Tháo gỡ điểm nghẽn để Hà Nội bứt phá phát triển dịch vụ logistics

 Hạ tầng logistics vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển 

Đại diện Sở Công Thương Hà Nội cho biết, TP. Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, thương mại, dịch vụ của cả nước, đồng thời là đầu mối điều phối quan trọng trong mạng lưới logistics vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực phía Bắc. Hà Nội không có cảng biển quốc tế nhưng có lợi thế lớn về quy mô thị trường, mật độ doanh nghiệp, hệ thống phân phối, thương mại điện tử, dịch vụ tài chính, kho bãi, vận tải, cảng cạn, cảng hàng không và kết nối liên vùng.

Nhu cầu logistics của Hà Nội hiện tập trung vào 5 nhóm lớn: Logistics phục vụ xuất khẩu; logistics phục vụ nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị, linh kiện, xăng dầu, hóa chất, kim loại và hàng tiêu dùng; logistics đô thị phục vụ tiêu dùng, bán buôn, bán lẻ, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích; logistics thương mại điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới; logistics số và dữ liệu logistics nhằm giảm chi phí giao dịch, giảm thời gian xử lý, hạn chế khai báo lặp lại và tăng minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

TP. Hà Nội hiện có khoảng 400 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kho bãi logistics, sử dụng gần 100ha đất. Tuy nhiên, phần lớn kho bãi có quy mô nhỏ, phân tán, hình thành tự phát, thiếu tính liên kết; hạ tầng chủ yếu là kho thông thường, còn thiếu kho lạnh, kho chuyên dụng, kho thông minh và các trung tâm phân phối hiện đại.

Trong tổng số 25 dự án hạ tầng logistics được quy hoạch, hiện có 4 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, gồm: Cảng cạn ICD Đức Thượng, Cảng cạn ICD Cổ Bi, Trung tâm logistics hạng I tại Nội Bài và Trung tâm logistics hạng II tại Phú Xuyên.

Bên cạnh đó, Thành phố đang xem xét một số đề xuất đầu tư mới về kho bãi kết hợp thương mại - dịch vụ, cảng thủy nội địa và các trung tâm logistics khu vực. Tuy nhiên, Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn trong phát triển logistics như: Cơ chế, chính sách còn thiếu tính đồng bộ đối với một lĩnh vực mang tính liên ngành, liên vùng; hạ tầng logistics chưa kết nối hiệu quả với hạ tầng giao thông, thương mại và khu công nghiệp; dữ liệu logistics còn phân tán, chưa hình thành nền tảng dùng chung…

Theo đánh giá của Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, bức tranh logistics của Hà Nội hiện vẫn chưa tương xứng với vị thế của Thủ đô và trung tâm kinh tế lớn của cả nước. Thành phố hiện chưa có những trung tâm logistics đủ quy mô để tạo ra sức bật cho tăng trưởng, trong khi vai trò liên kết vùng vẫn chưa được phát huy rõ nét...

Định hướng phát triển logistics theo hướng xanh, số và liên kết vùng

Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp, năm 2026 là năm mở đầu nhiệm kỳ mới, Hà Nội xác định tăng trưởng kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, trong đó logistics đóng vai trò xuyên suốt, kết nối chặt chẽ với các chỉ số tiêu dùng, xuất nhập khẩu và phát triển công nghiệp.

Hà Nội xác định logistics không chỉ là vận tải, kho bãi mà là hạ tầng dịch vụ nền tảng kết nối sản xuất, phân phối, thương mại điện tử và tiêu dùng đô thị. Từ đầu năm 2026, Thành phố đã ban hành các Kế hoạch để cụ thể hóa các mục tiêu của Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam vào kế hoạch phát triển logistics của Thành phố giai đoạn 2026-2030.

Để triển khai hiệu quả Chiến lược phát triển dịch vụ logistics quốc gia, Hà Nội đề nghị Bộ Công Thương hướng dẫn cụ thể việc triển khai các định hướng về logistics xanh, logistics số và liên kết vùng; đồng thời hỗ trợ xây dựng cơ chế đặc thù phát triển logistics xanh, logistics thương mại điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đầu tư hạ tầng logistics trọng điểm, xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ xuất nhập khẩu và thúc đẩy mô hình logistics thông minh.

Tại buổi làm việc với Sở Công Thương Hà Nội mới đây, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương Trần Thanh Hải nhấn mạnh, chúng ta cần chuyển tư duy từ xây dựng "trung tâm logistics" sang "trung tâm dịch vụ logistics". Bộ Công Thương đang triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu logistics quốc gia và sẽ kết nối với dữ liệu của các địa phương.

Về phía Hà Nội cần chủ động đề xuất các hành động cụ thể như tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư, tổ chức đoàn nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế hoặc xây dựng các mô hình thí điểm về logistics xanh, logistics số...

Có thể thấy, với vai trò là đầu mối kết nối của vùng Thủ đô và khu vực phía Bắc, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong phát triển dịch vụ logistics. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm dịch vụ logistics hiện đại, có sức cạnh tranh trong khu vực, Thành phố cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, phát triển nền tảng dữ liệu dùng chung và tăng cường liên kết vùng.

Đồng thời, việc thúc đẩy logistics xanh, logistics số, ứng dụng công nghệ trong quản trị chuỗi cung ứng và thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống kho bãi, trung tâm phân phối hiện đại sẽ là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm chi phí logistics, tạo động lực cho phát triển thương mại, xuất nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế bền vững của Thủ đô trong giai đoạn tới.

Diệu Anh