'Tinh hoa hội tụ': Tôn vinh những giá trị đặc sắc của nghề thủ công truyền thống

 Với thông điệp "Theo dấu làng nghề - Chạm tay di sản - Mang tinh hoa về nhà", chương trình là dịp tôn vinh những giá trị đặc sắc của nghề thủ công truyền thống, tri ân các thế hệ nghệ nhân đã bền bỉ gìn giữ và trao truyền tri thức nghề; đồng thời mở ra những cách tiếp cận mới, đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Lấy cảm hứng từ lịch sử Thăng Long - Kẻ Chợ, nơi hội tụ sản vật, con người và tinh hoa văn hóa các vùng miền, "Tinh hoa hội tụ" kể câu chuyện về hành trình của nghề thủ công từ làng quê đến phố thị, từ những vật liệu bình dị đến các tác phẩm nghệ thuật, từ kỹ nghệ truyền thống đến sáng tạo đương đại. 

Xuyên suốt chương trình là hình tượng "Con thuyền Tinh hoa", gợi nhắc ký ức văn hóa hồ Hoàn Kiếm và những dòng giao thương đưa sản vật về kinh thành Thăng Long xưa. Con thuyền mang ý nghĩa biểu tượng, không chỉ chuyên chở hàng hóa mà còn kết nối con người, tri thức và những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Điểm nhấn tại mặt tiền Trung tâm là không gian sắp đặt "Bến Kẻ Chợ - Con thuyền chở tinh hoa", với hình ảnh con thuyền mang theo gốm sứ, sản phẩm mây tre và các vật liệu thủ công, kết hợp tác phẩm "Đàn cá hội tụ" gồm 200 hình tượng cá bằng gốm, tre và gỗ. Sự hòa quyện giữa chất liệu, hình khối và nghệ thuật sắp đặt tạo nên một điểm nhấn thị giác giàu tính biểu tượng, mở đầu cho hành trình khám phá di sản bên hồ Hoàn Kiếm.

Từ con thuyền, công chúng bước vào 3 không gian trưng bày, mỗi không gian là một câu chuyện về bàn tay, kỹ nghệ và sức sáng tạo của người Việt.

"Đan - Từ tre mây thành hình" giới thiệu nghề mây tre đan Phú Vinh, nơi những sợi mây, nan tre mộc mạc qua đôi bàn tay khéo léo trở thành sản phẩm gia dụng, mỹ nghệ và những sáng tạo mang hơi thở đương đại. Không gian tôn vinh sự tinh tế, bền bỉ của người thợ, đồng thời cho thấy khả năng thích ứng và phát triển của nghề truyền thống trong đời sống hôm nay.

"Thêu nên lịch sử - Câu chuyện hồ Gươm" giới thiệu nghệ thuật thêu của Nghệ nhân Vũ Giỏi cùng con trai là Vũ Đình Thi, thể hiện sự tiếp nối tri thức và tình yêu nghề giữa các thế hệ. Điểm nhấn là tác phẩm sắp đặt từ hàng trăm đường kim, sợi chỉ kết hợp bức tranh thêu tái hiện truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm báu cho Rùa Vàng. 

Bức tranh được chủ ý để mở, mời công chúng góp những mũi thêu của mình vào tác phẩm chung, gửi gắm thông điệp: "Một mũi kim rất nhỏ cũng có thể thêu nên một câu chuyện lịch sử." Mỗi đường kim không chỉ hoàn thiện một hình ảnh mà còn tượng trưng cho sự chung tay gìn giữ và tiếp nối ký ức văn hóa.

"Dòng sông gốm - Từ đất qua lửa" mang đến những sáng tạo của nghệ sĩ Ký Danh, kết nối kỹ nghệ gốm Bát Tràng với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Những tác phẩm gốm đa dạng về hình khối, sắc men được sắp đặt thành một dòng chảy xuyên suốt không gian, gợi hành trình biến đổi của đất qua bàn tay người thợ và ngọn lửa, đồng thời biểu trưng cho sự vận động, giao thoa và lan tỏa không ngừng của di sản.

Góp phần tạo nên dấu ấn nghệ thuật cho chương trình là sự tham gia sắp đặt bối cảnh, trang trí của Nhà nghiên cứu văn hóa, Họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức cùng các cộng sự. Bằng sự kết hợp giữa chất liệu truyền thống, nghệ thuật sắp đặt và ngôn ngữ thị giác đương đại, các không gian trưng bày được kết nối thành một câu chuyện văn hóa xuyên suốt, vừa tôn trọng giá trị nguyên bản của nghề, vừa khơi gợi những cảm nhận mới nơi công chúng.

Không dừng lại ở việc giới thiệu hiện vật, "Tinh hoa hội tụ" hướng tới một hình thức tiếp cận di sản giàu tính tương tác. Công chúng có cơ hội gặp gỡ nghệ nhân, quan sát thao diễn, tìm hiểu kỹ thuật và trực tiếp trải nghiệm đan, thêu, tạo hình gốm; thưởng trà và cảm nhận những nét đẹp trong đời sống văn hóa Hà Nội. Qua đó, khoảng cách giữa người thưởng lãm và người sáng tạo được rút ngắn, để mỗi trải nghiệm trở thành một cơ hội hiểu hơn, trân trọng hơn giá trị của lao động thủ công.

Minh Thư