Hà Nội lắng nghe kiến nghị của doanh nghiệp, thúc đẩy xuất khẩu

Chiều 23/7, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã chủ trì Hội nghị thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu 6 tháng cuối năm 2026. 

Nhiều kiến nghị, giải pháp thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu

Tại hội nghị, đa số các ý kiến từ phía doanh nghiệp đều bày tỏ sự đánh giá cao đối với tinh thần đồng hành của chính quyền thành phố và Sở Công Thương trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp phát triển sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu. Chính sự sâu sát này đã góp phần mang lại những kết quả tích cực trong nửa đầu năm 2026. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn vào thực tế, nhiều đại biểu cho rằng hoạt động xuất khẩu, đặc biệt là của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn bủa vây.

Các khó khăn cụ thể được chỉ rõ là sức mua tại các thị trường truyền thống đang phục hồi một cách chậm chạp, dẫn đến việc đơn hàng bị sụt giảm đáng kể về quy mô. Không chỉ vậy, thời gian giao hàng ngày càng trở nên khắt khe hơn, trong khi chi phí logistics và vận tải quốc tế vẫn duy trì ở mức cao ngất ngưởng. 

Tất cả những yếu tố này đang khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngày càng bị thu hẹp lại; nhiều đơn vị thậm chí phải chấp nhận mức lợi nhuận thấp kỷ lục chỉ để giữ chân khách hàng, duy trì công ăn việc làm cho người lao động và bảo vệ thị phần đã dày công gây dựng.

Bên cạnh chi phí, rào cản về vốn cũng là một "nút thắt" lớn. Các doanh nghiệp đang rất cần nguồn lực tài chính để đầu tư đổi mới công nghệ, mua sắm nguyên liệu, hoàn thiện các chứng nhận quốc tế và xây dựng thương hiệu bài bản. Doanh nghiệp vẫn gặp nhiều vướng mắc về điều kiện vay vốn, đặc biệt là các yêu cầu khắt khe về tài sản bảo đảm. Do đó, việc tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính và thuế được xem là chìa khóa then chốt để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Đóng góp cụ thể về giải pháp, ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội đã kiến nghị thành phố cần triển khai 7 nhóm giải pháp hỗ trợ đồng bộ. 

Trong đó, ông nhấn mạnh việc ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi xanh, sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử xuyên biên giới. Hiệp hội cũng đề xuất thành phố nghiên cứu xây dựng các gói tín dụng phù hợp, có cơ chế cho vay dựa trên chính hợp đồng, đơn hàng và dòng tiền thực tế thay vì chỉ phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Về xúc tiến thương mại, ông Mạc Quốc Anh đề nghị cần có sự đổi mới theo hướng thực chất hơn, gắn chặt với các đơn hàng cụ thể và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt quá trình trước, trong và sau các hội chợ. Đồng thời, thành phố cần quan tâm phát triển hệ thống hạ tầng logistics, kho ngoại quan, kho lạnh và tăng cường kết nối với các cửa ngõ xuất khẩu như cảng biển, sân bay để giảm tối đa chi phí cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, nhiều ý kiến khác tại hội nghị cũng đồng tình rằng cần xây dựng cơ chế cảnh báo sớm về các rủi ro tại thị trường xuất khẩu để doanh nghiệp chủ động ứng phó. Việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI và các nhà mua hàng quốc tế cũng cần được đẩy mạnh. Đặc biệt, cần có bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả các chương trình xúc tiến thương mại bằng những con số cụ thể như số lượng doanh nghiệp tham gia, số cuộc kết nối B2B thành công và giá trị hợp đồng thực tế được ký kết.

Góp ý dưới góc độ quản lý nhà nước về ngoại thương, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Nguyễn Anh Sơn đánh giá cao các định hướng của Hà Nội và cho rằng đây là cơ sở để thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số về kim ngạch xuất khẩu trong năm 2026. Ông đề nghị Hà Nội cần khai thác hiệu quả hơn nữa 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, đồng thời mở rộng sang các thị trường tiềm năng mới như Nam Mỹ, châu Phi và đặc biệt là thị trường Halal. 

