Hà Nội phát huy vai trò mạng lưới 'Thành phố học tập toàn cầu'

Kế hoạch này là bước đi chiến lược thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Thủ đô nhằm đưa học tập suốt đời thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên số.

Quyết định gia nhập Mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO công bố ngày 4/12/2025 là dấu mốc ý nghĩa đối với giáo dục Thủ đô. Để hiện thực hóa cam kết quốc tế này, Hà Nội xây dựng kế hoạch hành động toàn diện dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc như Luật Thủ đô năm 2026, các Chỉ thị, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết chuyên đề của Thành ủy. Thành phố hướng tới xây dựng xã hội học tập số rộng khắp, nơi mọi công dân đều có cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng, không giới hạn bởi không gian hay thời gian.

Trong lộ trình này, giá trị nhân văn và nguyên tắc công bằng xã hội được Hà Nội đặt lên hàng đầu. Thành phố cam kết ban hành các chính sách hỗ trợ thiết thực cho các đối tượng chính sách và nhóm người yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, lao động tự do và đồng bào dân tộc thiểu số tại các khu vực khó khăn. Các chương trình đào tạo kỹ năng số, giáo dục thường xuyên và chuyển đổi nghề nghiệp được thiết kế riêng biệt để hỗ trợ từng nhóm đối tượng, hướng tới mục tiêu: "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Theo kế hoạch, Hà Nội tập trung đổi mới công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của tự học và học tập suốt đời. Các cấp, các ngành, đơn vị, đoàn thể và doanh nghiệp được yêu cầu đưa nội dung xây dựng xã hội học tập thành chỉ tiêu thi đua bắt buộc hằng năm. 

Thành phố cũng triển khai các chiến dịch truyền thông trên nền tảng số, duy trì tổ chức "Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời" gắn với "Ngày hội sáng tạo" và "Ngày hội sách" nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng.

Bên cạnh việc vinh danh các mô hình học tập tiêu biểu như Công dân học tập, Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập và Đơn vị học tập, Hà Nội tạo bước đột phá bằng phong trào thi đua "Công dân xanh - Công dân toàn cầu". Phong trào này gắn với cuộc vận động xây dựng "Người Hà Nội thanh lịch, văn minh", nhằm kiến tạo thế hệ công dân Thủ đô mới: sống văn minh, thân thiện môi trường, có năng lực công nghệ, kỹ năng hội nhập toàn cầu và trách nhiệm cao với cộng đồng.

Đột phá chuyển đổi số giáo dục bằng hệ thống KPI khắt khe

Sự khác biệt mang tính thời đại trong kế hoạch của Hà Nội là việc áp dụng hệ thống chỉ số KPI chi tiết theo 3 trụ cột chính của UNESCO, kết hợp với các tiêu chuẩn chuyển đổi số quốc gia để tạo chuyển biến định lượng rõ rệt.

Ở trụ cột thứ nhất về hạ tầng và công nghệ số, Hà Nội phấn đấu trang bị đường truyền Internet tốc độ cao và thiết bị học trực tuyến cho 100% trung tâm học tập cộng đồng. Thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 hoàn thành xây dựng Hệ sinh thái giáo dục thông minh Thủ đô và nền tảng học tập cá nhân hóa dựa trên trí tuệ nhân tạo. Nền tảng này tích hợp hồ sơ số học tập suốt đời, hệ thống gia sư AI hỗ trợ liên tục và công cụ dự báo sớm kết quả. Ngoài ra, 100% cơ sở giáo dục thường xuyên, các trung tâm ngoại ngữ, tin học cũng triển khai quản lý trên môi trường số.

Ở trụ cột thứ hai về sự tham gia của công dân, thành phố đặt chỉ tiêu từ 50% đến 60% người dân trong độ tuổi lao động tham gia ít nhất một hoạt động học tập hằng năm. Đồng thời, 95% trẻ em và thanh thiếu niên được tiếp cận kỹ năng số và an toàn mạng tại trường học hoặc cộng đồng. Tỉ lệ người cao tuổi tiếp cận và có tài khoản sử dụng ứng dụng dịch vụ công trực tuyến định hướng đạt trên 60% vào năm 2030 thông qua các chương trình tập huấn đa thế hệ, nơi thế hệ trẻ hỗ trợ trực tiếp công nghệ cho người lớn tuổi.

