Thêm thẩm quyền mới cho Thủ đô: 'Cú hích' cho quản trị đô thị hiện đại

Thể chế mới mở ra không gian phát triển cho Thủ đô

Trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh, yêu cầu phát triển của Thủ đô Hà Nội ngày càng cao, việc hoàn thiện thể chế đặc thù trở thành nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược. Theo nhiều chuyên gia, Hà Nội cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để phát huy vai trò trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Với vị thế là trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là đầu mối lớn về khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và hội nhập quốc tế, Hà Nội cần được trao quyền chủ động hơn trong quản trị và phát triển. Chính vì vậy, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng với kỳ vọng trở thành một đạo luật mang tính kiến tạo, tạo nền tảng lâu dài để Thủ đô thực hiện vai trò dẫn dắt phát triển.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 và dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đây được đánh giá là dự án luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với sự phát triển của Hà Nội mà còn đối với tiến trình phát triển chung của đất nước trong giai đoạn mới.

Một trong những điểm đột phá của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được là việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền Hà Nội. Theo dự thảo luật, tổng cộng 174 thẩm quyền sẽ được chuyển giao từ Trung ương về cho chính quyền TP. Trong đó có 109 thẩm quyền giao cho HĐNH TP, 63 thẩm quyền giao cho UBND TP và 8 thẩm quyền giao cho Chủ tịch UBND TP. Những thẩm quyền này tập trung vào nhiều lĩnh vực quan trọng như quy hoạch, đầu tư, tài chính ngân sách, đất đai, quản lý tài sản công, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, việc thiết kế Luật Thủ đô theo hướng trao quyền mạnh hơn cho chính quyền Thành phố là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. Ông Phan Chí Hiếu cho biết: "Luật Thủ đô sửa đổi sẽ có những quy định mang tính nguyên tắc và khung, còn các nội dung cụ thể sẽ trao quyền mạnh cho chính quyền TP theo đúng phương châm địa phương quyết định, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm". Theo ông, cách tiếp cận này giúp bảo đảm sự linh hoạt trong quản lý, đồng thời vẫn giữ được cơ chế kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành.

Tại các phiên họp góp ý dự thảo luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao quyền cho Hà Nội. Bà Nguyễn Phương Thủy cho rằng: "Dự án Luật Thủ đô sửa đổi được xây dựng với tư duy rất mới. Nếu được triển khai tốt, Hà Nội có thể trở thành một phòng thí nghiệm thể chế, nơi thử nghiệm các cơ chế chính sách mới, tạo động lực phát triển cho Thủ đô và cho cả nước". Theo bà, việc cho phép Hà Nội thí điểm các chính sách mới sẽ giúp TP chủ động hơn trong việc giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn phát triển đô thị.

Ở góc độ quản trị địa phương, Phó Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai cho rằng, Hà Nội có đủ điều kiện để triển khai các cơ chế đặc thù. Bà Phạm Thị Thanh Mai khẳng định: "Thủ đô có đặc thù riêng và đủ điều kiện về nguồn lực cũng như khả năng triển khai chính sách. Trong bối cảnh hiện nay, TP rất khó phát triển nếu không có các yếu tố mới và khác. Tuy nhiên, các cơ chế này vẫn phải bảo đảm nằm trong khuôn khổ Hiến pháp". Theo bà, HĐND và UBND TP cam kết đồng hành và chịu trách nhiệm trong việc triển khai các cơ chế mới, nhằm tạo thêm dư địa thể chế cho Thủ đô phát triển bền vững.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, TS Nguyễn Sĩ Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng vai trò đầu tàu của Hà Nội thể hiện rõ ở việc đi đầu trong cải cách thể chế và mô hình phát triển.

Ông Nguyễn Sĩ Dũng nhận định: "Hà Nội cần xây dựng các cơ chế chính sách mới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị đô thị thông minh. Khi Hà Nội làm trước và tạo ra kết quả rõ ràng thì những mô hình này sẽ trở thành kinh nghiệm thể chế để nhân rộng ra cả nước".

Hướng tới mô hình quản trị đô thị hiện đại

Song song với việc phân quyền, dự thảo Luật Thủ đô cũng đặt mục tiêu đổi mới phương thức quản trị đô thị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng, Hà Nội đang tiếp cận đô thị thông minh như một mô hình quản trị mới, trong đó dữ liệu được coi là tài nguyên chiến lược. Ông Trương Việt Dũng cho biết: "Hà Nội tiếp cận đô thị thông minh trước hết là một mô hình quản trị đô thị mới, trong đó dữ liệu được xác định là nền tảng cho việc ra quyết định. TP đang chuyển từ quản lý theo ngành sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và liên thông hệ thống".

Theo ông, việc ứng dụng công nghệ số giúp chính quyền chuyển từ mô hình quản lý phản ứng sang quản trị chủ động, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công cho người dân.

Ở góc độ phát triển kinh tế, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh năm 2026 là năm bản lề trong quá trình triển khai các nghị quyết phát triển mới của Thủ đô.

Ông Vũ Đại Thắng cho biết: "Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hà Nội lần thứ XVIII. TP xác định đây không chỉ là năm tăng tốc mà còn là năm xác lập mô hình tăng trưởng mới, chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững".

Theo ông, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11 phần trăm trở lên, đồng thời xây dựng mô hình đô thị đa cực với các trung tâm phát triển mới nhằm giảm áp lực cho khu vực lõi đô thị.

Ở tầm nhìn dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng Luật Thủ đô sửa đổi phải được thiết kế cho tương lai. PGS TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, cho rằng luật cần được xây dựng với tầm nhìn xa hơn thực tiễn hiện tại.

Ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh: "Luật Thủ đô phải đảm bảo tương xứng với vị trí và tầm vóc của Thủ đô. Luật cần được thiết kế cho một Thủ đô tương lai, với tầm nhìn dài hạn, thay vì chỉ xử lý các vấn đề trước mắt".

Theo ông, các chính sách về nguồn lực và thể chế phải đủ mạnh để trao quyền thực chất cho Hà Nội, giúp TP trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.

Với 174 thẩm quyền mới được trao cho chính quyền TP, cùng hàng loạt cơ chế đặc thù về tài chính, quy hoạch và quản trị, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Hà Nội.

Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là cú hích quan trọng để Thủ đô xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, nâng cao chất lượng sống của người dân và tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu phát triển của cả nước.

Minh Anh