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cũng khuyến khích doanh nghiệp Hà Nội đẩy mạnh "xuất khẩu tại chỗ" thông qua việc phát triển du lịch và tích cực tham gia các hội nghị giao ban xúc tiến thương mại hằng tháng để cập nhật thông tin từ hệ thống hơn 60 thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.

Các sở, ngành phải trả lời kiến nghị của doanh nghiệp trong thời hạn tối đa 10 ngày

Trước những phản ánh sát sườn của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đã đưa ra chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu toàn bộ hệ thống sở, ngành phải chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang tư duy "phục vụ", lấy kết quả giải quyết công việc và sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả điều hành. Các sở, ngành phải có trách nhiệm trả lời cụ thể, thấu đáo từng kiến nghị của doanh nghiệp trong thời hạn tối đa là 10 ngày.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định Thành phố sẽ khẩn trương tổng hợp toàn bộ các ý kiến này và phân công cơ quan liên quan trả lời theo đúng tinh thần "hỏi đâu đáp đấy", tuyệt đối không né tránh trách nhiệm.

Các cơ quan quản lý phải thay đổi cách tiếp cận, phải biết lắng nghe và giải quyết ngay các vướng mắc phát sinh. Đối với những phàn nàn về việc chậm trễ trong hoàn thuế hay các thủ tục hành chính rườm rà, Chủ tịch yêu cầu các đơn vị liên quan phải nghiêm túc rà soát và khắc phục ngay lập tức.

Qua tổng hợp, Chủ tịch UBND thành phố nhận định có 4 vấn đề lớn đang nổi lên. Thứ nhất là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phát triển của Thủ đô vẫn rất lớn, họ khao khát được đầu tư mở rộng nhưng đang bị cản trở bởi các vấn đề về vốn, chi phí sản xuất và thủ tục. 

Thứ hai, các khó khăn này có mối quan hệ hữu cơ với nhau, đòi hỏi một giải pháp tổng thể: sản xuất phải gắn với thị trường, tiêu dùng trong nước phải song hành cùng xuất khẩu, và tất cả phải được khơi thông bởi hạ tầng và cải cách hành chính.

Vấn đề thứ ba là kể từ khi Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực, Hà Nội đã có đầy đủ các điều kiện và thẩm quyền để ban hành nhiều cơ chế đặc thù. Do đó, vấn đề hiện nay không nằm ở chỗ thiếu thể chế mà nằm ở khâu thực thi còn chưa đáp ứng được kỳ vọng của xã hội và doanh nghiệp. 

Thứ tư, Chủ tịch TP. Hà Nội khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ có thể đạt được nếu cả chính quyền và doanh nghiệp cùng hành động với quyết tâm cao nhất; nếu bộ máy quản lý trì trệ thì dù doanh nghiệp có năng động đến đâu cũng khó có thể tạo ra sự đột phá.

Để hiện thực hóa các mục tiêu kinh tế cho nửa cuối năm 2026, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết sẽ điều hành thống nhất ba động lực tăng trưởng: Sản xuất là nền tảng, thị trường nội địa là điểm tựa và xuất khẩu là động lực mở rộng. Mọi điểm nghẽn về đất đai, tín dụng và thủ tục đầu tư sẽ được khẩn trương tháo gỡ.

Về hạ tầng, đây sẽ là một ưu tiên hàng đầu. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã thành lập mới 4 khu công nghiệp và 14 cụm công nghiệp. Chủ tịch Thành phố yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại các khu vực này để sớm có quỹ đất sạch đón các nhà đầu tư vào sản xuất. Riêng đối với các sản phẩm làng nghề và OCOP, Hà Nội sẽ có những chính sách hỗ trợ riêng biệt về tín dụng và xúc tiến thương mại để mở rộng thị trường.

Trong lĩnh vực tín dụng, Thành phố cam kết sẽ làm việc sâu với hệ thống các ngân hàng thương mại để thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp với từng nhóm đối tượng cụ thể, tận dụng tối đa những cơ chế mới từ Luật Thủ đô 2026. Các chương trình kích cầu tiêu dùng sẽ được tổ chức gắn liền với các sự kiện văn hóa, du lịch lớn của Thủ đô để tận dụng lượng khách quốc tế đang tăng trưởng mạnh.

Minh Anh