Ở trụ cột thứ ba về chất lượng và hiệu quả đào tạo, ít nhất 30% lực lượng lao động của Thủ đô được đào tạo lại hoặc nâng cao về kỹ năng số. Đáng chú ý, 100% cơ sở giáo dục được công nhận là đơn vị học tập mức độ 2 phải đạt chuẩn mô hình "Trường học số" theo bộ tiêu chí của Sở Giáo dục và Đào tạo. Tỉ lệ hài lòng của người dân đối với các chương trình học trực tuyến cộng đồng được yêu cầu đạt trên 80%.

Số hóa di sản Thăng Long và phát triển không gian học tập mở

Một trong những giải pháp độc đáo mang bản sắc riêng của Thủ đô là đầu tư nâng cấp các trung tâm học tập cộng đồng thành các "Điểm học tập thông minh". Các trung tâm này được trang bị thư viện điện tử công cộng, kết nối Internet miễn phí và kho tài liệu phong phú về nông nghiệp, y tế, văn hóa, pháp luật, bảo vệ môi trường. Đặc biệt, Hà Nội thực hiện số hóa di sản và tri thức địa phương, chuyển đổi các bài giảng về văn hóa Thăng Long cổ kính thành định dạng 3D sinh động, cho phép người dân học tập thông qua trải nghiệm thực tế ảo trực quan trên website hoặc điện thoại thông minh.

Nhằm tối ưu hóa cơ hội học tập, thành phố phát triển hệ thống không gian học tập mở, bố trí tủ sách thông minh tại các công viên, nhà văn hóa và khu công nghiệp đông lao động. Hệ sinh thái học tập trực tuyến dùng chung toàn thành phố sẽ gồm Nền tảng học tập số, kho học liệu số dùng chung và chuyên trang Giáo dục Thủ đô. 

Mọi công dân đều có thể truy cập miễn phí các khóa học trực tuyến qua ứng dụng iHanoi. Các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn cũng được khuyến khích mở cửa thư viện, chia sẻ học liệu mở và tổ chức các lớp kỹ năng ngắn hạn miễn phí cho cộng đồng.

Tạo bệ phóng vững chắc để nguồn nhân lực Thủ đô cất cánh

Trên trường quốc tế, Hà Nội khẳng định vị thế ngoại giao giáo dục bằng việc đề xuất đăng cai tổ chức Hội nghị khu vực và quốc tế về học tập suốt đời và chuyển đổi số giáo dục. Thành phố thiết lập các chương trình trao đổi kinh nghiệm, tổ chức đoàn công tác và hội thảo với các thành phố học tập tiêu biểu trong mạng lưới UNESCO nhằm đúc kết những mô hình vận hành tốt. Đồng thời, Hà Nội tích cực vận động đội ngũ trí thức kiều bào đóng góp cho phong trào khuyến học Thủ đô.

Sự thành công của kế hoạch đòi hỏi phối hợp hành động đồng bộ của cả hệ thống chính trị dưới sự chỉ đạo của UBND Thành phố. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội giữ vai trò cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm chủ trì triển khai, đôn đốc tiến độ, chỉ đạo các trường học nâng cao chất lượng giáo dục, đưa giáo dục di sản vào chương trình ngoại khóa và thực hiện tốt giai đoạn 2 kế hoạch xây dựng "Trường học hạnh phúc".

Các sở, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ theo chuyên môn: Sở Tài chính đảm bảo cân đối kinh phí hằng năm; Sở Nội vụ tham mưu bồi dưỡng cán bộ và đề xuất bổ sung biên chế giáo viên; Sở Văn hóa và Thể thao chịu trách nhiệm xây dựng nếp sống văn minh và phát triển văn hóa đọc; Sở Khoa học và Công nghệ đồng hành xây dựng hạ tầng kỹ thuật hệ sinh thái giáo dục số; Công an Thành phố tổ chức các lớp xóa mù chữ và dạy nghề trong các trại giam. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các hội đoàn thể tích cực phát động thi đua học tập, hỗ trợ học bổng cho học sinh nghèo và phổ cập kỹ năng công nghệ tại cơ sở.

Với sự hỗ trợ từ Văn phòng đại diện UNESCO tại Hà Nội, lộ trình xây dựng Thành phố học tập giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 hứa hẹn tạo đột phá toàn diện. Sự kết hợp giữa truyền thống hiếu học nghìn năm văn hiến với giải pháp công nghệ số hiện đại sẽ tạo bệ phóng vững chắc để nguồn nhân lực Thủ đô cất cánh, đưa Hà Nội tự tin hội nhập sâu rộng và khẳng định vị thế bền vững trên thế giới.

Minh Anh