Hà Nội đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái giáo dục số

Hà Nội sở hữu quy mô giáo dục lớn nhất cả nước với hơn 2,3 triệu học sinh toàn Thành phố và đội ngũ trên 133.000 cán bộ, giáo viên. Thống kê chi tiết nhân sự toàn ngành đầu niên học 2025-2026 ghi nhận tổng số 173.426 nhân sự trực tiếp, bao gồm 8.446 cán bộ quản lý, 133.297 giáo viên và 31.581 nhân viên. Với một bộ máy lớn như vậy, phương thức quản lý truyền thống bằng giấy tờ và báo cáo thủ công đã không còn phù hợp.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền khẳng định: "Quy mô lớn đòi hỏi một phương thức quản trị mới". Thay vì những con số tĩnh trên báo cáo định kỳ, dữ liệu sẽ dùng để báo cáo, đồng thời làm nền tảng cốt lõi cho mọi quyết định điều hành, phân bổ nguồn lực và trực tiếp nâng cao chất lượng dạy học. 

Hà Nội đã bắt tay xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung duy nhất cho toàn Thành phố, hoạt động chặt chẽ theo nguyên tắc: "Đúng – Đủ – Sạch – Sống – Dùng chung" nhằm chuyển hóa các kho thông tin rời rạc thành một nguồn sức mạnh quản trị thống nhất.

Trọng tâm của hệ sinh thái giáo dục số Thủ đô là việc thiết lập hệ thống Cơ sở dữ liệu (CSDL) dùng chung, tạo ra một "nguồn sự thật thống nhất" (Single Source of Truth) thông qua việc tích hợp chặt chẽ CSDL Giáo viên và CSDL Học sinh.

Đối với người học, Hà Nội đã triển khai cấp mã định danh học tập xuyên suốt (Learning ID) cho 100% trẻ mầm non và học sinh phổ thông trên địa bàn Thành phố. Mã định danh này đi theo học sinh trong suốt quá trình học tập, không bị thay đổi hay gián đoạn khi chuyển cấp, chuyển trường.

Nhờ có nguồn dữ liệu chuẩn hóa này, công tác quản lý tại các nhà trường đã dịch chuyển mạnh mẽ từ "nhập liệu" sang "phân tích và phục vụ". Thay vì tốn thời gian cho các thủ tục hành chính giấy tờ, các trường học hiện nay tập trung khai thác dữ liệu số trên 4 nội dung quan trọng:

Kết quả học tập: Điểm số của học sinh được nhập theo phân quyền bảo mật; hệ thống tự động tính toán, phân tích kết quả và kết xuất báo cáo theo lớp, môn học hoặc từng giáo viên.

Sức khỏe học đường: Các thông số thể chất như chiều cao, cân nặng, thị lực, chỉ số BMI và lịch sử bệnh học đường được số hóa đồng bộ và tích hợp trực tiếp vào hồ sơ học sinh.

Chỉ số EQ hệ thống: Cho phép theo dõi tâm lý, trí tuệ cảm xúc và hành vi thích ứng, giúp nhà trường chủ động nhận diện sớm và hỗ trợ kịp thời cho học sinh gặp khó khăn tâm lý.

Học bạ số: Được ký số, hỗ trợ tra cứu và sử dụng trực tuyến hoàn toàn trong các thủ tục hành chính, tuyển sinh, tốt nghiệp, giảm thiểu tối đa phiền hà cho phụ huynh và học sinh.

Tính đến nay, Hà Nội đã ghi nhận một con số vô cùng ấn tượng khi có tới 96,5% học bạ của học sinh đã được tạo lập và ký số thành công.

Số liệu báo cáo thực tế từ hệ thống thống kê gửi học bạ lên Cổng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, trong tổng số 1.812 trường học với 1.769.226 học sinh toàn Thành phố, đã có đến 1.710.185 học bạ hoàn thành ký số. Trong đó, hệ thống đã gửi thành công 1.677.074 học bạ lên Cổng của Bộ; số lượng học bạ chờ xử lý là 5.697 và số học bạ chưa gửi chỉ còn lại 2.550 học bạ.

