Hà Nội: Hơn 2.000 góp ý, hội tụ trí tuệ xã hội cho Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Huy động trí tuệ xã hội cho đồ án tầm nhìn thế kỷ

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho biết, thực hiện nhiệm vụ UBND thành phố giao, Sở đã chủ trì, phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội cùng các đơn vị tư vấn trong và ngoài nước tổ chức nghiên cứu, xây dựng đồ án với tinh thần khẩn trương, bài bản và khoa học.

Đến thời điểm này, việc lấy ý kiến đã được triển khai rộng khắp tại 126 xã, phường, thu hút hơn 2.000 phiếu góp ý điện tử từ cộng đồng dân cư. Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, sự tham gia tích cực của các địa phương và người dân đã thể hiện rõ trách nhiệm và sự đồng thuận cao đối với một nhiệm vụ quy hoạch mang tính nền tảng cho tương lai Thủ đô.

Không chỉ dừng lại ở các điểm cầu chính, thành phố còn chủ động mở rộng việc lấy ý kiến đến từng tổ dân phố, khu dân cư, qua đó tăng độ phủ và bảo đảm tính công khai, minh bạch, thực chất của quá trình tham vấn.

"Việc lấy ý kiến nhằm huy động trí tuệ xã hội cho đồ án tầm nhìn 100 năm. Thành phố tiếp tục tiếp nhận góp ý, tăng cường trao đổi hai chiều, phấn đấu phê duyệt đúng tiến độ để sớm triển khai trong thực tiễn", ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh nhấn mạnh.

Chuyển hóa tầm nhìn thành lộ trình phát triển khả thi

Theo ông Lưu Quang Huy, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, đồ án quy hoạch lần này được xây dựng trên nền tảng tích hợp đa ngành, bám sát bối cảnh phát triển mới, hệ thống pháp lý hiện hành cũng như cập nhật các chỉ đạo mới của Trung ương.

Ở góc độ kinh tế - xã hội, ông Lê Ngọc Anh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, cho rằng quy hoạch đã có đầy đủ nền tảng chính trị, pháp lý và mục tiêu định hướng rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất với các chiến lược phát triển quốc gia.

Một trong những nội dung trọng tâm của đồ án là tổ chức không gian phát triển theo 9 cực tăng trưởng, 9 trục phát triển, 9 trung tâm; đồng thời xây dựng các kịch bản phát triển để lựa chọn phương án tối ưu, gắn với khả năng huy động nguồn lực từ cả khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân.

Theo ông Lê Ngọc Anh, điểm mới quan trọng của quy hoạch lần này là không chỉ dừng lại ở định hướng dài hạn mà đã được cụ thể hóa theo từng giai đoạn phát triển, gắn với hệ thống chỉ tiêu, danh mục dự án và lộ trình triển khai rõ ràng. Đây chính là cơ sở quan trọng để chuyển hóa tầm nhìn 100 năm thành các chương trình hành động khả thi trong thực tiễn.

Từ thực tiễn cơ sở: Làm rõ lợi thế từng không gian phát triển

Trong quá trình tham vấn, nhiều địa phương đã đưa ra các kiến nghị cụ thể, phản ánh sát thực tiễn phát triển.

Tại khu vực nội đô lịch sử, đại diện phường Láng cho biết khu vực này đang chịu áp lực lớn về dân số, hạ tầng và không gian công cộng. Vì vậy, địa phương đặc biệt quan tâm đến các giải pháp gia tăng cây xanh, phát triển không gian công cộng, bãi đỗ xe và không gian ngầm.

Theo lãnh đạo phường Láng, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là điều kiện quan trọng để nội đô được tái thiết theo hướng hiện đại hơn, đồng thời vẫn giữ được cấu trúc lịch sử đặc trưng.

