâm đang tiếp cận chuyển đổi số từ những nhu cầu cụ thể. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng người dân sử dụng dịch vụ thường xuyên, thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành các hoạt động hướng dẫn ban đầu.
Bên cạnh cải cách hành chính, Thư Lâm cũng tìm hướng khai thác các giá trị văn hóa để phát triển kinh tế dịch vụ. Địa phương có làng nghề chạm khắc gỗ Thiết Úng, Đền Sái, ca trù Lỗ Khê và múa rối nước Đào Thục.
Ông Phạm Trọng La cho biết, xã đang xây dựng chương trình kết nối các điểm di sản, làng nghề thành tuyến tham quan, trải nghiệm, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Đây là hướng phát triển đang được nghiên cứu, chưa phải chuỗi sản phẩm du lịch đã hoàn thiện.
Việc hình thành sản phẩm du lịch đòi hỏi sự kết nối giữa các điểm đến, tổ chức dịch vụ và khả năng đón khách. Nếu triển khai phù hợp, những giá trị văn hóa hiện có có thể tạo thêm cơ hội phát triển dịch vụ cho người dân địa phương.
Mục tiêu 48 tiêu chí và những vấn đề cần tháo gỡ
Thư Lâm là một trong 2 địa phương được Hà Nội lựa chọn thí điểm mô hình xã "xã hội chủ nghĩa" theo Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 của Thành ủy và Quyết định số 3489/QĐ-UBND ngày 12/7/2026 của UBND thành phố.
Bộ tiêu chí xây dựng mô hình gồm 9 nhóm với 54 tiêu chí, bao quát nhiều lĩnh vực từ tổ chức hệ thống chính trị, phát triển kinh tế đến hạ tầng, môi trường, văn hóa và đời sống người dân.
Theo kết quả tự rà soát đến ngày 4/11/2026, Thư Lâm có 12 tiêu chí đạt yêu cầu, 8 tiêu chí được chấm điểm một phần và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ, minh chứng để xác định điểm. Tổng điểm tự đánh giá tạm tính đạt 22,8/100 điểm.
Đây là kết quả tự đánh giá phục vụ xây dựng lộ trình, chưa phải kết quả thẩm định, công nhận chính thức. Đáng chú ý, trong 54 tiêu chí, có 23 tiêu chí chưa có hướng dẫn chi tiết, khiến việc xác định yêu cầu và chuẩn bị minh chứng còn gặp khó khăn.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thư Lâm, phát biểu tại Hội nghị tổng kết Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của Nhân dân", ngày 17/11/2026. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Theo lộ trình dự kiến, xã phấn đấu hoàn thành 14 tiêu chí vào cuối năm 2026, nâng lên 31 tiêu chí năm 2027, 37 tiêu chí năm 2028 và 39 tiêu chí năm 2029. Đến năm 2030, mục tiêu là hoàn thành 48/54 tiêu chí, tương ứng 84/100 điểm; toàn bộ 54 tiêu chí được đặt ra cho giai đoạn đến năm 2035.
Khoảng cách từ 12 tiêu chí hiện đạt đến mục tiêu 48 tiêu chí vào năm 2030 cho thấy khối lượng công việc còn lớn. Đặc biệt, nhiều tiêu chí phụ thuộc vào điều kiện hạ tầng, quy hoạch và nguồn vốn, không thể hoàn thành bằng những hoạt động vận động cộng đồng trong thời gian ngắn.
Trong lĩnh vực giáo dục, Thư Lâm hiện có 7/9 trường công lập đạt chuẩn quốc gia, đặt mục tiêu nâng lên 9/9 trường vào năm 2027. Để thực hiện, địa phương phải tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, cải thiện điều kiện dạy học và nâng cao chất lượng quản lý nhà trường.
Đối với hạ tầng môi trường, xã chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Khoảng 12,91km đường giao thông trong khu dân cư xuống cấp cần được cải tạo; diện tích cây xanh bình quân khoảng 5,63m²/người.
Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoàn thành các tiêu chí về hạ tầng và môi trường. Việc chỉnh trang cảnh quan có thể tạo chuyển biến trước mắt, nhưng chưa thể thay thế yêu cầu đầu tư hệ thống xử lý nước thải, cải tạo giao thông và hoàn thiện các công trình thiết yếu.
Theo tính toán sơ bộ của địa phương, nhu cầu vốn để triển khai các nhiệm vụ, dự án giai đoạn 2026–2030 khoảng 59.630 tỷ đồng, trong khi khả năng tự cân đối dự kiến khoảng 15.000 tỷ đồng.
Đây là các số liệu ước tính phục vụ xây dựng phương án, chưa phải mức vốn đã được phê duyệt hoặc bố trí. Với chênh lệch lớn giữa nhu cầu và khả năng tự cân đối, địa phương phải xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, đồng thời kiến nghị thành phố xem xét cơ chế và nguồn lực đối với những nhiệm vụ vượt khả năng thực hiện của xã.
Tại hội nghị ngày 17/11, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thư Lâm Nguyễn Thị Thanh Tâm nhấn mạnh, kết quả chiến dịch 100 ngày mới là bước khởi đầu trong quá trình thực hiện bộ 9 nhóm, 54 tiêu chí. Mỗi tiêu chí cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có người chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và minh chứng đánh giá.
Đối với dự thảo Đề án xây dựng xã xã hội chủ nghĩa, Bí thư Đảng ủy xã yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mục tiêu, lộ trình, danh mục công trình ưu tiên và phương án huy động nguồn lực. Dự thảo phải được lấy ý kiến các sở, ngành, tổ chức phản biện xã hội và hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Riêng 22 công trình, phần việc chưa hoàn thành sau chiến dịch, lãnh đạo xã yêu cầu xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn xử lý. Các công trình đã hoàn thành phải có phương án quản lý, vận hành và bảo vệ, tránh tình trạng thực hiện xong nhưng không được duy trì hiệu quả.
Bí thư Nguyễn Thị Thanh Tâm nhấn mạnh: "Người dân phải được tham gia bàn bạc, thực hiện, giám sát và thụ hưởng kết quả. Sự hài lòng, hạnh phúc của Nhân dân là thước đo xuyên suốt trong xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa".

Các tập thể, cá nhân được biểu dương, khen thưởng tại Hội nghị tổng kết Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của Nhân dân". Ảnh: Chinhphu.vn/Minh Anh
Yêu cầu này đặt trách nhiệm của chính quyền địa phương vào những kết quả có thể kiểm chứng: thủ tục hành chính được giải quyết thuận tiện hơn, môi trường sống được cải thiện, trường học và hạ tầng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.
Sau 100 ngày hành động, Thư Lâm đã có những kết quả cụ thể để tiếp tục triển khai mô hình thí điểm. Tuy nhiên, chặng đường đến năm 2030 sẽ được quyết định bởi khả năng tháo gỡ những vướng mắc về quy hoạch, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện từng tiêu chí.
Minh Anh