Sự ưu việt của hệ sinh thái giáo dục số Hà Nội nằm ở tính liên kết và kế thừa dữ liệu. Toàn bộ kết quả học tập, thông tin sức khỏe thể chất, chỉ số EQ và học bạ số của từng cá nhân học sinh đều được liên kết chặt chẽ thông qua mã định danh học tập duy nhất. Điều này tạo nên một "Hồ sơ số xuyên suốt" đồng hành cùng học sinh qua từng năm học.

Thông qua hồ sơ số này, dữ liệu được theo dõi liên tục theo thời gian thực. Giáo viên chủ nhiệm và Ban giám hiệu có thể dễ dàng nhận diện những thay đổi bất thường ở học sinh – từ sự sụt giảm đột ngột trong kết quả học tập, những chênh lệch điểm số bất thường giữa điểm thi và điểm đánh giá thường xuyên, cho đến các biến động về sức khỏe vật lý hay tâm lý. Từ đó, nhà trường có thể nhanh chóng chủ động phối hợp cùng gia đình để đưa ra các biện pháp hỗ trợ đúng thời điểm, bảo đảm không có học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

HanoiStudy - Trục LMS thống nhất và Kho học liệu dùng chung

Để hiện thực hóa các hoạt động dạy và học trên môi trường số, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã phát triển nền tảng học tập số HanoiStudy, đóng vai trò là Trục LMS (Learning Management System) thống nhất của Thành phố.

HanoiStudy hoạt động theo mô hình "Một đầu mối tích hợp". Trục hệ thống này kết nối các LMS của nhà trường và đơn vị cung cấp thông qua chuẩn dữ liệu và API dùng chung theo nguyên tắc: "Kế thừa – Kết nối – Quản lý tập trung". Nhờ đó, hoạt động dạy học thường nhật tại các cơ sở luôn được bảo đảm diễn ra liên tục, không bị gián đoạn, đồng thời toàn bộ dữ liệu học tập, kiểm tra, đánh giá được tập trung một cách chính xác về Sở để phục vụ công tác chỉ đạo và điều hành chung của toàn Ngành.

Song song với trục kết nối, Hà Nội đã xây dựng Kho học liệu số dùng chung vô cùng phong phú. Học liệu, ngân hàng câu hỏi, bài kiểm tra đều được chuẩn hóa và định danh đơn vị kiến thức một cách khoa học theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Kho dữ liệu này kế thừa nguồn học liệu sẵn có, đồng thời trải qua quá trình kiểm định, phân loại nghiêm ngặt và chia sẻ rộng rãi theo cấp học, môn học và chủ đề.

Theo thống kê điều hành khai thác trên hệ thống HanoiStudy, kho học liệu số hiện có 5.628 học liệu đã được duyệt, với dung lượng lưu trữ đạt 52.6 GB. Trong đó, số học liệu được học đạt 2.251 học liệu (chiếm 40%) và tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ học tập của học sinh đạt tới 95.7% (với 2.155 học liệu đã hoàn thành).

Chỉ với một tài khoản thống nhất duy nhất, cả giáo viên và học sinh đều có thể tham gia vào toàn bộ hoạt động dạy học số một cách dễ dàng. Giáo viên có thể quản lý lớp học, khai thác học liệu, giao nhiệm vụ học tập, tổ chức kiểm tra trực tuyến và theo dõi tiến độ học tập. Học sinh dễ dàng truy cập kho học liệu dùng chung, thực hiện các nhiệm vụ được giao và nhận kết quả học tập tức thì từ hệ thống.