Ở khu vực Tây Hồ, lãnh đạo phường Tây Hồ cho rằng địa phương đang nằm trong nhiều cấu trúc động lực quan trọng như cực tăng trưởng sông Hồng, các trung tâm phía Nam sông Hồng và các trục phát triển lớn như Nhật Tân - Nội Bài, Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình, Hồ Tây - Ba Vì, Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Vì vậy, địa phương đề xuất cần làm rõ hơn nội dung tái thiết đô thị, kiểm soát chiều cao công trình quanh Hồ Tây, mở rộng không gian công cộng và có giải pháp cụ thể đối với môi trường mặt nước.

Tại xã Hương Sơn, đại diện địa phương kiến nghị cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn trong quản lý, sử dụng đất, đặc biệt là đất nông nghiệp, đất lúa, nhằm vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa mở ra dư địa phát triển kinh tế gắn với du lịch sinh thái, văn hóa và dịch vụ.

Với lõi là khu di tích chùa Hương, xã Hương Sơn được xác định là trung tâm văn hóa - du lịch đặc thù, lợi thế không nằm ở đô thị hóa đơn thuần mà ở phát triển bền vững dựa trên cảnh quan, di sản và sinh thái.

Ở khu vực cửa ngõ phía Bắc, lãnh đạo xã Sóc Sơn nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết vùng thông qua các trục giao thông liên vùng, đặc biệt là tuyến Vành đai 5, đồng thời đề nghị làm rõ hơn vai trò của địa phương trong mô hình kinh tế sân bay.

Nếu trong tương lai hình thành sân bay thứ hai ở phía Nam Hà Nội để chia sẻ áp lực cho Nội Bài, thì Sóc Sơn không chỉ là trung tâm logistics hiện hữu mà còn có thể trở thành một cấu phần quan trọng trong chuỗi đô thị sân bay, dịch vụ hàng không và trung tâm tiếp vận.

Tại khu vực Ba Vì, lãnh đạo địa phương kiến nghị tăng cường kết nối hạ tầng, đặc biệt là liên kết với tỉnh Hòa Bình và các trục giao thông vùng. Đây được xem là điều kiện then chốt để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe.

Ở phía Bắc sông Hồng, lãnh đạo xã Đông Anh cho biết địa phương định hướng phát triển dựa trên chiều sâu văn hóa và cảnh quan, với các trục không gian như sông Thiếp, khu vực Cổ Loa, Hoa Lâm Viên và ven sông Đuống.

"Di sản không chỉ để bảo tồn mà cần được khai thác như một nguồn lực phát triển, gắn với du lịch, dịch vụ và không gian sinh thái", đại diện xã Đông Anh nhấn mạnh.

Tầm nhìn 100 năm: Lựa chọn chiến lược cho phát triển bền vững

Ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho biết theo quy định thông thường, quy hoạch có thời hạn từ 10 đến 20 năm, tầm nhìn khoảng 25 năm. Tuy nhiên, quy hoạch lần này của Hà Nội tích hợp cả quy hoạch tỉnh và quy hoạch đô thị theo Nghị quyết số 258/2025/QH15, do đó việc xác định tầm nhìn 100 năm là rất cần thiết.

Theo ông Trịnh Quang Dũng, tầm nhìn 100 năm không chỉ là một con số mà còn thể hiện định hướng phát triển bền vững, hướng tới đô thị xanh, đô thị thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm sức sống lâu dài của đô thị.

Thực tế cho thấy, các hệ thống hạ tầng lớn như metro, hệ thống thoát nước, hồ điều hòa hay mạng lưới sông, mương đều được đầu tư trong nhiều thập kỷ. Vì vậy, cần một tầm nhìn đủ dài để bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả đầu tư.

Cùng với đó, quy hoạch cũng xác định các mốc phát triển theo từng giai đoạn đến năm 2035, 2045 và 2065, gắn với chương trình, kế hoạch và nguồn lực cụ thể.

Ở góc nhìn quốc tế, TS Nguyễn Quang, nguyên Giám đốc Chương trình định cư con người Liên hợp quốc (UN-Habitat), cho rằng các đô thị, trong đó có Hà Nội, đang đối mặt với ba thách thức lớn: biến đổi khí hậu, chuyển đổi trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và những vấn đề phát sinh từ quá trình đô thị hóa như giao thông, nhà ở và hạ tầng. Do đó, cần một khung chiến lược phát triển dài hạn, không mang tính nhiệm kỳ, đủ khả năng giải quyết các thách thức này và định hình chiến lược phát triển lâu dài cho đô thị.

