Hà Nội chuyển những định hướng lớn thành động lực phát triển mới

Từ Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đến các cơ chế đặc thù và những dự án hạ tầng chiến lược, Hà Nội đang tạo dựng nền tảng để khơi thông nguồn lực, mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Trên các công trường giao thông, nhiều dự án hạ tầng chiến lược đang được đẩy nhanh tiến độ. Không gian phát triển đô thị tiếp tục được tổ chức lại. Những cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô được cụ thể hóa, trong khi khoa học, công nghệ và dữ liệu ngày càng được ứng dụng sâu hơn vào quản trị Thành phố.

Những chuyển động đó cũng cho thấy Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đang từng bước đi vào thực tiễn.

Nghị quyết đặt ra tầm nhìn phát triển dài hạn, hướng tới xây dựng Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc". Trong giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030, tỷ trọng kinh tế số đạt tối thiểu 40% GRDP, công nghiệp văn hóa khoảng 9% GRDP.

Cùng với yêu cầu tăng trưởng cao, Hà Nội phải giải quyết những vấn đề đô thị tồn tại qua nhiều năm như úng ngập, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và những vấn đề liên quan trực tiếp đến chất lượng sống.

Điều này đặt ra một yêu cầu rõ ràng, Nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi những mục tiêu lớn được chuyển thành cơ chế có thể thực hiện, dự án có thể triển khai và những thay đổi người dân có thể cảm nhận.

Khơi thông nguồn lực từ thể chế

Một trong những chuyển động rõ nét nhất trong hơn 6 tháng qua là việc từng bước hình thành khung thể chế mới cho phát triển Thủ đô.

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trao cho Hà Nội nhiều cơ chế, chính sách và công cụ mới trên các lĩnh vực đầu tư, tài chính, quy hoạch, phát triển đô thị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, môi trường, văn hóa, giáo dục... 

Đẩy nhanh việc cụ thể hóa các quy định của Luật đến giữa tháng 9/2026, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua 61 nghị quyết quy phạm pháp luật và UBND Thành phố ban hành 16 quyết định quy phạm pháp luật để triển khai Luật Thủ đô năm 2026.

Khối lượng văn bản được ban hành cho thấy tốc độ hoàn thiện hành lang pháp lý. Tuy nhiên, giá trị quan trọng hơn nằm ở khả năng chuyển những cơ chế đặc thù thành nguồn lực thực tế.

Các chính sách mới đang mở thêm không gian để Hà Nội chủ động hơn trong huy động nguồn lực, tổ chức đầu tư, phát triển đô thị, thúc đẩy khoa học - công nghệ và giải quyết những bài toán đặc thù của một đô thị lớn.

Trong khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, các cơ chế mới từng bước chuyển trọng tâm từ hỗ trợ hành chính sang thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ.

Hà Nội hiện có gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm khoảng 15% tổng số doanh nghiệp công nghệ số của cả nước. Năm 2026, Thành phố đặt mục tiêu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP đạt tối thiểu 22%.

Công nghệ cũng ngày càng hiện diện rõ hơn trong quản trị đô thị, từ điều hành giao thông, giám sát trật tự đến cung cấp dịch vụ công và tiếp nhận phản ánh của người dân.

Sự thay đổi này cho thấy thể chế mới không chỉ nhằm tạo thêm thẩm quyền cho Thành phố. Yêu cầu cao hơn là biến thẩm quyền thành năng lực hành động, biến chính sách thành nguồn lực và cuối cùng là tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Mở rộng không gian phát triển

Nếu thể chế tạo ra công cụ, quy hoạch và hạ tầng sẽ quyết định không gian để các nguồn lực được phát huy.  Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt trong tháng 5/2026 đã đặt Hà Nội trong một cấu trúc phát triển rộng hơn, gắn với Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Tư duy phát triển theo đó không còn bó hẹp trong ranh giới hành chính của một đô thị trung tâm. Hà Nội hướng tới hình thành cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa khu vực trung tâm với các không gian phát triển mới; đồng thời giảm sức ép dân số, giao thông và hạ tầng lên khu vực nội đô. Hệ thống giao thông chiến lược giữ vai trò đặc biệt trong quá trình này.

Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, các tuyến vành đai, những cây cầu mới qua sông Hồng, mạng lưới đường sắt đô thị và các trục giao thông lớn không đơn thuần giải quyết nhu cầu đi lại. Khi được đầu tư đồng bộ, những công trình này sẽ góp phần tổ chức lại không gian đô thị, tăng khả năng kết nối giữa các khu vực và tạo điều kiện hình thành những cực tăng trưởng mới.

Thành phố đang điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418 ha, kéo dài khoảng 40 km qua 9 xã và 7 phường.

Không gian hai bên sông được định hướng trở thành một trục quan trọng về cảnh quan, văn hóa, sinh thái và kết nối đô thị. Nhưng cùng với phát triển, quy hoạch phải giải quyết đồng thời những yêu cầu về phòng, chống lũ, an toàn đê điều, bảo tồn di sản, tổ chức dân cư, hạ tầng và quyền lợi của người dân.

Việc lấy ý kiến nhân dân đối với quy hoạch vì vậy không chỉ là một thủ tục trong quá trình lập đồ án. Đây còn là cách để những định hướng phát triển lớn được kiểm nghiệm từ thực tế và tạo sự đồng thuận trước khi triển khai.

Từ quy hoạch 100 năm đến không gian sông Hồng, điểm chung là Hà Nội đang chuyển từ tư duy xử lý từng dự án riêng lẻ sang tổ chức phát triển trong một cấu trúc tổng thể và dài hạn hơn.

Những chuyển động phải được nhìn thấy trong cuộc sống

Với một đô thị quy mô lớn như Hà Nội, thách thức khó hơn nằm ở khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là khả năng giải quyết những vấn đề đã tích tụ trong thời gian dài.

Thực tế những tháng qua cho thấy Thành phố đang tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong điều hành giao thông và quản lý đô thị; triển khai các dự án thoát nước, xử lý nước thải; chỉnh trang đô thị và xử lý vi phạm; đồng thời tiếp tục đầu tư các công trình hạ tầng có khả năng tạo tác động liên vùng. Đây cũng chính là nơi hiệu quả của những cơ chế mới được kiểm chứng.

Một tuyến đường mới phải giúp kết nối thuận lợi hơn. Một dự án thoát nước phải góp phần giảm ngập. Một nền tảng số phải giúp người dân và doanh nghiệp thực hiện công việc thuận tiện hơn. Một đồ án quy hoạch phải tạo thêm không gian phát triển nhưng đồng thời bảo đảm môi trường sống và quyền lợi chính đáng của cộng đồng dân cư.

Sau hơn 6 tháng triển khai Nghị quyết 02-NQ/TW, Hà Nội mới ở giai đoạn đầu của một quá trình dài. Những vấn đề của một đô thị lớn không thể giải quyết trong thời gian ngắn và cũng không thể chỉ dựa vào một cơ chế hay một dự án riêng lẻ.

Tuy nhiên, những nền tảng quan trọng đang từng bước được hình thành: định hướng chiến lược được xác lập rõ hơn; hành lang thể chế được mở rộng; quy hoạch dài hạn định hình lại không gian phát triển; các dự án hạ tầng và phương thức quản trị mới đang được triển khai.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô vì thế không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường Hà Nội đã đi qua, mà còn là thời điểm nhìn về những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Đưa Nghị quyết 02 vào cuộc sống cuối cùng phải được đo bằng hiệu quả phát triển và những thay đổi cụ thể: hạ tầng ngày càng đồng bộ, giao thông thuận tiện hơn, môi trường sống được cải thiện, nguồn lực được khơi thông, thủ tục thuận lợi hơn và người dân được thụ hưởng nhiều hơn từ quá trình phát triển.

Đó cũng là cách những định hướng chiến lược được chuyển thành động lực thực tế để Hà Nội tiến tới mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc" trong kỷ nguyên mới.

Minh Anh