Công nghệ AI và quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực

Bước tiến mang tính đột phá trong hệ sinh thái giáo dục số của Hà Nội chính là việc ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI). AI giúp biến nguồn dữ liệu tập trung khổng lồ thành những cảnh báo hữu ích và các gợi ý hỗ trợ cá thể hóa sâu sắc.

Đối với các cấp quản lý, AI đóng vai trò như một người trợ lý đắc lực. Lãnh đạo có thể tra cứu nhanh các số liệu phức tạp bằng ngôn ngữ tự nhiên, tổng hợp báo cáo trực quan và nhận cảnh báo sớm về các dấu hiệu bất thường trong dạy học, kiểm tra, đánh giá tại các đơn vị. Trên thực tế, hệ thống đã ghi nhận sự tích cực của nhiều cơ sở trong việc khai thác LMS, tiêu biểu như trường THCS Xuân La đang dẫn đầu toàn Thành phố với 1.156 bài giảng khởi tạo trên hệ thống, theo sau là trường THCS Ngọc Lâm với 554 bài giảng.

Đối với giáo viên và học sinh, trợ lý AI hỗ trợ tìm kiếm học liệu, gợi ý xây dựng bài giảng sinh động, tạo ngân hàng câu hỏi và đề kiểm tra chuẩn hóa; đồng thời phân tích mức độ đạt được của học sinh để tự động gợi ý lộ trình, nội dung học tập cá thể hóa phù hợp với năng lực riêng biệt. Tuy nhiên, ngành Giáo dục Thủ đô giữ vững nguyên tắc thận trọng: "Kết quả AI phải được giáo viên và cán bộ quản lý kiểm tra chặt chẽ trước khi đưa vào sử dụng".

Sức mạnh của dữ liệu còn thể hiện qua công tác quản trị thời gian thực và điều phối đội ngũ. Thông qua Dashboard tổng hợp tình hình sử dụng hệ thống LMS (với 95 trên tổng số 1.881 trường sử dụng trực tiếp), mức độ chia sẻ học liệu và bài kiểm tra theo địa bàn, cấp học, lãnh đạo có thể nắm bắt bức tranh toàn cảnh mọi lúc mọi nơi. Đặc biệt, bằng cách kết hợp dữ liệu định mức nhân sự, thời khóa biểu và lịch báo giảng, hệ thống quản trị số giúp nhận diện chính xác những khu vực đang xảy ra tình trạng thừa – thiếu giáo viên cục bộ để thực hiện phương án "điều động số" giáo viên đúng nhu cầu thực tế của các nhà trường một cách khoa học.

Đúc kết lại những thành quả bước đầu, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã chia sẻ bài học kinh nghiệm sâu sắc: "Triển khai nền tảng số đồng bộ, tập trung là điều kiện để dữ liệu của Ngành thực sự Đúng – Đủ – Sạch – Sống – Dùng chung".

Mô hình này đã giải phóng gánh nặng hành chính cho giáo viên thông qua nguyên tắc "Nhập một lần". Giáo viên không phải nhập lại cùng một dữ liệu cho nhiều công tác chuyên môn khác nhau. Toàn bộ dữ liệu sau khi nhập sẽ được chuẩn hóa, kiểm tra, làm sạch và cập nhật thường xuyên trên hệ thống dùng chung. Đồng thời, Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) của ngành Giáo dục Hà Nội được kết nối liên thông trực tiếp với IOC của Ủy ban nhân dân Thành phố và Thành ủy, bảo đảm sự chỉ đạo thông suốt từ cấp cao nhất của Thủ đô.

Có thể nói, chuyển đổi số trong giáo dục là thay đổi tư duy quản trị, giải phóng sức lao động cho giáo viên và mở ra cơ hội học tập bình đẳng cho mọi học sinh. Với những bước đi bài bản, vững chắc dựa trên dữ liệu, Giáo dục Hà Nội đang khẳng định vị thế tiên phong, là biểu mẫu số hóa của cả nước.

Minh Anh