Định hình mô hình phát triển mới: Hạ tầng, kết nối và tái cấu trúc không gian

Thực tiễn phát triển cho thấy mô hình "vết dầu loang" trước đây đã bộc lộ nhiều hạn chế, khiến khu vực nội đô rơi vào tình trạng quá tải về giao thông, ô nhiễm môi trường và áp lực hạ tầng xã hội.

Theo ông Trịnh Quang Dũng, nhiều giải pháp trước đây mang tính cục bộ, thiếu đồng bộ tổng thể, dẫn đến tình trạng khi giải quyết được khu vực này thì áp lực lại chuyển sang khu vực khác.

Trong định hướng mới, Hà Nội sẽ chú trọng phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng, trong đó lấy giao thông công cộng khối lượng lớn làm nòng cốt, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị.

Theo quy hoạch, thành phố dự kiến phát triển 2 tuyến đường sắt đô thị liên vùng, 3 tuyến đường sắt tốc độ cao, 11 tuyến đường sắt đô thị và 6 tuyến đường sắt nhẹ, góp phần giải quyết căn cơ bài toán giao thông đô thị. Bên cạnh đó, hệ thống cầu vượt sông Hồng và các tuyến vành đai như Vành đai 3,5, Vành đai 4 sẽ đóng vai trò chiến lược trong việc mở rộng không gian phát triển đô thị.

Theo ông Trịnh Quang Dũng, cốt lõi của quy hoạch chính là kết nối. Khi hệ thống hạ tầng được triển khai đồng bộ, sẽ hình thành các trục liên kết quan trọng giữa các khu vực, tạo điều kiện phát triển các không gian đô thị mới và góp phần giãn dân khỏi khu vực nội đô.

Ở góc nhìn chuyên gia, TS. Nguyễn Quang nhấn mạnh yếu tố kết nối có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì tạo ra quy mô kinh tế lớn hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của đô thị.

Ông ví các cây cầu qua sông Hồng như những "mạch máu" kết nối các khu vực, thúc đẩy dòng chảy của con người, hàng hóa, dòng vốn và tri thức, qua đó hình thành các cực tăng trưởng mới.

Từ quy hoạch đến hành động: Quyết tâm hiện thực hóa tầm nhìn

Theo TS. Nguyễn Quang, để Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm thực sự trở thành công trình của trí tuệ và trách nhiệm, điều quan trọng không chỉ nằm ở tầm nhìn mà còn ở cách tổ chức thực hiện.

Trước hết là hoàn thiện hệ thống thể chế và hành lang pháp lý; tiếp đến là cụ thể hóa quy hoạch thành các chương trình, dự án cụ thể; đồng thời xây dựng cơ chế tài chính phù hợp để bảo đảm nguồn lực thực hiện.

Yếu tố quyết định cuối cùng là tổ chức thực hiện với cam kết chính trị mạnh mẽ, cùng với hệ thống giám sát hiệu quả.

Một bản quy hoạch đúng không chỉ phân chia không gian mà phải mở ra tương lai. Với Hà Nội, quy hoạch tầm nhìn 100 năm không chỉ là thiết kế một đô thị lớn hơn mà là kiến tạo một Thủ đô văn hiến hơn, hiện đại hơn, bền vững hơn và có vai trò dẫn dắt mạnh mẽ hơn trong phát triển vùng và quốc gia.

Trong bối cảnh Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập định hướng chiến lược, vấn đề còn lại là triển khai bằng tư duy mới, quyết tâm lớn và hành động nhất quán, để quy hoạch không chỉ nằm trên giấy mà thực sự trở thành động lực phát triển cho Hà Nội trong 50 năm, 100 năm tới.

Thùy Chi