Hà Nội tháo gỡ 'điểm nghẽn', đẩy nhanh cải tạo chung cư cũ

Bài toán lợi ích trong cải tạo chung cư cũ

Mở đầu phiên thảo luận về các chính sách phát triển nhà ở, đại biểu Mạc Đình Minh (Chủ tịch HĐND xã Yên Xuân) đã thẳng thắn chỉ ra những rào cản thực tế đang làm chậm tiến độ cải tạo khoảng 1.500 nhà chung cư cũ của Thủ đô. Theo ông, khó khăn lớn nhất hiện nay chính là việc bảo đảm hiệu quả tài chính cho các nhà đầu tư.

Đại biểu Minh phân tích rằng, tại nhiều khu vực, chỉ tiêu dân số hiện nay chỉ đủ để phục vụ tái định cư tại chỗ cho cư dân hiện hữu, khiến nhà đầu tư không còn dư địa để phát triển nhà ở thương mại nhằm bù đắp chi phí. Thực tế đáng ngại là có những dự án, nếu giữ nguyên các chỉ tiêu cũ, thời gian hoàn vốn có thể kéo dài lên tới 70 năm, một con số khiến bất cứ nhà đầu tư nào cũng phải chùn bước.

Để giải quyết tận gốc vấn đề này, đại biểu Mạc Đình Minh đề xuất cơ chế cho phép tăng chỉ tiêu dân số tại các khu chung cư cũ trong những trường hợp phù hợp. Đặc biệt, ông đưa ra một hướng tiếp cận đầy tính nhân văn: Phát triển nhà ở thương mại ngay tại khu vực cải tạo nhưng ưu tiên bán cho chính các hộ dân đang sinh sống tại đó. Giải pháp này giúp các gia đình nhiều thế hệ trong những căn hộ chật hẹp (khoảng 40m²) có cơ hội cải thiện không gian sống, đồng thời giúp nhà đầu tư có thêm nguồn thu để bảo đảm tính khả thi của dự án.

Bên cạnh đó, về lĩnh vực nhà ở cho thuê, đại biểu Minh nhấn mạnh yêu cầu khắt khe về năng lực của chủ đầu tư. Ông kiến nghị trong nghị quyết cần quy định rõ chủ đầu tư phải có chức năng, ngành nghề kinh doanh phù hợp và bộ máy quản lý chuyên nghiệp, bởi công tác vận hành nhà ở trong tương lai sẽ vô cùng phức tạp.

Tối ưu hóa quỹ đất trong các dự án PPP

Tiếp nối mạch thảo luận về phát triển hạ tầng, đại biểu Nguyễn Thị Diễm Hằng (Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường) đã đóng góp những ý kiến sâu sắc về các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Bà đề nghị các cơ quan chức năng cần rà soát kỹ lưỡng phương án bố trí quỹ đất đối ứng để bảo đảm tính thực tiễn và tiết kiệm nguồn lực.

Đối với các dự án thành phần, đại biểu Hằng bày tỏ quan điểm nên ưu tiên bố trí quỹ đất đối ứng ngay tại khu vực thực hiện dự án thay vì sử dụng những khu "đất vàng" ở nội thành. Phương án này không chỉ tạo động lực phát triển kinh tế cho chính địa phương có dự án mà còn bảo vệ được quỹ đất quý hiếm của vùng lõi Thủ đô. Riêng với các dự án chưa rõ chủ thể thực hiện, bà yêu cầu cần tiếp tục làm rõ các điều kiện triển khai để tránh tình trạng dự án nằm trên giấy.

Tầm nhìn chiến lược: Quy hoạch là nền tảng của phát triển

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá cao những ý kiến trách nhiệm của các đại biểu, tinh thần trách nhiệm, sự nghiên cứu kỹ lưỡng của các đại biểu HĐND Thành phố đối với các cơ chế, chính sách quan trọng trình tại kỳ họp. Các nhóm nghị quyết lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới.

Trong đó, nhóm nghị quyết về phát triển đô thị liên quan trực tiếp đến công tác quy hoạch, xây dựng, phát triển các đô thị mới, cải tạo, tái thiết các khu đô thị cũ và mở rộng không gian phát triển của Thủ đô. Theo Chủ tịch, nếu các nghị quyết về pháp chế giúp hoàn thiện bộ máy, thì nhóm nghị quyết về khoa học công nghệ sẽ xác lập động lực tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong phát biểu của đồng chí Vũ Đại Thắng là tư duy "Quy hoạch phải đi trước một bước". Ông thừa nhận trước đây Hà Nội tồn tại sự chồng chéo giữa quy hoạch kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị, dẫn đến thiếu đồng bộ trong phân bổ nguồn lực. Trên cơ sở Luật Thủ đô, Hà Nội đang hướng tới một hệ thống quy hoạch thống nhất, có tầm nhìn dài hạn làm nền tảng cho mọi hoạt động phát triển.

Chủ tịch UBND Thành phố đã phác thảo mô hình phát triển đô thị tương lai của Hà Nội: Đô thị đa tầng, đa lớp, đa trung tâm và gắn chặt với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn (mô hình TOD). Ông nhấn mạnh, khi phát triển theo hướng TOD, các chỉ tiêu về mật độ dân cư và không gian đô thị quanh các nhà ga đường sắt sẽ được tính toán lại để tối ưu hóa quỹ đất và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Về vấn đề môi trường, Thành phố kiên trì lộ trình chuyển đổi sang năng lượng sạch và hình thành các vùng phát thải thấp. Chủ tịch Vũ Đại Thắng khẳng định, trong giai đoạn đầu, ngân sách sẽ ưu tiên hỗ trợ các nhóm đối tượng yếu thế như hộ nghèo, gia đình chính sách để họ không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi phương tiện.

Cuối cùng, đối với việc cải tạo chung cư cũ, Chủ tịch Thành phố đưa ra quan điểm đột phá: Tái thiết toàn diện theo mô hình đô thị hiện đại, không nhất thiết toàn bộ diện tích phải dành cho nhà ở. Thành phố sẽ chủ động điều chỉnh một phần diện tích sang mục đích công cộng, không gian xanh để nâng cao chất lượng sống cho cư dân, đồng thời tạo cơ chế hài hòa lợi ích để thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia vào công cuộc tái thiết này.

Minh Anh